I ACa 561/13

<p>Sygn. akt I ACa 561/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 6 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="164"/> <col width="22"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SSA Elżbieta Kuczyńska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SA Magdalena Pankowiec</p> <p>SO del. Bogusław Suter (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>Urszula Westfal</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. w Białymstoku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. S.</span> i <span class="anon-block">B. G.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) Towarzystwo (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie</p> <p>z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I C 759/12</p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego na rzecz powódek 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">C. B. (1)</span> wnosił o zasądzenie od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> <span class="anon-block">V.</span> <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwoty 80.000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 15 marca 2010 roku do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku wypadku drogowego z dnia 30 sierpnia 2009 roku. Domagał się także zasądzenia od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według spisu kosztów</p> <p>W toku procesu w dniu <span class="anon-block">(...)</span> powód <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zmarł, a zawieszone postępowanie zostało podjęte z udziałem jego następców prawnych powódek <span class="anon-block">A. S.</span> i <span class="anon-block">B. G.</span>.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> <span class="anon-block">V.</span> <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych o ile nie zostanie przedłożony spis kosztów.</p> <p>Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 roku Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> <span class="anon-block">V.</span> <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódek <span class="anon-block">A. S.</span> i <span class="anon-block">B. G.</span> kwotę 80.000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 16 kwietnia 2010 roku do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej części, zasądził od pozwanego na rzecz powódek kwotę 7.663 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 30 sierpnia 2009 roku w <span class="anon-block">G.</span> kierujący samochodem osobowym marki <span class="anon-block">V. (...)</span> wykonywał manewr cofania niedostatecznie obserwując drogę za samochodem i potrącił na przejściu dla pieszych <span class="anon-block">C. B. (1)</span>. Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2010 roku Sąd Rejonowy w Olecku uznał kierującego samochodem <span class="anon-block">V. (...)</span> za winnego spowodowania wypadku z dnia 30 sierpnia 2009 roku, w którym ucierpiał <span class="anon-block">C. B. (1)</span> i skazał go na karę dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres pięciu lat.</p> <p>Sąd I instancji ustalił też, że po wypadku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> został przewieziony na Oddział <span class="anon-block">(...)</span> Szpitala <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">E.</span> z rozpoznaniem stan po ciężkim urazie czaszkowo-mózgowym, niewydolność oddechowa, zapalenie płuca prawego, stłuczenie płatów czołowych, krwiak podtwardówkowy okolicy czołowo-skroniowo-ciemieniowej lewej, złamanie piramidy kości skroniowej prawej, pourazowy krwotok podpajęczynówkowy, choroba <span class="anon-block">P.</span>. <span class="anon-block">C. B. (1)</span> leczono zachowawczo, wykonano mu TK głowy i RTG klatki piersiowej. Stan ogólny <span class="anon-block">C. B. (1)</span> pogorszył się i dlatego w dniu 2 września 2009 roku przekazano go w stanie ciężkim na Oddział <span class="anon-block">(...)</span> Szpitala <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">E.</span>. Na tym Oddziale <span class="anon-block">C. B. (1)</span> został zaintubowany, podłączony do respiratora, wdrożono intensywne leczenie farmakologiczne. Uzyskano stabilizację układu krążenia <br/>oraz stopniowy powrót wydolnego oddechu i świadomości. W dziesiątej dobie pobytu na tym Oddziale <span class="anon-block">C. B. (1)</span> wykonano tracheotomię i gastrostomię. W dniu 16 września 2009 roku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> w ogólnym stanie zadowalającym, przytomny, wydolny oddechowo i krążeniowo został przekazany do <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> celem dalszego leczenia i opieki długoterminowej. W trakcie pobytu w tym Zakładzie stan ogólny <span class="anon-block">C. B. (1)</span> był średni, kontakt logiczny utrudniony. Posiłki i leki były podawane mu przez gastrostomię, częściowo doustnie. Jego stan ogólny stopniowo pogarszał się, nie było z nim logicznego kontaktu. W dniu<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zmarł.