II Ca 1381/13

<p>Sygnatura akt II Ca 1381/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="216"/> <col width="494"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Barbara Baran (sprawozdawca)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Małgorzata Łoboz</p> <p>SR (del.) Krzysztof Wąsik</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Piotr Łączny</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. w Krakowie</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">D. Ś.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o nakazanie przywrócenia do stanu poprzedniego</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie</p> <p>z dnia 27 marca 2013 r., sygnatura akt I C 541/13/N</p> <p>1.  oddala apelację;</p> <p>2.  zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie oddalił powództwo <span class="anon-block">D. Ś.</span> przeciwko <span class="anon-block"> Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> z siedziba w <span class="anon-block">K.</span>. Powódka domagała się w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu przywrócenia do stanu poprzedniego zabudowy korytarza przylegającego do <span class="anon-block">lokali mieszkalnych nr (...)</span> w <span class="anon-block">budynku nr (...)</span> na <span class="anon-block">os. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> poprzez nakazanie stronie pozwanej cofnięcia zgody na wykonanie zabudowy a następnie poprzez zobowiązanie strony pozwanej do nakazania państwu <span class="anon-block">U.</span> zlikwidowania zabudowy korytarza.</p> <p>Sąd ustalił, że przedmiotowy budynek znajduje się w zasobie nieruchomości pozwanej Spółdzielni. Powódka jest właścicielką spółdzielczego własnościowego prawa do <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> w tym budynku. W 1990 r. sąsiad powódki <span class="anon-block">M. U.</span> wystąpił o zgodę na zabudowanie korytarza przylegającego do jego mieszkania, czyli do <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span>. Strona pozwana wyraziła zgodę na zabudowę korytarza wraz z oknem pod warunkiem uzyskania pisemnej zgody wszystkich lokatorów z VII piętra tego budynku a także pod warunkiem zapewnienia oświetlenia elektrycznego nad drzwiami zabudowanego korytarza. Zabudowa została przez sąsiada dokonana a w dniu 18 grudnia 1990 r. odebrana przez dział techniczny pozwanej jako wykonana zgodnie z technicznymi warunkami określonymi w piśmie z 12 listopada 1990 r. Państwo <span class="anon-block">U.</span> zrobili dodatkowy bezpiecznik w swoim mieszkaniu do oświetlenia w korytarzu.</p> <p>Po wykonaniu zabudowy pojawiły się problemy z należytym oświetleniem korytarza. Spalone żarówki nie były wymieniane przez sąsiadów a często wyjeżdżali oni na weekend i wyłączali światło w korytarzu. Zgłaszany przez powódkę brak oświetlenia korytarza był przedmiotem wielu kontroli ze strony pozwanej. Przedstawione powódce propozycje rozwiązania problemu oświetlenia przez zamontowanie czujnika ruchu spotkały się ze sprzeciwem powódki.</p> <p>Po wykonaniu zabudowy sąsiad powódki uzupełnił wysokość wkładu budowlanego i został obciążony comiesięcznymi opłatami za powiększoną wskutek zabudowy powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego. Powierzchnia ta (wraz z przyłączonym fragmentem korytarza) jest zgodna z uchwała nr <span class="anon-block">(...)</span>zarządu pozwanej z 9 sierpnia 2006 r. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w przedmiotowej nieruchomości. Uchwała ta weszła w życie w dniu 8 października 2006 r.</p> <p>Sąd stwierdził, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, jakie należy do powódki to ograniczone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> będące jedną z form korzystania z lokali spółdzielczych. Do ochrony takiego prawa stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 2)">art. 222 § 2 k.c.