IV Cz 673/13

<p>Sygn. akt IV Cz 673/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 6 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Słupsku Wydział IV Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSO Elżbieta Jaroszewicz (spr.)</p> <p>Sędziowie SO: Mariola Watemborska, Andrzej Jastrzębski</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 roku w Słupsku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">H. G.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. G. (1)</span> </strong> </p> <p>o alimenty</p> <p>w przedmiocie wniosku o udzielenie zabezpieczenia</p> <p>na skutek zażaleń powoda i pozwanego</p> <p>na postanowienie Sądu Rejonowego w Chojnicach</p> <p>z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt III RC 285/13</p> <p>postanawia:</p> <p>oddalić zażalenia.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda – <span class="anon-block">J. G. (2)</span> - domaga się podwyższenia alimentów zasądzonych od pozwanego <span class="anon-block">J. G. (1)</span>, na rzecz powoda <span class="anon-block">H. G.</span> z kwoty 900 zł miesięcznie do kwoty 1.700 zł miesięcznie. Jednocześnie wniosła o udzielenie zabezpieczenia powództwa w zakresie kwoty 1.700 zł miesięcznie.</p> <p>Postanowieniem z dnia 28 października 2013 roku Sąd Rejonowy w Chojnicach udzielił zabezpieczenia roszczeniu strony powodowej w ten sposób, że na czas trwania procesu zobowiązał pozwanego <span class="anon-block">J. G. (1)</span> do płacenia na rzecz małoletniego <span class="anon-block">H. G.</span> alimentów w kwocie 1.100 zł miesięcznie, do rąk jego matki <span class="anon-block">J. G. (2)</span>, do dnia 10 każdego miesiąca z góry, począwszy od 1 października 2013 roku (punkt 1 sentencji) i oddalił wniosek o zabezpieczenie w pozostałym zakresie (punkt 2 sentencji).</p> <p>W uzasadnieniu, powołując się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1);art. 730(1) § 1)">art. 730^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 753;art. 753 § 1)">art. 753 § 1 k.p.c.</a>, wskazał, że zebrany dotychczas materiał dowodowy uprawdopodabnia roszczenie o udzielenie zabezpieczenia alimentacyjnego w zakresie kwoty po 1.100 zł miesięcznie.</p> <p>Przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem, w części oddalającej wniosek o udzielenie zabezpieczenia, domagając się jego zmiany i udzielenie zabezpieczenia we wnioskowanej wysokości. Skarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1))">art. 730^{<!-- -->1} k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 138)">art. 138 k.p.c.</a>, poprzez przyjęcie, że wskazane przez nią okoliczności uzasadniają jedynie udzielenie zabezpieczenia w zakresie kwoty 1.100 zł miesięcznie, podczas gdy w jej ocenie dochodzone roszczenie zostało uprawdopodobnione w całości; naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1);art. 730(1) § 3)">art. 730^{<!-- -->1} § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i udzielenie zabezpieczenie niegwarantującego uprawnionemu należytej ochrony prawnej. W uzasadnieniu po raz kolejny oświadczyła, że w toku procesu rozwodowego wyraziła zgodę na płacenie przez pozwanego alimentów jedynie w kwocie 900 zł, z uwagi na fakt, iż zobowiązał się on do partycypowania w kosztach utrzymania domu.</p> <p>Pozwany zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 sentencji, domagając się jego zmiany, poprzez oddalenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 138)">art. 138 k.r.o.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 135;art. 135 § 1;art. 135 § 2)">art. 135 § 1 i 2 k.r.o.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 753;art. 753 § 1)">art. 753 § 1 k.p.c.</a>, poprzez nieuwzględnienie jego osobistych starań o wychowanie i utrzymanie powoda, oraz ustalenie obowiązku alimentacyjnego w sposób przesądzający o wymagalności roszczenia już w chwili wydania postanowienia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <em> <!-- -->Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.</em> </p> <p>Zasadą wyrażoną w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730;art. 730 § 1)">art. 730 § 1 k.p.c.</a> jest, że w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. Jednocześnie, jak stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1);art. 730(1) § 1)">art. 730^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 753;art. 753 § 1)">art. 753 § 1 k.p.c.</a> w sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.</p> <p>Istotną w świetle przedstawionych w niniejszym postępowaniu zażaleniowym racji stron postępowania, jest kwestia, czy strona powodowa zdołała, jak tego wymaga przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 753;art. 753 § 1)">art. 753 § 1 k.p.c.