III AUa 836/13

<p>Sygn. akt III AUa 836/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Iwona Łuka-Kliszcz (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Jadwiga Radzikowska</p> <p>SSA Grażyna Wiśniewska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekr. sądowy Barbara Dudzik</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku<strong> <!-- --> <span class="anon-block">I. B.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w <span class="anon-block">Ł.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę</p> <p>na skutek apelacji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w <span class="anon-block">Ł.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach Wydziału V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt V U 88/13</p> <p> <strong> <!-- -->o d d a l a apelację.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 836/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w punkcie I. zmienił zaskarżoną przez <strong> <!-- --> <span class="anon-block">I. B.</span> </strong> decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 30 sierpnia 2012 r. i przyznał jej emeryturę od dnia 30 maja 2012 r., zaś w punkcie II. stwierdził brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawczyni <span class="anon-block">I. B.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, w dniu 24 maja 2012 r. złożyła wniosek o emeryturę. W okresie od 5 września 1974 r. do 31 lipca 1997 r. ( tj. od 1.07.1975 r. do 21.06.1981 r., od 6.07.1981 r. do 6.11.1989 r. i od 6.11.1989 r. do 31.12.1992 r.) pracowała na stanowisku elektromontera w <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">O.</span> (poprzednio <span class="anon-block"> Huta (...)</span>). wnioskodawczyni pracowała przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych. Powyższą pracę ubezpieczona wykonywała stale w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p> <span class="anon-block">I. B.</span> nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego i od 30 maja 2012 r. nie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę.</p> <p>Decyzją z dnia 30 sierpnia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział I w <span class="anon-block">Ł.</span> odmówił <span class="anon-block">I. B.</span> prawa do emerytury. Ogólny staż pracy ubezpieczonej przypadający przed dniem 1 stycznia 1999 r. wynosi 23 lata, 8 miesięcy i 11 dni, , w tym w szczególnych warunkach co najmniej 15 lat.</p> <p>Powyższe ustalenia Sąd Okręgowy poczynił w oparciu o zalegające w aktach emerytalnych dokumenty, akta osobowe wnioskodawczyni z <span class="anon-block"> Zakładu (...) SA</span> w <span class="anon-block">O.</span>, oraz zeznań ubezpieczonej ( k.50-51). oraz samej wnioskodawczyni, które ocenił jako wiarygodne.</p> <p>W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy przytoczył treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 32)">art. 184 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) i wywiódł, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego m.in. w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32</a> (tj. 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn), jeżeli w dniu wejścia w życia ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn (tj. co najmniej 15 lat ) oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (tj. co najmniej 25 lat dla mężczyzn i 20 lat dla kobiet).</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, z analizy całokształtu materiału dowodowego wynika, iż <span class="anon-block">I. B.</span> stale w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 6 lipca 1981 roku do 31 grudnia 1992 roku wykonywała pracę w szczególnych warunkach ujętą w wykazie A Dział II załącznika do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.), czyli pracę w energetyce przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Po odliczeniu kilkudniowych urlopów bezpłatnych w w/w okresie pracy Sąd stwierdził, że <span class="anon-block">I. B.</span> przepracowała ponad 15 lat w warunkach szczególnych. Sąd uznał, że praca wnioskodawczyni w spornym okresie polegająca na zabezpieczeniu dostaw energii elektrycznej dla <span class="anon-block"> Huty (...)