</p> <p>Z dalszych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że w chwili wypadku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> miał 81 lat. Pomimo wieku był osobą sprawną fizycznie i psychicznie. Samodzielnie funkcjonował, nie wymagał pomocy innych osób przy codziennych czynnościach. Mieszkał sam, samodzielnie przygotowywał sobie posiłki. Jeździł rowerem, hodował pszczoły. Aktywnie uczestniczył w życiu swojej rodziny, utrzymywał kontakty towarzyskie ze znajomymi. Na rok przed wypadkiem w okresie od dnia 28 listopada do dnia 5 grudnia 2008 roku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> przebywał na Oddziale <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">O.</span>, gdzie stwierdzono u niego kardiomiopatię rozstrzeniową w okresie niewydolności krążenia, utrwalone migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, ekstrasystolie komorowe, zespół parkinsonowski na tle uogólnionej miażdżycy, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, naczyniopochodne zawroty głowy, krwawienie z nosa. Zastosowano leczenie farmakologiczne i wypisano go w stanie ogólnej poprawy z zaleceniem kontroli w poradni neurologicznej i laryngologicznej oraz przyjmowania przepisanych leków i stosowania diety lekkostrawnej, bez soli.</p> <p>Nadto Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 15 marca 2010 roku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zgłosił szkodę pozwanemu domagając się zapłaty kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. W dniu 20 kwietnia 2010 roku pozwany wypłacił <span class="anon-block">C. B. (1)</span> kwotę 20.000 złotych tytułem zadośćuczynienia.</p> <p>Sąd I instancji ustalił również, że postanowieniem z dnia 19 września 2010 roku Sąd Rejonowy w Olecku stwierdził, iż spadek po <span class="anon-block">C. B. (1)</span> na podstawie ustawy nabyły córki <span class="anon-block">A. S.</span> i <span class="anon-block">B. G.</span> po 1/2 części każda z nich.</p> <p>W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy zaznaczył, że pozwany co do zasady nie podważał swojej odpowiedzialności za krzywdę <span class="anon-block">C. B. (1)</span>, a kwestionował jedynie wysokość dochodzonego przez niego zadośćuczynienia za tę krzywdę.</p> <p>Sąd Okręgowy odwołał się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> i wskazał, że zadośćuczynienie ma na celu łagodzenie doznanych cierpień fizycznych i moralnych. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę należy uwzględniać przede wszystkim intensywność cierpień, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa, trwałość zdarzenia oraz konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w życiu osobistym i społecznym. Zadośćuczynienie powinno być środkiem pomocy dla poszkodowanego i pozostawać w odpowiednim stosunku do rozmiarów krzywdy i szkody niemajątkowej. Kwota zadośćuczynienia nie może być nadmierna, winna być należycie wyważona i utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa.</p> <p>Sąd I instancji zaznaczył, że zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna, zeznania świadków i powódki <span class="anon-block">A. S.</span> wskazują, że rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych <span class="anon-block">C. B. (1)</span> był znaczny. Wprawdzie w chwili wypadku miał on 81 lat, chorował na nadciśnienie tętnicze, zespół parkinsonowski i chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, to jednak był osobą sprawną fizycznie i psychicznie. Samodzielnie funkcjonował, nie wymagał pomocy innych osób w codziennych czynnościach. To on pomagał córce. Mieszkał sam, samodzielnie przygotowywał sobie posiłki. Jeździł rowerem, hodował pszczoły, zbierał grzyby, z których robił przetwory. Aktywnie uczestniczył w życiu swojej rodziny, utrzymywał kontakty towarzyskie ze znajomymi. Był osobą pogodną, aktywną i towarzyską. Natomiast w wyniku wypadku z dnia 30 sierpnia 2009 roku doznał obrażeń w postaci rozległego urazu czaszkowo-mózgowego z krwiakiem podtwardówkowym i podpajęczynówkowym ze złamaniem kości podstawy czaszki oraz ze stłuczeniem mózgu i nigdy nie powrócił do zdrowia sprzed wypadku. Stał się osobą leżącą, wymagającą pomocy drugiej osoby we wszystkich czynnościach dnia codziennego, każdej dziedzinie życia, zaburzenia świadomości występowały praktycznie do chwili jego śmierci. <span class="anon-block">C. B. (1)</span> z pełni sprawnego człowieka stał się osobą całkowicie uzależnioną od pomocy innych, w chwilach przytomności prosił córkę aby skróciła jego cierpienia.