</a>, uprawdopodobnić swe roszczenie, a tym samym, czy doszło do ziszczenia się przesłanki warunkującej zasadność jej wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego.</p> <p>Zważyć należy, że Sąd II instancji rozpoznający zażalenie, jak i leżący u jego podstaw wniosek powodów o zabezpieczenie, bierze pod rozwagę całokształt materiału zebranego dotychczas w sprawie, w tym także faktów przytoczonych przez pozwanego w celu odparcia zarzutów przeciwko roszczeniu strony powodowej. Sąd dokonuje w ten sposób oceny prawdopodobieństwa roszczenia na podstawie całego zebranego materiału procesowego. Taka zasada działania Sądu znajduje potwierdzenie w judykaturze, w której przyjęto, że sąd w postępowaniu zabezpieczającym uprawniony jest ocenić wagę przesłanek uwiarygodniających roszczenie przez ich porównanie z przesłankami podważającymi prawdopodobieństwo. Przy ocenie, czy roszczenie jest wiarogodne, sąd powinien uwzględnić także znajdujący się w aktach sprawy materiał, który podaje w poważną wątpliwość okoliczności mające uprawdopodobnić żądanie <em> <!-- -->(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9.09.1961 r., IV CZ 54/61 – za pośrednictwem Systemu Informacji Prawnej LexPolonica).</em> </p> <p>Do uprawdopodobnienia twierdzeń w postępowaniu zabezpieczającym odnoszą się ogólne reguły stosowane w postępowaniu cywilnym. Uprawdopodobnienie, jako instytucja kodeksowa, odnosi się do sytuacji, w których ustawa procesowa nie wymaga ustalenia twierdzeń o faktach przy pomocy dowodów, lecz zadowala się mniejszym stopniem pewności - uprawdopodobnieniem tych twierdzeń. Uprawdopodobnienie może być przeprowadzone przez sąd przy użyciu środków, które uzna on za właściwe, nie wyłączając środków dowodowych. Przy uprawdopodobnieniu nie jest jednak konieczne zachowanie szczególnych przepisów o postępowaniu dowodowym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 243)">art. 243 k.p.c.</a>). Uprawdopodobnienie w odróżnieniu od dowodu nie daje zatem pewności co do prawdziwości twierdzenia o istnieniu konkretnego roszczenia, lecz sprawia, że twierdzenie to staje się prawdopodobne <em> <!-- -->(M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, s. 71 i n.).</em> Uprawniony musi w postępowaniu zabezpieczającym uprawdopodobnić roszczenie - innymi słowy, musi wykazać wiarygodność roszczenia, tj. przedstawić i należycie uzasadnić twierdzenia, które stanowią podstawę dochodzonego roszczenia (obowiązek ten wynika również z treści przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 736;art. 736 § 1;art. 736 § 1 pkt. 2)">art. 736 § 1 pkt 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Istotą niniejszego postępowania jest zabezpieczenie interesów strony uprawnionej do uzyskania alimentów na czas trwania postępowania głównego, w toku którego Sąd Rejonowy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego nie tylko zweryfikuje przesłanki warunkujące obowiązek alimentacyjny pozwanego, ale również ustali jego możliwości majątkowe i finansowe oraz zakres uzasadnionych potrzeb powodów. Dopiero na tej podstawie Sąd Rejonowy orzeknie o obowiązku alimentacyjnym między stronami. Do tego jednak momentu obowiązywać będzie wydane na skutek wniosku o udzielenie zabezpieczenia postanowienie (tymczasowe).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 133;art. 133 § 1)">art. 133 § 1 k.r.o.</a>, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.</p> <p>Jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 138)">art. 138 k.r.o.</a>, w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.</p> <p>Jednym z podstawowych założeń <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460060052" title="Dekret z dnia 22 stycznia 1946 r. - Prawo rodzinne - Dz. U. z 1946 r. Nr 6, poz. 52 ()">prawa rodzinnego</a> jest obowiązek wzajemnego wspierania się członków rodziny, skonkretyzowany w przepisach regulujących obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka. Sam zaś obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w razie potrzeby także wychowania. O jego zakresie decydują w każdym przypadku usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz możliwości zarobkowe zobowiązanego. Zakres tych potrzeb, które winny być przez rodziców zaspakajane, wyznacza treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 96)">art. 96 k.r.o.</a>, według którego rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dzieci i przygotowywać je należycie - odpowiednio do ich uzdolnień - do życia w społeczeństwie. Stosownie do tej dyrektywy, rodzice obowiązani są zapewnić dzieciom nie tylko środki na zakup żywności, czy odzieży, ale także na zaspokojenie ich potrzeb kulturalnych i wypoczynku. Zważyć nadto należy, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 135;art. 135 § 1)">art. 135 § 1 k.r.o.