</a> roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń przysługuje właścicielowi przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób niż poprzez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą. Powódka posiada zatem legitymację czynną do wystąpienia z roszczeniem. Natomiast strona pozwana nie ma w tej sprawie legitymacji biernej. W powództwie negatoryjnym legitymację taką ma osoba, która narusza własność lub ograniczone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a>. W niniejszej sprawie pozwana wyraziła jedynie zgodę na dokonanie zabudowy pod określonymi warunkami – z pewnością nie była więc podmiotem, który dokonał naruszenia prawa powódki. Sam fakt wyrażenia zgody na zabudowę korytarza nie legitymuje pozwanej do ponoszenia odpowiedzialności za nienależyte oświetlenie korytarza.</p> <p>Dostrzegł także sąd, że roszczenie negatoryjne dotyczy przywrócenia stanu zgodnego z prawem – a dokonanie zabudowy korytarza nie było sprzeczne z prawem. Kwestia utrzymania oświetlenia w odpowiednim stanie należy do obowiązków sąsiada powódki, jednak brak wykonania tych obowiązków nie może być podstawą żądania powódki nakazania zlikwidowania zabudowy korytarza. Stan prawny co do lokalu należącego do <span class="anon-block">M. U.</span> został należycie uregulowany: zabudowa została odebrana przez dział techniczny jako wykonana zgodnie z warunkami z pisma z listopada 1990 r., uzupełniono wysokość wkładu budowlanego, zwiększone zostały opłaty za powierzchnię użytkową <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span> a powierzchnia ta jest zgodna ze wspomnianą wcześniej uchwałą. W tej sytuacji następcze cofnięcie zgody powódki na zabudowę nie wywiera żadnych skutków prawnych. Domaganie się przez nią w ramach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 2)">art. 222 § 2 k.c.</a> przywrócenia stanu sprzed zabudowy korytarza poprzez nakazanie pozwanej cofnięcia zgody na zabudowę i poprzez zobowiązanie pozwanej do nakazania p. <span class="anon-block">U.</span> zlikwidowania zabudowy korytarza jest niedopuszczalne. Tym bardziej, że celem powódki jest doprowadzenie do właściwego oświetlenia korytarza, czego ewentualnie może się domagać od sąsiada z <span class="anon-block">mieszkania nr (...)</span>. Sama zresztą przyznała, że obecnie jest spokój i świeci się światło (p. <span class="anon-block">U.</span> nie zamieszkują tam).</p> <p>Apelację od powyższego orzeczenia wniosła powódka, domagając się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa, przy czym żądanie w apelacji wyartykułowano w ten sposób, że w miejsce m.in. „(…) zobowiązania strony pozwanej do nakazania państwu <span class="anon-block">U.</span> zlikwidowania zabudowy korytarza” (tak sprecyzowano żądanie na ostatniej rozprawie przed sądem I instancji - k. 44) wprowadzono żądanie „(…) zobowiązania strony pozwanej do nakazania zlikwidowania zabudowy tego korytarza przez osoby uprawnione do <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span>”.</p> <p>Zarzuciła apelująca naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222)">art. 222 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19201110733" title="Ustawa z dnia 29 października 1920 r. o spółdzielniach - Dz. U. z 1920 r. Nr 111, poz. 733 (art. 17(2))">art. 17^{<!-- -->2} ustawy o spółdzielniach</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 251)">art. 251 k.c.</a> poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że:</p> <p>- pozwana nie ma legitymacji biernej w tym procesie,</p> <p>- pozwana wyrażając zgodę na zabudowę nie naruszyła ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> przysługującego powódce,</p> <p>- powódka nie jest uprawniona do zgłaszania żądań jak w sprecyzowanym pozwie. Zarzucono także naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328)">art. 328 k.p.c.</a> wskutek nieumieszczenia w uzasadnieniu wyroku istotnych motywów rozstrzygnięcia.