</p> <p>Mając na uwadze stan zdrowia <span class="anon-block">C. B. (1)</span> przed wypadkiem i jego normalne samodzielne funkcjonowanie, a także rozmiar doznanych cierpień psychicznych i fizycznych w wyniku wypadku, rozległość doznanych obrażeń, trwałość następstw zdarzenia Sąd Okręgowy uznał, że adekwatnym do krzywdy <span class="anon-block">C. B. (1)</span> jest zadośćuczynienie w łącznej kwocie 100.000 złotych. Jednocześnie Sąd ten uwzględnił to, że pozwany wypłacił <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zadośćuczynienie w kwocie 20.000 złotych. Ostatecznie Sąd I instancji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822)">art. 822 k.c.</a> zasądził od pozwanego na rzecz następców prawnych <span class="anon-block">C. B. (1)</span> (zgodnie z art. 445 § 3 k c) tytułem zadośćuczynienia kwotę 80.000 złotych.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> Sąd Okręgowy zasądził odsetki ustawowe od dnia wymagalności roszczenia, tj. od dnia 16 kwietnia 2010 roku do dnia zapłaty (po upływie 30 dni od zgłoszenia szkody przez pełnomocnika powoda, które nastąpiło w dniu 15 marca 2010 roku), oddalając powództwo w tym zakresie w pozostałej części jako niezasadne.</p> <p>O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, nakładając na pozwanego obowiązek zwrotu wszystkich poniesionych przez powódki kosztów, bowiem powództwo zostało oddalone tylko co do nieznacznej części, tj. co do ustawowych odsetek za okres miesiąca.</p> <p>Powyższy wyrok w części uwzględniającej powództwo główne ponad kwotę 40.000 złotych oraz w części rozstrzygającej o kosztach procesu zaskarżył apelacją pozwany, zarzucając:</p> <p>1) naruszenie przepisów postępowania:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wykroczenie ponad swobodną ocenę dowodów przy przyjęciu wysokości należnej powódkom kwoty zadośćuczynienia,</p> <p>- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie polegającą na przyjęciu, że przed wypadkiem <span class="anon-block">C. B. (1)</span> hodował pszczoły, w przypadku gdy z pisma procesowego powoda z dnia 24 sierpnia 2010 roku jednoznacznie wynika, że na dwa lata przed wypadkiem zaprzestał on zajmowania się ulami pszczół, nadto poprzez przyjęcie jako skutek wypadku wykonanie tracheotomii w wyniku, której <span class="anon-block">C. B. (1)</span> nie mógł mówić, a posiłki i leki podawane były przez gastrostomię,</p> <p>- brak wszechstronności w rozważeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegającego na pominięciu przy ocenie sprawy ustalonego przez lekarzy zaufania pozwanego procentowego uszczerbku na zdrowiu <span class="anon-block">C. B. (1)</span> na 25%,</p> <p>2) naruszenie przepisów prawa materialnego:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kwota 80.000 złotych spełnia przesłanki określone w tym przepisie i stanowi sumę odpowiednią do doznanej przez <span class="anon-block">C. B. (1)</span> krzywdy.</p> <p>Domagał się zmiany wyroku w zaskarżonej części i oddalenia powództwa ponad kwotę 40.000 złotych oraz zasądzenia od powódek na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem rozliczenia za obie instancje.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. </strong> </p> <p>Generalnie Sąd I instancji poczynił w przedmiotowej sprawie prawidłowe, niesprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, a na ich podstawie wyprowadził trafne wnioski i dokonał prawidłowej oceny prawnej zgłoszonego roszczenia. Jedynym błędnym ustaleniem Sądu Okręgowego było to, że w chwili wypadku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> hodował pszczoły. W piśmie pełnomocnika <span class="anon-block">C. B. (2)</span> z dnia 24 sierpnia 2010 roku wskazano bowiem wyraźnie, że <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zaprzestał hodowania pszczół na dwa lata przed wypadkiem (k. 42). Uchybienie to nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie.</p> <p>Ustalenia Sądu Okręgowego, z powyższym zastrzeżeniem, a także wnioski i ocenę prawną tego Sądu Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za własne.</p> <p>Przede wszystkim skarżący nie zakwestionował ustaleń Sądu Okręgowego, że na skutek wypadku z dnia 30 sierpnia 2009 roku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> w dniu 2 września 2009 roku trafił w stanie ciężkim na Oddział <span class="anon-block">(...)</span>Szpitala <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>, gdzie wykonano mu m.in. tracheotomię i gastrostomię. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej <span class="anon-block">C. B. (1)</span>, zeznań świadków, w szczególności <span class="anon-block">A. B.</span>, <span class="anon-block">D. U.</span>, <span class="anon-block">A. F.</span>, <span class="anon-block">K. W.</span>, a także powódki <span class="anon-block">A. S.