I ACa 741/13

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 741/13</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="173"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Wiesława Kuberska (spr.)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SA Lilla Mateuszczyk</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SO del. Barbara Bojakowska</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekr. sądowy Joanna Płoszaj</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. w Łodzi</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">D. M.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- -->Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o zadośćuczynienie</p> <p>na skutek apelacji strony pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku</p> <p>z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I C 2402/12</p> <p> <strong> <!-- -->1. oddala apelację;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2. zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">D. M.</span> kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I A Ca 741/13</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Płocku uwzględnił powództwo <span class="anon-block">D. M.</span> przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 80.000 zł, do kwoty 40.000 zł i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Ponadto Sąd I instancji orzekł o kosztach procesu w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.834 zł.</p> <p> <em> <!-- -->(wyrok - k. 65).</em> </p> <p>Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny w całości podziela oraz przyjmuje za własne. Z ustaleń tych wynikają następujące najistotniejsze okoliczności.</p> <p>Mąż powódki, <span class="anon-block">S. M.</span>, zmarł w dniu <span class="anon-block">(...)</span> na skutek ciężkich obrażeń ciała, których doznał w dniu 25 grudnia 2009 r. wobec potrącenia go na poboczu drogi około godziny 21.00, kiedy wracał wraz z powódką od znajomych. Małżonkowie zostali wepchnięci do rowu przez nadjeżdżający bardzo szybko z przeciwka samochód. Sprawca wypadku zbiegł z miejsca zdarzenia. Postępowanie karne zostało umorzone ze względu na niewykrycie sprawcy. W chwili zdarzenia mąż powódki miał 67 lat, małżonkowie tworzyli zgodny związek, wspólnie prowadzili gospodarstwo domowe, wspierali się wzajemnie. Powódka bardzo przeżyła śmierć męża. W toku postępowania likwidacyjnego powódka uzyskała od strony pozwanej kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia i kwotę 30.000 zł z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a>).</p> <p>Sąd I instancji oddalił wnioski dowodowe strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego psychologa na okoliczność reakcji powódki na śmierć męża i ewentualnych trwałych następstw dla zdrowia powódki. Ponadto wobec niekwestionowania przez stronę pozwaną twierdzeń faktycznych powódki, Sąd a quo oddalił wnioski dowodowe powódki o przesłuchanie świadków i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania samej powódki.</p> <p>W świetle poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy ocenił, że powództwo jest zasadne na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> co do kwoty 40.000 zł, zważywszy na wypłaconą wcześniej kwotę 20.000 zł. Sąd a quo wyraził zapatrywanie, że zadośćuczynienie unormowane powołanym przepisem powinno być zasądzane według tych samym kryteriów, co zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, z uwzględnieniem jednak ciężaru gatunkowego naruszonego dobra. Powódka na skutek śmierci męża stała się osobą samotną, mąż powódki zginął w bardzo dramatycznych okolicznościach, w których uczestniczyła również powódka. Poczucie krzywdy powódki wzmacniał jeszcze fakt, że sprawca wypadku zbiegł i nie został wykryty do dnia dzisiejszego. Z drugiej strony Sąd I instancji wziął pod uwagę wiek męża powódki i fakt, że powódka jest otoczona opieką najbliższej rodziny.</p> <p>O odsetkach Sąd I instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 817;art. 817 § 1)">art. 817 § 1 k.c.</a>, a o kosztach procesu zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 2)">art. 100 zd. 2 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- -->(uzasadnienie zaskarżonego wyroku - k. 72 - 78).</em> </p> <p>Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana, zaskarżając orzeczenie w zakresie rozstrzygnięcia o zadośćuczynieniu ponad kwotę 20.000 zł i zarzucając:</p> <p>1.  obrazę prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> poprzez przyjęcie zadośćuczynienia na poziomie nieadekwatnym do krzywdy doznanej przez powódkę;</p> <p>2.  obrazę przepisów postępowania, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 228;art. 228 § 1)">art. 228 § 1 k.p.c.</a>, przez przyjęcie, że faktem powszechnie znanym zarówno dla sądu, jak i dla strony pozwanej jest stan psychiczny powódki, a zatem ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie nie wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, podczas, gdy każdy człowiek, w tym powódka, przeżywa śmierć osoby bliskiej w sposób odmienny;</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> poprzez wydanie wyroku bez uprzedniego postępowania dowodowego w postaci przesłuchania powódki, przesłuchania świadków, oraz przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa.</p> <p>W następstwie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie zasądzonej kwoty zadośćuczynienia do 20.000 zł. oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych za obie instancje.</p> <p>(apelacja - k. 82 - 86). W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <em> <!-- -->(odpowiedź na apelację - k. 92 - 94).</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów apelacji naruszenia prawa procesowego, gdyż poczynione ustalenia faktyczne determinują zastosowanie prawa materialnego. Zarzuty te są chybiony z następujących względów.</p> <p>Po pierwsze, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> stanowiąc, ze przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przede wszystkim wskazuje, że sąd czyni ustalenia faktyczne odnoszące się tylko i wyłącznie do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie do wszystkich innych okoliczności sprawy. To właśnie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy stanowią podstawę faktyczną wyroku zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> Zasadą jest ustalanie tych faktów poprzez prowadzenie postępowania dowodowego, chyba, że fakty te nie wymagają dowodów. Jak wynika z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 228;art. 229;art. 230;art. 231)">art. 228 - 231 k.p.c.</a> faktami niewymagającymi przeprowadzenia postępowania dowodowego są: fakty znane powszechnie, fakty znane sądowi z urzędu, fakty przyznane, fakty niezaprzeczone i domniemania faktyczne. A zatem, wbrew stanowisku skarżącego, nie każdy fakt wymaga przeprowadzenia dowodu. Sąd a quo nie naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>, gdyż oddalając wnioski dowodowe strony powodowej ocenił, że nie są one konieczne do przeprowadzenia wobec niekwestionowania podstawy faktycznej żądania powódki przez stronę pozwaną, a więc nie odniósł się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 228;art. 228 § 1)">art. 228 § 1 k.p.c.</a>, a do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> Jak wynika z treści apelacji strona pozwana nadal nie neguje faktów, które posłużyły Sądowi I instancji do skonstruowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a zatem oba zarzuty naruszenia prawa procesowego są bezprzedmiotowe.</p> <p>Niezależnie od tego Sąd ad quem pragnie podkreślić, że strona pozwana nie składała przed Sądem Okręgowym żadnych wniosków dowodowych, a zatem nie ma interesu procesowego w kwestionowaniu decyzji Sądu I instancji oddalającej wnioski dowodowe powódki. Takich wniosków nie zawiera również sama skarga apelacyjna. Na koniec należy jeszcze wskazać, że apelujący mimo braku przeprowadzenie opisanych w apelacji dowodów kwestionuje wyrok nie w całości, a jedynie w połowie uwzględnionego powództwa, przyznając w ten sposób pośrednio, że poczynione ustalenia faktyczne dają możliwość merytorycznej oceny żądania <span class="anon-block">D. M.</span>. Podobnej oceny zresztą strona pozwana dokonała w toku postępowania likwidacyjnego, także bez przeprowadzania na przykład dowodu z opinii biegłego psychologa.</p> <p>W ocenie Sądu II instancji rzeczywisty problem w tej sprawie sprowadza się jedynie do interpretacji okoliczności faktycznych na płaszczyźnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a>, a więc do kwestii prawa materialnego, a nie prawda procesowego.</p> <p>Przeżywanie traumy po stracie osoby bliskiej jest rzeczywiście indywidualną sprawą każdego człowieka. Stosownie do własnych możliwości psychicznych, wieku, osobowości i charakteru, a także okoliczności zewnętrznych, każdy szuka w tym zakresie własnych rozwiązań. Jednak na sądzie spoczywa obowiązek poszukiwania pewnych zobiektywizowanych kryteriów, które pozwolą, choćby w świetle zasad doświadczenia życiowego, ocenić rozmiar krzywdy doznanej przez zgłaszającego swoje roszczenie. Przy czym zawsze należy mieć na uwadze, że zadośćuczynienie za doznana krzywdę musi mieć charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać realną, ekonomicznie odczuwaną wartość. Strona pozwana konstruując zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> nawet nie powołała się na rażące zawyżenie zasądzonej kwoty, a jedynie na własną odmienną ocenę. Jednak nawet przyjmując, że taka była intencja skarżącej, to w ocenie Sądu Apelacyjnego - budowanej na doświadczeniu zawodowym - zasądzona kwota zadośćuczynienia nie jest rażąco wygórowania. Niewątpliwie należy do grupy przeciętnych kwot przyznawanych przez sądy I instancji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> i nie została wymierzona z przekroczeniem swobodnej oceny i mieści się w granicach sędziowskiego uznania, do którego sąd pierwszej instancji ma pełne prawo.</p> <p>Z tych wszystkich względów apelacja podlegała oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, a o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> </p> </div>