II Ca 1201/13

<p>Sygn. akt II Ca 1201/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: <strong> <!-- -->SSO Małgorzata Klesyk</strong> </p> <p>Sędziowie: <strong> <!-- -->SO Marek Boniecki (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SO Cezary Klepacz</strong> </p> <p>Protokolant: protokolant sądowy Agnieszka Baran</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. w Kielcach</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">S. M.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Towarzystwu (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Sandomierzu</p> <p>z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. I C 131/11</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->II Ca 1201/13</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 5 grudnia 2013 r</strong>.</p> <p>Powód <span class="anon-block">S. M.</span> domagał się zasądzenia od strony pozwanej <span class="anon-block"> Towarzystwa (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwoty 27 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, której doznał na skutek śmierci żony w wyniku wypadku komunikacyjnego, którego sprawca był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń oraz kwoty 5100 zł tytułem zwrotu kosztów wykonania nagrobka. Powód zażądał także zasądzenia odsetek ustawowych od obu kwot od dnia 18 grudnia 2010 r. oraz kosztów procesu.</p> <p>Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że w toku postępowania likwidacyjnego wypłacił powodowi kwotę 3000 zł z tytułu odszkodowania należnego na podst. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 §3 k.c.</a> oraz 900 zł zwrotu kosztów nagrobka przy przyjęciu 70% przyczynienia poszkodowanej do powstania szkody.</p> <p>Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy w Sandomierzu zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 12 600 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18 grudnia 2010 r., oddalił powództwo w pozostałej części oraz orzekł o kosztach procesu i nieuiszczonych kosztach sądowych.</p> <p>Sąd pierwszej instancji ustalił stan faktyczny szczegółowo zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, z którego wynika, że w dniu 22 lipca 2010 r. w miejscowości <span class="anon-block">G.</span> żona powoda przekraczająca drogę w obrębie skrzyżowania została potrącona przez kierującego motocyklem <span class="anon-block">D. W.</span>. Wskutek odniesionych obrażeń zmarła po przewiezieniu do szpitala. Sprawca zdarzenia został prawomocnie skazany za przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 177;art. 177 § 2)">art. 177 §2 k.k.</a> Był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń, który wypłacił powodowi tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej 3000 zł oraz 900 zł tytułem kosztów związanych z wystawieniem nagrobka, przy przyjęciu 70% przyczynienia się bezpośrednio poszkodowanej do powstania szkody. <span class="anon-block">E. M.</span> i <span class="anon-block">S. M.</span> byli małżeństwem od 1959 r. W dniu wypadku powód miał 81 lat, zaś jego żona 70. <span class="anon-block">E. M.</span> zajmowała się gospodarstwem domowym, opiekowała chorym mężem. Powód nie był bezpośrednim świadkiem wypadku, ale zaraz po zdarzeniu znalazł się na jego miejscu. Po śmierci żony stan emocjonalny powoda uległ pogorszeniu.</p> <p>W ustalonym przez siebie stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za uzasadnione w części. Za podstawę prawną orzekania w przedmiocie zadośćuczynienia przyjął <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 §4 k.c.</a> Uznał, że powód na skutek śmierci żony doznał znacznej krzywdy. Był z nią emocjonalnie związany, opiekowała się nim. Jednocześnie Sąd uznał, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> nie stał na przeszkodzie ustaleniu przyczynienia się bezpośrednio poszkodowanej do powstania szkody. Opierając się na przeprowadzonych w sprawie opiniach biegłych z zakresu ruchu drogowego, ocenił stopień przyczynienia na 50%. Sąd uwzględnił także kwoty wypłacone już powodowi w toku postępowania likwidacyjnego.</p> <p>Wyrok powyższy w części oddalającej powództwo zaskarżył apelacją powód, wnosząc o jego zmianę i zasądzenie dodatkowo kwoty 16 500 zł (15 000 zł zadośćuczynienia i 1500 zł odszkodowania) z ustawowymi odsetkami od dnia 18 grudnia 2010 r.</p> <p>Skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że prawidłowy sposób poruszania się <span class="anon-block">E. M.</span> przechodzącej przez drogę w chwili jej potrącenia przez motocykl kierowany przez <span class="anon-block">D. W.</span>, ustalony w sentencji prawomocnego wyroku karnego jest okolicznością uboczną, która nie wiąże sądu cywilnego, podczas gdy jest to istotna okoliczność wpływająca na stopień winy sprawcy, a tym samym na wymiar kary; 2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że <span class="anon-block">E. M.</span> przyczyniła się do skutków wypadku, podczas gdy poruszała się ona prawidłowo, przechodząc przez drogę w miejscu, w którym było to dozwolone.