</span> nie budzi żadnych wątpliwości, że choć przed wypadkiem <span class="anon-block">C. B. (1)</span> cierpiał na pewne schorzenia, to był osobą w pełni samodzielną, niezwykle sprawną fizycznie i intelektualnie. W świetle tych dowodów trzeba uznać, że gdyby nie wypadek z dnia 30 sierpnia 2009 roku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> nie wymagałby tracheotomii i gastrostomii.</p> <p>Podnosząc zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> skarżący nie podważał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, ale nie zgadzał się, że przyjęta przez Sąd I instancji wysokość należnego <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zadośćuczynienia jest odpowiednia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> To, że Sąd Okręgowy zawyżył należne <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zadośćuczynienie skarżący zakwestionował także w ramach zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> </p> <p>Pojęcie „sumy odpowiedniej” użyte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> w istocie ma charakter niedookreślony, niemniej jednak w judykaturze wskazane są kryteria, którymi należy się kierować przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie powinno mieć przede wszystkim kompensacyjny charakter, wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, ale musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, ale powinna być - przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego - utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2001 roku, III CKN 427/00, LEX nr 52766). Uwzględnienie stopy życiowej społeczeństwa przy określaniu wysokości zadośćuczynienia nie może jednak podważać jego kompensacyjnej funkcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006 roku, OSN z 2006 roku, z. 10, poz. 175).</p> <p>Ustalenie wysokości zadośćuczynienia wymaga uwzględnienia zwłaszcza rodzaju i rozmiaru doznanych obrażeń, czasokresu, uciążliwości procesu leczenia i dostosowawczej rehabilitacji, długotrwałości nasilenia dolegliwości bólowych, konieczności korzystania z opieki i wsparcia innych osób oraz jej zakresu, trwałych następstw tych obrażeń w sferze fizycznej i psychicznej oraz ograniczeń, jakie wywołują w dotychczasowym życiu, w tym potrzeby stałej rehabilitacji, zażywania środków farmakologicznych, zmiany charakteru zatrudnienia, trybu życia, przyzwyczajeń, sposobu spędzania wolnego czasu, szans na przyszłość oraz innych podobnych czynników.</p> <p>Odnosząc te ogólne kryteria ustalania wysokości zadośćuczynienia na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że na skutek wypadku z dnia 30 sierpnia 2009 roku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> doznał obrażeń w postaci ciężkiego urazu czaszkowo-mózgowego z krwiakiem podtwardówkowym i podpajęczynówkowym ze złamaniem kości podstawy czaszki oraz ze stłuczeniem mózgu, wystąpiła u niego niewydolność oddechowa, zapalenie płuca prawego. Bezpośrednio po wypadku powód przebywał na Oddziale <span class="anon-block">(...)</span> Szpitala <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>, a od dnia 2 września 2009 roku na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii tego Szpitala, gdzie został zaintubowany, podłączony do respiratora, a następnie wykonano mu tracheotomię i gastrostomię. W dniu 16 września 2009 roku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> w ogólnym stanie zadowalającym, przytomny, wydolny oddechowo i krążeniowo został przekazany do <span class="anon-block"> (...) Publicznego Zespołu Zakładów (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span>. W trakcie pobytu w tym Zakładzie stan ogólny <span class="anon-block">C. B. (1)</span> był średni, kontakt logiczny utrudniony. Posiłki i leki były mu podawane przez gastrostomię, częściowo doustnie. W dniu<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">C. B. (1)</span> zmarł. W chwili wypadku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> miał 81 lat i cierpiał na różne schorzenia, także na nadciśnienie tętnicze, zespół parkinsonowski, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, ale mimo wieku i chorób, był osobą niezwykle sprawną fizycznie i intelektualnie. <span class="anon-block">C. B. (1)</span> mieszkał sam, samodzielnie przygotowywał posiłki, jeździł rowerem, zbierał grzyby, robił przetwory. Nie tylko nie potrzebował pomocy innych, ale sam pomagał swojej córce. Uczestniczył w życiu swojej rodziny, spotykał się ze znajomymi. Wypadek całkowicie zmienił życie <span class="anon-block">C. B. (1)</span>. Stał się on osobą leżącą, wymagał pomocy innych we wszystkich czynnościach, w spożywaniu posiłków, przy czynnościach fizjologicznych. Występowały u niego zaburzenia świadomości, a w chwilach przytomności prosił córkę o skrócenie jego cierpień. Wypadek odebrał <span class="anon-block">C. B. (1)</span> radość życia, wyłączył go ze społeczności, w której funkcjonował. Ostatni rok życia <span class="anon-block">C. B. (1)</span> spędził w zakładzie opieki długoterminowej „przykuty do łóżka”.