I Ca 330/13

<p>Sygn. akt I Ca 330/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Dnia 18 grudnia 2013 r.</strong> </p> <p>Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSO Dorota Twardowska</p> <p>Sędziowie: SO Arkadiusz Kuta</p> <p>SO Krzysztof Nowaczyński /spr./</p> <p>Protokolant: st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. w Elblągu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">R. J.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">A. J.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku</p> <p>na skutek apelacji uczestnika</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Ostródzie</p> <p>z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I Ns 590/13</p> <p>postanawia:</p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Ostródzie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.</p> <p>Sygn. akt I Ca 330/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 18 października 2013r. Sąd Rejonowy w Ostródzie stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">K. J.</span>, zmarłej dnia 4 kwietnia 2013r. w <span class="anon-block">O.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">O.</span> na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli synowie: <span class="anon-block">A. J.</span> i <span class="anon-block">R. J.</span> w ½ części każdy z nich oraz nakazał Komornikowi Skarbowemu sporządzenie spisu inwentarza.</p> <p>W uzasadnieniu wskazano, że na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2013r. wnioskodawca <span class="anon-block">R. J.</span> złożył zapewnienie spadkowe, w którym stwierdził, że spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu. Wobec tego spadek po niej dziedziczą jej synowie jako spadkobiercy według dziedziczenia ustawowego, gdyż była ona rozwiedziona na dzień otwarcia spadku, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 k.p.c.</a> Spadkobierca ustawowi nabyli więc spadek po ½ części każdy z nich z dobrodziejstwem inwentarza, gdyż takie oświadczenie złożył <span class="anon-block">R. J.</span>. Z tego też względu nakazano komornikowi skarbowemu dokonanie spisu inwentarza.</p> <p>W apelacji od powyższego postanowienia uczestnik <span class="anon-block">A. J.</span>, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia, polegający na ustaleniu, że spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu, podczas gdy taki dokument został sporządzony w dniu 21 maja 2012r. w formie aktu notarialnego, zapisanego w rep. A nr <span class="anon-block">(...)</span> przed notariuszem <span class="anon-block">A. S.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">O.</span>, co skutkowało błędnym przyjęciem kręgu spadkobierców uprawnionych do nabycia spadku, wniosła o jego zmianę i stwierdzenie, że spadek po <span class="anon-block">K. J.</span> na podstawie testamentu z dnia 21 maja 2012r. nabył uczestnik <span class="anon-block">A. J.</span> w całości. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone postanowienie oparto na wadliwym przyjęciu, że mamy w sprawie do czynienia z dziedziczeniem ustawowym, gdy tymczasem, spadkodawczyni pozostawił testament, w którym do całości spadku powołała swego syna <span class="anon-block">A. J.</span>, wobec czego to na jego rzecz powinno dojść do stwierdzenia spadku na podstawie dziedziczenia testamentowego. Nadto uczestnik wyjaśnił, że nie mógł uczestniczyć w postępowaniu i złożyć testamentu, gdyż nie był zawiadamiany o terminach posiedzeń sądowych, skoro nie zamieszkuje pod adresami wskazanymi przez wnioskodawcę.</p> <p>W odpowiedzi na apelację wnioskodawca <span class="anon-block">R. J.</span> domagał się jej oddalenia, gdyż uczestnik nie wykazał, że mieszka pod innym adresem niż ten wskazywany we wniosku i ustalony przez Sąd. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż nie miał możliwości oponowania prawdziwości dokumentu załączonego do apelacji uczestnika oraz nie mógł podważać zdolności testowania po stronie spadkodawczyni.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje</span>:</p> <p>Apelacja uczestnika co do zasady zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 670)">art. 670 k.p.c.</a> sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. Badanie dotyczy również ustalenia, czy spadkodawca pozostawił testament, jeśli tak, to należy dokonać jego otwarcia i ogłoszenia oraz ewentualnie zbadania zarzutów kwestionujących ważność i skuteczność testamentu. Takie informacje sąd uzyskuje w drodze zapewnienia spadkowego złożonego przez zgłaszającego się spadkobiercę, który powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego co mu jest wiadome, w tym o testamentach spadkodawcy (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 671;art. 671 § 1;art. 671 § 2)">art. 671 § 1 i 2 k.p.c.</a>). Tak też postąpił Sąd pierwszej instancji opierając się na zapewnieniu spadkowym złożonym przez wnioskodawcę, który oświadczył, że spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu.</p> <p>Tymczasem do apelacji uczestnik dołączył oryginalny wypis testamentu notarialnego z dnia 21 maja 2012r., sporządzony w kancelarii notarialnej w <span class="anon-block">O.</span> przez notariusza <span class="anon-block">A. S.</span>, z którego wynika, że spadkodawczyni <span class="anon-block">K. J.</span> sporządziła testament powołując do całości spadku swego syna <span class="anon-block">A. J.</span>. Z tego powodu trafny okazał się też zarzut apelacji o błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. W ten sposób doszło do nierozpoznania istoty sprawy i to niezależnie od tego, czy uczestnik był skutecznie zawiadamiany o terminach posiedzeń sądowych, czy też nie i czy mógł wcześniej złożyć do akt sprawy testament, czy też nie. Takie stanowisko przesądzało zaś o nietrafności wniosku apelacyjnego o możliwości zmiany zaskarżonego postanowienie w kierunku stwierdzenia dziedziczenia na podstawie złożonego testamentu. Dlatego też orzeczono jak w postanowieniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>W toku ponownego rozpoznania sprawy obowiązkiem Sądu będzie podjęcie czynności związanych z otwarciem i ogłoszeniem testamentu, a następnie zbadanie ewentualnych zarzutów kwestionujących ważność i skuteczność testamentu oraz zbadanie okoliczności wyłączających lub ograniczających zdolność spadkobrania spadkobiercy testamentowego. Trzeba wskazać, że okoliczność sporządzenia testamentu w formie aktu notarialnego, wbrew twierdzeniom apelacji, nie stoi na przeszkodzie udowadnianiu jego nieważności, przewidzianej w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 945)">art. 945 k.p.c.</a> (tak trafnie: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 czerwca 2003r., III CKN 366/01, LEX nr 141404).</p> </div>