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>W pierwszej kolejności podnieść należy, iż uzasadnienie Sądu pierwszej instancji częściowo w zakresie ustaleń faktycznych nie odpowiada wymogom określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 §2 k.p.c.</a> Spostrzeżenie to dotyczy tej części uzasadnienia, w której Sąd powołuje się na twierdzenia powołanych w sprawie biegłych. Ustalanie postawy faktycznej nie może pokrywać się z przedstawianiem zebranego materiału. Sąd ma natomiast obowiązek wypowiedzenia się, jakie zajął stanowisko co do faktów spornych między stronami. Ustalenie stanu faktycznego winno mieć charakter kategoryczny (por. K. Piasecki w: <em> <!-- -->Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I</em>, Warszawa 1996, s. 1001 i nast.) Jako że jednak skarżący nie sformułował zarzutu naruszenia prawa procesowego, zaś sporządzone uzasadnienie mimo stwierdzonych uchybień nie uniemożliwia kontroli instancyjnej, Sąd Okręgowy mógł rozpoznać sprawę co do <em> <!-- -->meritum</em>.</p> <p>Ustalenia Sądu Rejonowego co do miejsca, czasu oraz skutków zdarzenia drogowego poczynione zostały z poszanowaniem reguł wskazanych w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 k.p.c.</a>, a nadto nie były w sprawie sporne, co pozwoliło Sądowi Okręgowemu przyjąć je za własne. Podobnie poza sporem pozostawała odpowiedzialność pozwanego zakładu ubezpieczeń oraz prawomocne skazanie sprawcy wypadku.</p> <p>Niekwestionowane były także wynikające z opinii biegłego <span class="anon-block">A. G.</span>ustalenia, że <span class="anon-block">E. M.</span>przechodziła przez jezdnię na skrzyżowaniu, w pobliżu którego nie było wyznaczonego przejścia dla pieszych oraz że sprawca wypadku poruszał się z niedopuszczalną prędkością 75-80 km/h, przy ograniczeniu prędkości w danym miejscu do 50 km/h.</p> <p>W swojej apelacji powód zarzucił niewłaściwe zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> Z zarzutem tym zgodzić się nie można. Według utrwalonego poglądu orzecznictwa, związanie sądu cywilnego, o którym mowa w powoływanym przepisie, oznacza związanie ustaleniami sądu karnego w zakresie znamion przestępstwa popełnionego przez pozwanego na szkodę powoda (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., IV CSK 142/11, LEX nr 1111011). Oczywiście chodzi tu także o sytuację popełnienia przestępstwa przez osobę, za którą pozwany ponosi odpowiedzialność. Pogląd ten jest jak najbardziej zrozumiały, zważywszy fakt, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> jako przewidujący wyjątek od zasad bezpośredniości i swobodnej oceny dowodów, winien być wykładany ściśle. Ubocznie zauważyć także można, że przepis ten nie ma charakteru materialnego. Zachowanie pokrzywdzonego nie należy do znamion przestępstwa opisanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 177;art. 177 § 2)">art. 177 §2 k.k.</a>, za które skazany został <span class="anon-block">D. W.</span>, a zatem ustalenia sądu karnego w tym zakresie, nawet jeżeli znalazły się w sentencji wyroku skazującego, nie mają charakteru wiążącego. Zgodzić należy się przy tym z Sądem Rejonowym, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> nie stoi na przeszkodzie ustaleniu przyczynienia się pokrzywdzonego przestępstwem do powstania szkody.</p> <p>Nie sposób także podzielić zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych co do przyczynienia się żony powoda do powstania szkody. Apelujący powołał się w tym zakresie na przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970980602" title="Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 (art. 13;art. 13 ust. 2)">art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym</a> (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), którego jego zdaniem biegli nie wzięli pod uwagę. Pogląd ten jest jednak nieprawidłowy. Biegły <span class="anon-block">A. G.</span>w swojej opinii powoływał się na ten przepis, ustosunkowując się zresztą do zarzutów strony powodowej (k. 188). Nie ma racji także skarżący, podnosząc, że <span class="anon-block">E. M.</span>prawidłowo przechodziła przez jezdnię. Przepis art. 13 ust. 2 ww. ustawy wprawdzie dopuszcza przechodzenie przez jezdnię poza przejściem dla pieszych, lecz art. 13 ust. 3 nakłada w takim wypadku na pieszego obowiązek ustąpienia pierwszeństwa pojazdom. Jakkolwiek zatem w rozpoznawanej sprawie bezpośrednio poszkodowana przechodziła w miejscu dozwolonym, to nie ustępując pierwszeństwa nadjeżdżającemu pojazdowi sprawcy, naruszyła przepisy ruchu drogowego i przyczyniła się w znacznym stopniu do zdarzenia, a co za tym idzie do powstania szkody. Przekonująco uzasadnione wnioski biegłego <span class="anon-block">A. G.</span>o możliwości uniknięcia wypadku przez pieszą poprzez zatrzymanie się na jezdni nie zostały w sposób skuteczny podważone. W tej sytuacji przyjęcie przez Sąd Rejonowy przyczynienia na poziomie 50% nie naruszało przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 k.c.</a> </p> <p>Mając na uwadze powyższe argumenty, Sąd Okręgowy na podst. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p>SSO M. Boniecki SSO M. Klesyk SSO C. Klepacz</p> </div>