</p> <p>Mając na względzie te okoliczności należy zgodzić się z Sądem I instancji, że zadośćuczynienie w łącznej kwocie 100.000 złotych jest odpowiednie w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> </p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego zadośćuczynienie w tej właśnie kwocie uwzględnia cierpienia w sferze fizycznej i psychicznej, jakich <span class="anon-block">C. B. (1)</span> doznał bezpośrednio po wypadku, ale również te, jakich doznawał do chwili śmierci. Zadośćuczynienie to uwzględnia znaczne obrażenia <span class="anon-block">C. B. (1)</span>, długotrwały proces leczenia, znaczne dolegliwości bólowe, jakich doznał, a także zaburzenia świadomości. Uwzględnia ono konieczność przebywania w zakładzie opieki długoterminowej i wyłączenie ze społeczności, w której żył przed wypadkiem, nie tylko niemożność samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego, ale także niemożność samodzielnej egzystencji i konieczność opieki osób trzecich przy zwykłych czynnościach dnia codziennego, co niewątpliwie krępowało <span class="anon-block">C. B. (1)</span> i potęgowało poczucie krzywdy, w szczególności, że przed wypadkiem był on niezwykle sprawną fizycznie i intelektualnie osobą.</p> <p>Odnosząc się do wskazywanej przez skarżącego okoliczności pominięcia przez Sąd I instancji, że lekarze zaufania pozwanego ustalili, iż na skutek wypadku <span class="anon-block">C. B. (1)</span> doznał 25% uszczerbku na zdrowiu w pierwszej kolejności wskazać należy, że opinia lekarzy zaufania pozwanego nie może stanowić podstawy ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 maja 2007 roku (II CSK 77/07, LEX nr 485864) stwierdził, że nie może być traktowana jako dowód w procesie opinia biegłego choćby był nim biegły sądowy, sporządzona na polecenie strony i złożona do akt sądowych. <span class="anon-block"> (...)</span> opinie opracowane na zlecenie stron i przedłożone sądowi stanowią jedynie umotywowane stanowisko strony. Z tego względu gdyby taką ekspertyzę przyjęto za podstawę orzeczenia stanowiłoby to istotne uchybienie procesowe, które mogłoby być nawet podstawą skargi kasacyjnej. Z kolei w wyroku z dnia 15 stycznia 2010 roku (I CSK 199/09, LEX nr 570114) Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli strona dołącza do pisma procesowego ekspertyzę pozasądową i powołuje się na jej twierdzenia i wnioski, ekspertyzę tę należy traktować jako część argumentacji faktycznej i prawnej przytaczanej przez stronę. Gdy strona składa ekspertyzę z intencją uznania jej przez sąd za dowód w sprawie, wówczas istnieją podstawy do przypisania jej także znaczenia dowodu z dokumentu prywatnego. Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 k.p.c.</a> wynika zaś, że dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.</p> <p>Niezależnie od tego trzeba zaznaczyć, że stopień uszczerbku na zdrowiu nie może być przyjmowany jako jedyna przesłanka ustalenia wysokości zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1974 roku, II CR 123/74, LEX nr 7457). Określenie wysokości zadośćuczynienia, jak wskazano powyżej, winno być dokonane z uwzględnieniem wszelkich indywidualnych okoliczności mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a mianowicie indywidualnych właściwości i subiektywnych odczuć poszkodowanego, rodzaju naruszonego dobra, stopnia doznanych obrażeń, czasu trwania cierpień i objawów chorobowych oraz związanych z nimi trwałych następstw dla zdrowia i egzystencji poszkodowanego, rokowań na przyszłość.</p> <p>W konsekwencji, uwzględniając wcześniej wypłaconą przez pozwanego na rzecz <span class="anon-block">C. B. (1)</span> tytułem zadośćuczynienia kwotę 20.000 złotych, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że pozwany winien zapłacić na rzecz następców prawnych <span class="anon-block">C. B. (1)</span> powódek <span class="anon-block">A. S.</span> i <span class="anon-block">B. G.</span> tytułem zadośćuczynienia kwotę 80.000 złotych.</p> <p>Z powyższych względów apelacja podlegała oddaleniu na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu za drugą instancję orzeczono mając na uwadze wynik postępowania odwoławczego oraz treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 109)">art. 109 k.p.c.</a> Pozwany przegrał sprawę w postępowaniu odwoławczym i dlatego zgodnie z zasadą wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> powinien zwrócić powódkom poniesione przez nich koszty postępowania odwoławczego, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika, określone w stawce minimalnej wskazanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 6;art. 98 § 6 pkt. 5)">§ 6 pkt 5</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 13;§ 13 ust. 1;§ 13 ust. 1 pkt. 2)">§ 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (j.t. Dz. U. z 2013 roku, poz. 461).</p> </div>