</a>, zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z przepisu tego wypływa wniosek, iż wysokość rat alimentacyjnych jest wypadkową pomiędzy usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego z jednej strony, z drugiej zaś - majątkowymi i zarobkowymi możliwościami zobowiązanego do alimentacji. W razie zaś zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. Zmianą stosunków w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 138)">art. 138 k.r.o.</a>, jest każda zmiana wpływająca na zmniejszenie lub zwiększenie kryteriów opisanych w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 135;art. 135 § 1)">art. 135 § 1 k.r.o.</a> (zmiana ilościowa i jakościowa), z tym, że zmiana ta musi mieć charakter istotny (H. Haak, „Obowiązek alimentacyjny. Komentarz”, Toruń 1995, str. 139). Innymi słowy chodzi tutaj o istotne zmniejszenie lub zwiększenie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie lub zmniejszenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, wskutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez stosowne zmniejszenie albo zwiększenie wysokości świadczeń alimentacyjnych.</p> <p>W niniejszej sprawie matka małoletniego powoda domagała się zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych, poprzez zobowiązanie pozwanego <span class="anon-block">J. G. (1)</span>, na czas trwania procesu, do płacenia na rzecz małoletniego <span class="anon-block">H. G.</span> kwoty po 1.700 zł miesięcznie. Dotychczas, na podstawie wyroku rozwodowego wydanego w dniu 21 czerwca 2012 roku w sprawie I RC 41/12, pozwany zobowiązany był płacić na rzecz małoletniego powoda alimenty w wysokości 900 zł miesięcznie.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">J. G. (1)</span> od kilku lat mieszka i pracuje w Norwegii, w stoczni budującej statki, za miesięcznym wynagrodzeniem oscylującym w granicach 9.000-10.000 zł. Wynajmuje dwupokojowe mieszkanie, za które miesięczny czynsz wynosi 8.500 koron norweskich, tj. około zł 4.348 (8.500 x 0,5115 zł). Poza małoletnim powodem nie ma nikogo na utrzymaniu. Pozwany prawdopodobnie uzyskuje w Norwegii dodatkowy dochód w postaci zasiłku na dziecko. Środków tych nie przekazuje jednak powodowi. Podczas pobytu w Polsce <span class="anon-block">J. G. (1)</span> stara się spędzać czas z synem. Nie partycypuje również w kosztach utrzymania domu w miejscowości <span class="anon-block">R.</span>.</p> <p>Matka powoda <span class="anon-block">J. G. (2)</span> jest zatrudniona w <span class="anon-block"> firmie (...)</span> <span class="anon-block">K. B.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> za wynagrodzeniem w wysokości 1.600 zł brutto miesięcznie. Wraz z powodem mieszka w miejscowości <span class="anon-block">R.</span> w domu stanowiącym współwłasność jej i jej byłego małżonka. Do pracy dojeżdża w jedną stronę 12 km. W opiece nad synem pomagają jej babcie chłopca.</p> <p>Małoletni <span class="anon-block">H. G.</span> ma 7 lat. We wrześniu 2013 roku rozpoczął edukację w klasie pierwszej szkoły podstawowej w <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego strona powodowa uprawdopodobniła okoliczności, uzasadniające udzielenie zabezpieczenia, poprzez zobowiązanie pozwanego do łożenia na utrzymanie syna - przez okres trwania procesu - kwoty po 1.100 zł miesięcznie. Przytoczone wyżej okoliczności dostatecznie uprawdopodabniają roszczenie strony powodowej. Bezsprzecznie bowiem koszty utrzymania małoletniego znacznie wzrosły w związku z podjęciem przez niego nauki (m.in. podręczniki szkolne, zeszyty, przybory, plecak, koszty dojazdu do szkoły, odpowiednia odzież i obuwie). Dochody pozwanego zaś – jak sam stwierdził – pozostały na tym samym poziomie co przed 1,5 roku. <span class="anon-block">J. G. (1)</span> nie uprawdopodobnił przy tym, że podnosi przy tym żadnych innych, dodatkowych kosztów, które w istotnym stopniu mogłyby ograniczać jego zdolność do alimentacji. Oczywistym jest przy tym, że szczegółowa ocena okoliczności determinujących przesłanki zakresu obowiązku alimentacyjnego - w tym kwestia pobierania zasiłku rodzinnego na powoda - zostanie przeprowadzona w toku postępowania głównego.</p> <p>W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał, że na czas trwania procesu w niniejszej sprawie, pozwany powinien przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania małoletniego <span class="anon-block">H. G.</span>, wykładając na ten cel po 1.100 zł miesięcznie.</p> <p>Z tych też względów faktycznych i prawnych Sąd Okręgowy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a>, oddalił zarówno zażalenie strony pozwanej, jak i zażalenie strony powodowej.</p> </div>