</span>, nadzorze rozdzielni prądu wysokiego i niskiego napięcia oraz stacji transformatorowych, przeglądzie aparatury niskiego i średniego napięcia, montażu okablowania, naprawie uszkodzeń instalacji elektrycznej, konserwacji i naprawie linii energetycznych, agregatów prądotwórczych, spełnia warunki zaliczenia jako konserwator rozdzielni i sieci elektroenergetycznej wymienionej w dziale II poz. 1 pkt 6 w/w załącznika Nr 1 i 2 do Zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dn. 30.03.1985 r. w sprawie stanowisk pracy na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych ( Dz.Urz. MH i PM Nr 1-3 poz.1 ) bowiem była to praca przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu remoncie i eksploatacji urządzeń i sieci elektroenergetycznych.</p> <p>Uznał w konsekwencji Sąd Okręgowy, że wnioskodawczyni spełniła wszystkie przesłanki wymagane do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku w trybie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, dlatego też odwołanie zasługuje na uwzględnienie, o czym orzekł w punkcie I. wyroku. W punkcie II. Sąd uznał, że w oparciu o przepis art. 118 ust. 1 a ZUS nie ponosi odpowiedzialności za niewyjaśnienie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, ponieważ w postępowaniu przed organem rentowym obowiązuje zamknięty katalog środków dowodowych, a dla wyjaśnienia istotnych okoliczności pracy w szczególnych warunkach konieczne było przeprowadzenie postępowania przed sądem.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację</strong> od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span>. Zaskarżając go w całości zarzucił; naruszenie prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, polegające na wydaniu wyroku bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, naruszenie prawa materialnego, a w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tj..: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227, ze zm.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i ustalenie prawa do emerytury bez udowodnienia 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach i wskazując na te zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania..</p> <p>W uzasadnieniu apelujący zakwestionował uznanie przez Sąd pierwszej instancji spornego zatrudnienia <span class="anon-block">I. B.</span> od 6 lipca 1981 r. do 31 grudnia 1992 r., po odliczeniu kilkudniowych urlopów bezpłatnych, jako pracy w szczególnych warunkach, ujętej w wykazie A dział II załącznika do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U z 1983 r. Nr 8 poz. 43), gdzie mowa jest o pracy w energetyce, przy eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Sąd rozstrzygając powyższy spór pominął przy ustalaniu pracy w szczególnych warunkach okres od 1 lipca 1975 r. do 21 czerwca 1981 r., co wbrew twierdzeniom tego organu, przy uznaniu, że zatrudnienie wnioskodawczyni od 6 lipca 1981 r. do 31 grudnia 1992 r. było pracą w szczególnych warunkach, nie daje 15 letniego stażu uprawniającego do wcześniejszej emerytury.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Spór w niniejszej sprawie ograniczał się wokół rozstrzygnięcia kwestii, czy praca wykonywana przez wnioskodawczynię <span class="anon-block">I. B.</span> w charakterze elektromontera w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">O.</span> w okresie od dnia 1 lipca 1975 r. do 31 grudnia 1992 r., była pracą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. nr 8 poz. 43 ze zm.) uprawniającą do obniżenia wieku emerytalnego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (art. 184)">art. 184</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227, ze zm.).</p> <p>Sąd pierwszej instancji dokonując analizy i oceny zebranych dowodów, w szczególności z akt osobowych wnioskodawczyni oraz jej zeznań, uznał że potwierdzają one, iż w ramach spornego zatrudnienia wykonywała ona pracę w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny ustalenia te podziela i nie widzi podstaw do ich kwestionowania. Wobec zachodzących wątpliwości co do właściwego charakteru spornego zatrudnienia wnioskodawczyni, trafnie Sąd pierwszej instancji dążył do ich wyjaśnienia w oparciu o dostępne dokumenty pracownicze. Świadectwa pracy (wykonywania pracy w szczególnych warunkach), nie są dokumentami urzędowymi, lecz dokumentami prywatnymi, wystawianymi przez pracodawcę, a zatem wyłącznie oświadczeniem wiedzy tego pracodawcy, które może być podważane w każdy sposób przed sądem w postępowaniu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd nie jest w żaden sposób związany oceną charakteru zatrudnienia pracownika dokonaną przez pracodawcę w wystawionym pracownikowi świadectwie pracy czy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Ma ono służyć jedynie celom dowodowym. Dokument ten podlega co do swojej wiarygodności i mocy dowodowej takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód (tylko dokumenty wystawione przez organy państwowe albo organy wykonujące zadania z zakresu administracji państwowej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone; por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2009 r., I UK 24/09, LEX nr 518067 oraz z dnia 23 listopada 2005 r., I UK 15/04, OSNAP 2005 nr 11, poz. 161).