I ACz 2167/13

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACz 2167/13</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 9 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Józef Wąsik</p> <p>Sędziowie: SSA Regina Kurek</p> <p>SSO del. Marek Boniecki (spr.)</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. w Krakowie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>przeciwko: <span class="anon-block">T. R.</span>, <span class="anon-block">S. R.</span> i <span class="anon-block">M. R.</span> </p> <p>o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną</p> <p>na skutek zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt. I C 713/13</p> <p>postanawia:<strong> <!-- --> oddalić zażalenie.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie zabezpieczył do czasu prawomocnego zakończenia postępowania roszczenie strony powodowej o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niej umowy darowizny z dnia 16 września 2008 r. zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem <span class="anon-block">J. K.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">B.</span>, Rep.<span class="anon-block">(...)</span>numer <span class="anon-block"> (...)</span>, poprzez nakazanie pozwanemu <span class="anon-block">T. R.</span> zbywania i obciążania nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">S.</span> składającej się z działek ewidencyjnych o numerach: a) <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>objętych księgą wieczystą m <span class="anon-block"> (...)</span> prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Bochni; b) <span class="anon-block"> (...)</span> objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span> prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Bochni; c) <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> objętych <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span> prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Bochni oraz ww. zakaz nakazał ujawnić poprzez wpis w działach III <span class="anon-block">ksiąg wieczystych o numerach (...)</span> prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Bochni.</p> <p>Sąd pierwszej instancji przyjął, że w świetle zebranego dotychczas materiału dowodowego, tj. twierdzeń strony powodowej zawartych w pozwie oraz we wniosku o zabezpieczenie oraz załączonych do nich dokumentów, a w szczególności umowy darowizny z dnia 16 września 2008 r., odpisów z ksiąg wieczystych oraz tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko jednemu z darczyńców <span class="anon-block">S. R.</span>, stwierdzających źródło oraz wysokość jego zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa oraz biorąc pod uwagę, iż nie posiada on żadnych składników majątkowych, z których mogłoby dojść do skutecznego zaspokojenia wierzytelności wynikających z tych zobowiązań, należało uznać, iż roszczenie zostało należycie uprawdopodobnione.</p> <p>Sąd pierwszej instancji zgodził się także ze stroną powodową, iż posiada ona interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia, gdyż istnieje ryzyko ponowienia działań przez pozwanego <span class="anon-block">T. R.</span> zmierzających do dalszego wyzbycia się przedmiotowej nieruchomości, co uniemożliwiłoby lub w znacznym stopniu utrudniło egzekucję prowadzącą do zaspokojenia strony powodowej.</p> <p>Jednocześnie Sąd Okręgowy uznał, że wybrany sposób zabezpieczenia zapewni uprawnionemu należytą ochronę, a zobowiązanego nie obciąży więcej, niż jest to konieczne. Możliwym będzie bowiem dalsze użytkowanie przez pozwanego <span class="anon-block">T. R.</span> przedmiotowych nieruchomości, co najmniej aż do czasu zakończenia postępowania.</p> <p>Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1))">art. 730^{<!-- -->1} k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 738)">art. 738 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 755)">art. 755 k.p.c.</a> </p> <p>Postanowienie powyższe zaskarżyli w całości zażaleniem pozwani, wnosząc o jego zmianę i oddalenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia oraz zarzucając:</p> <p>1)  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 199;art. 199 § 1;art. 199 § 1 pkt. 2)">art. 199 §1 pkt 2 k.p.c.</a>, poprzez to, że sprawa o uznanie za bezskuteczną umowę darowizny z dnia 16.09.2008r. pomiędzy dłużnikiem <span class="anon-block">S. R.</span> a obdarowanym <span class="anon-block">T. R.</span>, została już uznana za bezskuteczną wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">B.</span> –Wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 28 stycznia 2011 r. - sygn. akt: IC 479/10, a powód uzyskał już w tym postępowaniu zabezpieczenie roszczenia polegającego na zakazie zbywania i obciążania nieruchomości przez pozwanego. Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">K.c</a>, nie przewidują wielokrotnego uznania bezskuteczności tej samej czynności prawnej, wobec tego samego pokrzywdzonego czynnością wierzyciela. Pozwany <span class="anon-block">T. R.</span> zapłacił powodowi wartość przedmiotu sporu określonego przez powoda na kwotę 250 000 zł, co powód przyznał, natomiast sposób, w jaki powód zaksięgował w swojej dokumentacji dokonaną wpłatę nie ma w tej sprawie żadnego znaczenia;</p> <p>2)  <span class="anon-block">T. R.</span> nie jest podatnikiem w tej sprawie, ani też nie jest odpowiedzialny za zobowiązanie podatkowe ojca - <span class="anon-block">S. R.</span>;</p> <p>3)  brak interesu prawnego polega na tym, że umowa darowizny z dnia 16 września 2008 r. – rep.<span class="anon-block">(...)</span>została już uznana za bezskuteczną wobec powoda, a wobec treści tego wyroku i spłaty wartości przedmiotu sporu (wartości czynności prawnej), obciążanie strony pozwanej dalszymi długami pozwanych ponad wartość przedmiotu sporu, którą jest wartość umowy darowizny wskazana w prawomocnie zakończonym postępowaniu o uznanie bezskuteczności umowy przez powoda darczyńców, nie ma uzasadnienia prawnego.