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji podtrzymano dotychczasowe stanowisko, podnosząc, że strona pozwana jest tym podmiotem, który dokonał naruszenia prawa powódki, bo jako właściciel i zarządca nieruchomości wyraziła zgodę na objęcie w wyłączne posiadanie części korytarza. Brak właściwego oświetlenia korytarza ma wpływ na obniżenie komfortu korzystania przez powódkę z jej prawa i musi być brane pod uwagę choćby przy próbie zbycia przedmiotowego prawa. Zgoda udzielona przez powódkę na zabudowę korytarza była zgodą warunkową, więc jej cofnięcie winno skutkować cofnięciem zgody pozwanej na tę zabudowę. Powódka nie zrzekła się trwale swego prawa do części wspólnej.</p> <p>W apelacji wyrażono też stanowisko, że podjęte przez powódkę działania mają nie dopuścić do takiego stanu prawnego, w którym ustanowienie odrębnej własności <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span> wraz z powierzchnią zabudowaną ostatecznie pozbawiłoby powódkę dochodzenia swoich roszczeń w przyszłości – powódka bowiem nie zrzekała się ostatecznie swojego prawa.</p> <p>W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu za instancję odwoławczą. Pozwana podkreśliła, że roszczenie powódki było roszczeniem negatoryjnym, z którym związane jest żądanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem a nie stanu poprzedniego. W przedmiotowej sytuacji stan niezgodny z prawem nie zachodzi. Strona pozwana nie jest też podmiotem, który narusza prawo , jakim dysponuje powódka.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja powódki jest bezzasadna.</p> <p>Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotną zmianę, jaką zawiera wyartykułowany w apelacji fragment żądania dotyczący zobowiązania pozwanej do nakazania zlikwidowania zabudowy korytarza przez osoby uprawnione do <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span>. W toku postępowania przed sądem I instancji żądanie obejmowało zobowiązanie pozwanej do takiej likwidacji wobec ściśle określonych osób: „państwa <span class="anon-block">U.</span>”. Zgodnie z zasadami rządzącymi postępowaniem apelacyjnym nie jest możliwa taka zmiana żądania na tym etapie, apelację należy zatem rozważać w odniesieniu do żądania wyartykułowanego przed sądem I instancji, na ostatniej rozprawie przed wydaniem wyroku.</p> <p>Na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, jakim dysponuje powódka, składa się atrybut korzystania z lokalu oraz możliwość rozporządzania tym prawem. W wypadku tego prawa nie można mówić o uprawnieniu powódki do części wspólnych w takim znaczeniu, jakie wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940850388" title="Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - Dz. U. z 1994 r. Nr 85, poz. 388 ()">ustawy o własności lokali</a>, kiedy to uprawniony z racji prawa własności do lokalu jest zarazem współwłaścicielem części wspólnych (współwłasność przymusowa). Powódka nie jest – jak stwierdziła w swoich zeznaniach – współwłaścicielką korytarza a jedynie korzysta w budynku m.in. z ciągów komunikacyjnych, należących do innych podmiotów, czyli właścicieli lokali i pozwanej (nie wszystkie lokale w budynku stanowią przedmiot odrębnej własności). Spółdzielnia jako zarządzający częściami wspólnymi zgodziła się na zajęcie ich fragmentu przez jednego z lokatorów. Z przepisów nie wynika jednak, by organy spółdzielni musiały uzyskiwać zgodę na takie posunięcia. Zgoda udzielona przez sąsiadów potrzebna była zdaniem sądu w tym wypadku jedynie dla należytego wyważenia interesów poszczególnych mieszkańców i nie stanowiła niezbędnego warunku dla dokonania zabudowy. Trzeba też wziąć pod uwagę, że sytuacja prawna, istniała w roku 1990 r. na przestrzeni lat uległa zmianie: osoba zajmująca <span class="anon-block">lokal nr (...)</span> uzupełniła wkład budowlany i opłaca należności za zabudowaną powierzchnię – treść tego ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> uległa zatem zmianie.</p> <p>Spór, jaki wszczęła powódka, oparty został o regulację zawartą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 2)">art. 222 § 2 k.c.</a> Zgodnie z tym przepisem przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 251)">art. 251 k.c.