</p> <p>Dopuszczone przez Sąd pierwszej instancji dowody, a w szczególności akta osobowe potwierdziły, że w wnioskodawczyni przez cały okres zatrudnienia w <span class="anon-block">(...)</span>Zakładach <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">O.</span> wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - pracę na Wydziale Elektrycznym w charakterze elektromontera, w ramach której pracowała przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (§ 2)">§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> ( Dz.U. nr. 8, poz. 43 z 1983 r. ze zm.). Wykonywana przez wnioskodawczynię praca była więc w istocie pracą wymienioną w wykazie A dział II stanowiącym załącznik do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>, czyli pracę w energetyce przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Analiza akt osobowych pozwala w ocenie Sądu Apelacyjnego na ustalenie, że praca wnioskodawczyni w spornym okresie polegająca na zabezpieczeniu dostaw energii elektrycznej dla <span class="anon-block"> Huty (...)</span>, sprawowaniu nadzoru rozdzielni prądu wysokiego i niskiego napięcia oraz stacji transformatorowych, przeglądach aparatury niskiego i średniego napięcia, montażu okablowania, naprawie uszkodzeń instalacji elektrycznej, konserwacji i naprawie linii energetycznych, agregatów prądotwórczych, spełnia warunki zaliczenia jako konserwator rozdzielni i sieci elektroenergetycznej wymienionej w dziale II poz. 1 pkt 6 w/w załącznika Nr 1 i 2 do Zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dn. 30.03.1985 r. w sprawie stanowisk pracy na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych ( Dz.Urz. MH i PM Nr 1-3 poz.1 ) bowiem była to praca przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu remoncie i eksploatacji urządzeń i sieci elektroenergetycznych.</p> <p>.Bezpodstawne są wiec zastrzeżenia organu rentowego kwestionujące dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę charakteru pracy wnioskodawczyni w ramach spornego okresu zatrudnienia. O kwalifikacji danego okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach decyduje faktyczne wykonywanie w ramach zatrudnienia czynności pracowniczych odpowiadających pracy ujętej w wykazie prac w szczególnych warunkach, a nie nazwa stanowiska czy nomenklatura używana przez zakład pracy. Jak zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. (II UK 21/10, LEX nr 619638), decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego pozostaje możliwość zakwalifikowania jej pod którąś z pozycji zamieszczonych wykazie będącym załącznikiem do powołanego wyżej rozporządzenia. W tych okolicznościach sporne zatrudnienie wnioskodawczyni jako elektromontera należało zakwalifikować w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe - jako wykonywane w szczególnych warunkach.</p> <p>W tych okolicznościach jako trafne należy ocenić wnioski, do których doszedł Sąd pierwszej instancji, iż wnioskodawczyni legitymuje się ponad 15 latami pracy w szczególnych warunkach i przysługuje jej prawo do emerytury w obniżonym wieku. Za chybiony uznać należy bowiem zarzut, iż Sąd Okręgowy rozstrzygając powyższy spór pominął przy ustalaniu pracy w szczególnych warunkach okres od 1 lipca 1975 r. do 21 czerwca 1981 r., ponieważ omyłkowo ten okres został pominięty. Z treści całego uzasadnienia jednoznacznie wynika bowiem, że przez cały okres zatrudnienia, tj. od 1 lipca 1975 r. do 31 grudnia 1993 r. <span class="anon-block">I. B.</span> wykonując pracę elektromontera, wykonywała p[racę w szczególnych warunkach. Spełniła ona również pozostałe warunki wymagane dla nabycia tego prawa z art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, skoro posiada ogólny staż pracy przypadający na dzień 1 stycznia 1999 r. w łącznym wymiarze ponad 20 lat oraz ukończyła 55 rok życia, jak również w dacie złożenia wniosku udokumentowała rozwiązanie stosunku pracy oraz nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego.</p> <p>Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa materialnego, tak więc apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, o czym orzekł jak w sentencji.</p> </div>