</p> <p>Strona powodowa w odpowiedzi na zażalenie wniosła o jego oddalenie, wskazując, że zabezpieczenie udzielone w poprzednio rozpoznawanej sprawie upadło z mocy prawa, wobec uprawomocnienia się wyroku, a nadto przedmiotem żądania w niniejszej sprawie jest inne roszczenie strony powodowej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Nie można zgodzić się ze skarżącym co do tego, że w rozpoznawanej aktualnie sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 199;art. 199 § 1;art. 199 § 1 pkt. 2)">art. 199 §1 pkt 2 k.p.c.</a> z uwagi na uprzednie prawomocne rozstrzygnięcie sprawy I C 479/10. Do stwierdzenia zaistnienia stanu <em> <!-- -->rei iudicatae</em> konieczna jest tożsamość roszczeń zarówno na płaszczyźnie podmiotowej, jak i przedmiotowej. O ile aspekt podmiotowy, przynajmniej w relacji powód – pozwany <span class="anon-block">T. R.</span>, wydaje się oczywisty, o tyle o tożsamości przedmiotu obu sporów mówić nie sposób. Jakkolwiek nie wynika to wprost z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 i nast. k.c.</a>, skarga pauliańska ściśle związana jest z konkretną wierzytelnością określonego wierzyciela. Przejawem tego jest m.in. obowiązek określenia zarówno w pozwie inicjującym tego typu postępowanie, jak i wyroku je kończącym: zaskarżonej czynności, osoby wierzyciela oraz wierzytelności, ochronie której służy skarga (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1995 r., III CZP 139/95, OSNC 1996/1/17). O powadze rzeczy osądzonej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 366)">art. 366 k.p.c.</a> będzie zatem można mówić wyłącznie wtedy, gdy w obu sprawach zajdzie tożsamość wszystkich wskazanych wyżej elementów.</p> <p>Jak wynika z treści wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 28 stycznia 2011 r. wydanego w sprawie I C 479/10, Sąd ten, uwzględniając powództwo w całości, uznał za bezskuteczną wobec Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">B.</span> umowę darowizny z dnia 16 września 2008 r. w celu umożliwienia stronie powodowej zaspokojenia wierzytelności z tytułu zaległości podatkowych <span class="anon-block">S. R.</span> w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005 w łącznej kwocie 317 734 zł z odsetkami oraz jego zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy miesięczne 2005 r. w kwocie łącznej 210 476 zł z odsetkami. Tymczasem w aktualnie rozpoznawanej sprawie powód domaga się uznania ww. umowy za bezskuteczną w celu umożliwienia mu zaspokojenia wierzytelności z tytułu zaległości podatkowych <span class="anon-block">S. R.</span> w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 w łącznej kwocie 561 946 zł z odsetkami, zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od stycznia do grudnia 2006 r. w kwocie łącznej 322 900 zł z odsetkami oraz zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od marca do grudnia 2007 r. w kwocie łącznej 317 094 zł z odsetkami. Wobec zatem odmienności wierzytelności, ochronie których służy wniesiona skarga pauliańska, nie może być mowy o tożsamości przedmiotu obu spraw, a co za tym idzie powadze rzeczy osądzonej. W tej sytuacji także, pomijając nawet skutek przewidziany <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 754(1))">art. 754^{<!-- -->1} k.p.c.</a>, kwestia udzielenia zabezpieczenia w sprawie I C 479/10 nie miała żadnego znaczenia.</p> <p>Odnośnie z kolei okoliczności, że pozwany <span class="anon-block">T. R.</span> nie odpowiada w rozpoznawanej sprawie za zobowiązania podatkowe swoje i ojca <span class="anon-block">S. R.</span>, to była ona tak bezsporna, jak i irrelewantna dla rozstrzygnięcia. <span class="anon-block">T. R.</span> został, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 531;art. 531 § 1)">art. 531 §1 k.c.</a>, pozwany jako osoba trzecia, która na skutek czynności prawnej z dłużnika uzyskała korzyść majątkową.</p> <p>Chybiony jest także zarzut braku interesu prawnego po stronie powoda, który to zarzut skarżący opierał na tym, że czynność prawna z dnia 16 września 2009 r. została już uznana za bezskuteczną względem powoda w sprawie I C 479/10, pozwany <span class="anon-block">T. R.</span> zapłacił stronie powodowej kwotę 250 000 zł, która stanowiła wartość darowizny, a przez to zwolnił się z odpowiedzialności. W istocie wartość korzyści, którą uzyskuje osoba trzecia na skutek czynności dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, stanowi górną granicę jej odpowiedzialności, poza którą nie można już mówić ani o pokrzywdzeniu, ani <em> <!-- -->de facto</em> o korzyści. Niemniej jednak sam fakt określenia przez strony w umowie wartości jej przedmiotu nie oznacza, że taka jest w istocie jego wartość rynkowa, a ta właśnie winna być brana pod uwagę przy określeniu korzyści uzyskanej przez osobę trzecią. Zauważyć należy, iż strona powodowa w pozwie, na wypadek kwestionowania przez stronę pozwaną zasadności roszczenia z uwagi na dokonaną spłatę w sprawie I C 479/10 wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia wartości rynkowej będących przedmiotem darowizny nieruchomości. Zwrócić uwagę trzeba także na fakt, że w aktualnie rozpoznawanej sprawie strona powodowa wskazuje, że pokrzywdzenie wierzyciela na skutek czynności z 16 września 2008 r. nastąpiło nie tylko poprzez darowanie nieruchomości na rzecz pozwanego, ale również obciążenie nieruchomości ograniczonym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawem rzeczowym</a> (por. w tej kwestii uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2012 r., II CSK 206/12, G. Prawna NO 2013/62/2).</p> <p>Mając powyższe na uwadze, wobec bezskuteczności podniesionych zarzutów, Sąd Apelacyjny na podst. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 §2 k.p.c.</a> postanowił jak w sentencji.</p> </div>