VI U 1231/13

<p>Sygn. akt VI U 1231/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 12 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący SSO Janusz Madej</p> <p>Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. w Bydgoszczy</p> <p>na rozprawie</p> <p>odwołania <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="anon-block">J. B.</span> </em> </strong> </p> <p>od decyzji <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">B.</span> </em> </strong> </p> <p>z dnia 18 marca 2013 r. znak<span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>w sprawie <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="anon-block">J. B.</span> </em> </strong> </p> <p>przeciwko: <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych </em> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- --> Oddziałowi w <span class="anon-block">B.</span> </em> </strong> </p> <p>o wypłatę wstrzymanej emerytury</p> <p>zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> do wypłaty ubezpieczonemu <span class="anon-block">J. B.</span> wstrzymanej emerytury za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 29 lutego 2012 roku.</p> <p> <em> <!-- -->Na oryginale właściwy podpis. </em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 18 marca 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> odmówił ubezpieczonemu <span class="anon-block">J. B.</span> uchylenia decyzji z dnia 28.09.2011 r. w części w jakiej decyzja ta zawieszała ubezpieczonemu prawo do emerytury za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 29 lutego 2012 roku. W uzasadnieniu wydanej decyzji pozwany wskazał, iż zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 3)">art. 190 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a> orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i z tym dniem następuje urata mocy obowiązującej aktu normatywnego, którego orzeczenie Trybunału dotyczy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2012 roku, poz. 1285 w dniu 22 listopada 2012 roku- a zatem począwszy od tego dnia utracił moc <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 28)">art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw</a> ( Dz. U. nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 roku nr 291, poz. 1707) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 103 a)">art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ( Dz. U. z 2009 roku, nr 153, poz. 1227 ze zm.) w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 roku bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Trybunał Konstytucyjny nie wskazał ani w wyroku ani w jego uzasadnieniu innej daty utraty mocy prawnej wskazanych przepisów. Tym samym wyrok TK nie ma zastosowania do okresu zawieszenia emerytury przed dniem 22 listopada 2012 roku.</p> <p>Ubezpieczony od powyższej decyzji złożył odwołanie wnosząc o jej zmianę poprzez wypłatę emerytury za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 29 lutego 2012 roku, wraz z odsetkami. Ubezpieczony wskazał, iż wydana przez pozwany organ rentowy decyzja jest sprzeczna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczonego, pozwany wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanej decyzji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Ubezpieczony <span class="anon-block">J. B.</span> od dnia 1 marca 2009 roku uprawniony jest do emerytury.</p> <p>Decyzją z dnia 28 września 2012 pozwany organ rentowy wstrzymał ubezpieczonemu z dniem 1 października 2011 r. wypłatę emerytury, gdyż ubezpieczony kontynuował zatrudnienie. W dniu 27 lutego 2012 roku ubezpieczony złożył wniosek o podjęcie wypłaty emerytury przedkładając świadectwo pracy. Decyzją z dnia 29 marca 2012 roku pozwany organ rentowy od dnia 1 marca 2012 roku czyli od dnia rozwiązania stosunku pracy wznowił wypłatę emerytury ubezpieczonego. W dniu 30 listopada 2012 roku ubezpieczony złożył w pozwanym organie rentowym wniosek o wypłatę emerytury za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 29 lutego 2012 roku.</p> <p> <strong> <!-- -->- okoliczności bezsporne</strong> </p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 1)">art. 190 ust. 1 Konstytucji RP</a> orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów, nie wyłączając sądów, a zatem winny być przez nie respektowane. W doktrynie i orzecznictwie odnośnie skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się ich zróżnicowanie zależnie od treści orzeczenia. Przede wszystkim skuteczność czasową swoich orzeczeń może określać Trybunał i wtedy orzeczenie wywołuje skutek od tej daty. Jednak zdecydowana większość orzeczeń, w tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. dotyczący konstytucyjności art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, nie zawiera stanowiska dotyczącego ich skuteczności czasowej, dlatego też należy rozstrzygnąć, jaki jest skutek takich orzeczeń. Zauważyć należy, że w doktrynie trwa spór, czy orzeczenia Trybunału są skuteczne ex nunc, czyli, że działają dopiero od opublikowania sentencji orzeczenia w Dzienniku Ustaw, czy też ex tunc, co oznacza, że orzeczenie Trybunału ma skutek wsteczny, czyli usuwa zakwestionowaną normę prawną od chwili jej wejścia do sytemu prawnego.</p> <p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że orzeczenia Trybunału są skuteczne ex tunc. W wyroku z dnia 20 maja 2008 r. I CSK 379/08 (OSNC 2009/12/172) Sąd Najwyższy stwierdził, że problem skuteczności orzeczeń Trybunału należy rozważać na poziomie wykładni funkcjonalnej i w powiązaniu z pozycją ustrojową Trybunału.