</a> regulacja ta ma zastosowanie także do ograniczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> – zatem uprawniony z tytułu takiego prawa może dochodzić jego ochrony tak jak właściciel rzeczy. Należy jednak brać pod uwagę zakres uprawnień, jakie daje ograniczone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> i przepis ten stosować odpowiednio do tego zakresu – chronione są zatem te uprawnienia, które w ramach takiego prawa przysługują. W tym wypadku chodzi o spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, pozwalające – jak napisano wyżej – m.in. na korzystanie z lokalu, bez jednoczesnego udziału we własności części wspólnych. Zakres ochrony wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 251)">art. 251 k.c.</a> musi być tak intepretowany, by tę okoliczność uwzględniać. Interes prawny lub uprawnienie osoby, której przysługuje spółdzielcze prawo do konkretnego lokalu mieszkalnego nie odnosi się do pozostałych lokali.</p> <p>Formułując żądanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 2)">art. 222 § 2 k.c.</a> powódka w trakcie procesu przed sądem I instancji podnosiła, że brak dostatecznego oświetlenia utrudnia jej korzystanie z mieszkania. Jednocześnie efekt odpowiedniego oświetlenia chciała osiągnąć poprzez domaganie się przywrócenia stanu poprzedniego – czyli stanu bez zabudowy korytarza. Słusznie zwraca uwagę sąd I instancji, że roszczenie negatoryjne pozwala na dochodzenie przywrócenia stanu zgodnego z prawem, tymczasem stan powstały wskutek zabudowy sprzeczny z prawem nie jest. Jeżeli korzystanie przez powódkę z przysługującego jej w ramach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu zostało naruszone poprzez brak odpowiedniego oświetlenia w korytarzu, to winna po pierwsze sformułować odpowiednio swoje żądanie, po drugie zaś skierować je przeciwko odpowiedniemu podmiotowi. Spółdzielnia – jak słusznie zauważa sąd – nie jest biernie legitymowana w niniejszej sprawie przy tak sformułowanym żądaniu i jego podstawie. To, że strona pozwana administruje nieruchomością i co do zasady winna zapewnić właściwe oświetlenie korytarzy nie koresponduje z treścią zgłoszonego żądania. Z kolei konflikt na tle oświetlenia, które ma swoje źródło w instalacji znajdującej się w <span class="anon-block">mieszkaniu nr (...)</span> nie może być rozwiązany drogą niniejszego powództwa ze Spółdzielnią po stronie pozwanej.</p> <p>Nietrafione jest zawarte w apelacji rozumowanie w przedmiocie braku odpowiedniej formy dla oświadczenia powódki o zgodzie na zabudowę korytarza. Przedmiot tej zgody nie wymagał żadnej szczególnej formy i wymienione w apelacji przepisy nie znajdują zastosowania.</p> <p>Zauważyć wreszcie należy na marginesie, że w apelacji pojawiają się stwierdzenia, których powódka nie podnosiła wcześniej – powódka dotychczas domagała się określonego zachowania pozwanej argumentując, że ma utrudnione korzystanie z ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> poprzez brak właściwego oświetlenia korytarza. W apelacji tymczasem stwierdza się, że podjęte przez powódkę działania mają nie dopuścić do powstania takiego stanu prawnego, w którym ustanowiono by odrębną własność <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span> z uwzględnieniem zabudowanej powierzchni korytarza. Zdaniem sądu odwoławczego taka okoliczność nie była podnoszona i nie stanowiła przedmiotu badania przez sąd I instancji. Wykracza ona poza ramy zakreślone żądaniem przed sądem rejonowym, nie podlega zatem także ocenie w postępowaniu odwoławczym.</p> <p>W związku z powyższym na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzeczono jak w sentencji.</p> <p>O kosztach postępowania orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> Na zasądzoną kwotę złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika strony pozwanej, obliczone stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397 § 6)">§ 6 p</a>. 3 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 13;§ 13 ust. 1;§ 13 ust. 1 pkt. 1)">§ 13 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>.</p> <p>ref. SSR Magdalena Żak</p> </div>