</p> <p>Sąd Najwyższy, analizując pozycję ustrojową Trybunału, podkreślił, że jest on "bardziej sądem niż ustawodawcą, w przeciwieństwie bowiem do ustawodawcy nie ma bezpośredniej legitymacji pochodzącej z powszechnych wyborów. Działanie Trybunału jest rodzajem postępowania sądowego, do którego w sprawach nieuregulowanych stosuje się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, Trybunał jest sądem prawa, gdyż spór dotyczy samego prawa, a nie interpretacji lub zastosowania. Podstawowe zadanie Trybunału to stwierdzenie niezgodności norm prawnych z normami prawnymi wyższego rzędu w hierarchii źródeł prawa, ma ono charakter ustalający, a nie kształtujący. Trybunał orzeka o niezgodności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, ale niezgodność ta nie istnieje wyłącznie w chwili orzekania przez Trybunał, lecz występuje wcześniej. Z dogmatycznego punktu widzenia chwila badania przez Trybunał wzajemnej relacji norm nie jest istotna, znaczenie ma to, odkąd w systemie prawnym pojawia się norma prawa niższego rzędu niezgodna z normą prawną nadrzędną. Pozwala to przyjąć, że - co do zasady - orzeczenia Trybunału mają moc wsteczną, są skuteczne ex tunc." Przedstawione stanowisko Sądu Najwyższego Sąd Okręgowy podziela w całej rozciągłości, podkreślić również należy, iż podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 stycznia 2013 roku ( sygn. III AUa 1079/12) który to wyrok zapadł na tle analogicznego stanu faktycznego jak w sprawie niniejszej. Przy orzeczeniach Trybunału o charakterze kasatoryjnym, czyli orzekającym jak w niniejszym przypadku o niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu, dotychczasowa norma prawna jest ostatecznie eliminowana z systemu prawnego. Skutkiem takiego wyroku Trybunału jest możliwość sanowania rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniach miedzy innymi sądowych, co wynika z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 4)">art. 190 ust. 4 Konstytucji</a>. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.</p> <p>Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 28)">art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw</a> (Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 103 a)">art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), dodanym przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.</a>, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a>. Oceniając skutki wyroku Trybunał wypowiedział się, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W stosunku do tych osób przepis art. 28 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy emeryturach i rentach z FUS utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1285). Przyjmując, że powyższy wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, stwierdzić należało, że utrata mocy obowiązującej zakwestionowanych nim przepisów, w tym art. 103a ustawy emerytalnej, nastąpiła od daty ich uchwalenia. W konsekwencji na gruncie tej sprawy zachodziła konieczność ponownego rozpoznania kwestii wypłaty świadczenia emerytalnego należnego odwołującemu która objęta jest wymienionym rozstrzygnięciem Trybunału, z odniesieniem się do stanu prawnego, jaki obowiązywał zanim do ustawy o emeryturach i rentach z FUS został dodany art. 103a tej ustawy. Przed wprowadzeniem tego przepisu nie istniał wymóg rozwiązania stosunku pracy celem realizacji prawa do emerytury. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082281507" title="Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1507 ()">Ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych</a> (Dz. U. Nr 228, poz. 1507) uchylony został z dniem 8 stycznia 2009 r. ust. 2a art. 103 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 37 pkt 5b cyt. ustawy). Przepis ten stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.Od dnia 1 stycznia 2011 r. przepis ten ponownie został wprowadzony do ustawy o emeryturach i rentach z FUS jako art. 103a-z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2</a> w zw. z art. 30 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych (...). Ubezpieczonym, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. była wypłacana emerytura, mimo kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego wykonywali je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, gdyż nie obowiązywały w tym zakresie żadne ograniczenia. W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego prawo do wypłaty emerytury dla tej grupy ubezpieczonych zostało zachowane. Z mocy art. 28 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych (...) przepis art. 103a cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS znajdował zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem jego wejścia w życie - poczynając od dnia 1 października 2011 r., dlatego też od tej daty organ rentowy wstrzymał wnioskodawcy wypłatę emerytury. <span class="underline"> <!-- -->Tym samym od tej daty ubezpieczony zachował prawo do wypłaty emerytury.</span> </p> <p>Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 kpc</a> zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał pozwany organ rentowy do wypłaty emerytury ubezpieczonego od dnia 1 października 2011 roku do dnia 29 lutego 2012 roku.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->SSO Janusz Madej </em> </strong> </p> </div>