VI ACa 874/12

Суды общей юрисдикции2012-12-20

Номер дела

VI ACa 874/12

Дата решения

2012-12-20

Тип

SENTENCE

Судьи

Agata WolkenbergIrena PiotrowskaKrzysztof Tucharz (PRESIDING_JUDGE)

Правовое основание

art. 118 k.c.

Текст решения

Sygn. akt VI ACa 874/12 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 20 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA – Krzysztof Tucharz (spr.)  Sędzia SA – Agata Wolkenberg  Sędzia SA – Irena Piotrowska  Protokolant: – sekr. sądowy Ewelina Murawska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa H. T. przeciwko K. Ł. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt XX GC 191/11 I.  oddala apelację, II.  zasądza od H. T. na rzecz K. Ł. kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo H. T. skierowane przeciwko K. Ł. o zapłatę kwoty 171.735,21 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W dniu 14 października 2008 r. powód K. Ł., prowadzący działalności gospodarczą pod nazwa Przedsiębiorstwo (...) s.c. złożył u powoda H. T. prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą (...) zamówienie na dostawę 160 ton konstrukcji stalowej w oparciu o dokumentację techniczną (wykonawczą) opracowaną przez pozwanego. Strony uzgodniły cenę konstrukcji (6 zł za 1 kg + VAT), zakres robót, warunki płatności a termin dostawy został określony – jako do uzgodnienia. W dniu 19 grudnia 2008 r. powód wystawił pozwanemu fakturę VAT nr (...) na kwotę 171.735,21 zł stanowiącą różnicę miedzy kwotą 451.735,21 zł wynikającą z końcowego rozliczenia wartości zamówionej konstrukcji a kwotą 280.000 zł będącą sumą wpłaconych przez pozwanego zaliczek na poczet wykonania przedmiotowej konstrukcji, Powyższa faktura z adnotacją „towar wydano” została podpisania i odebrana przez pozowanego. W fakturze tej wskazano, że termin zapłaty w/w kwoty powinien nastąpić w ciągu 30 dni. Wobec nieuregulowania przez pozwanego powyższej należności, mimo skierowania do niego ostatecznego wezwania do zapłaty z dnia 23 października 2010 r. powód wystąpił w dniu 17 stycznia 2011 r. do Sądu z pozwem o zapłatę kwoty 171.735,21 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 19 stycznia 2009 r. Powyższe roszczenie zostało uwzględnione przez Sąd Okręgowy w Warszawie nakazem zapłaty z dnia 31 stycznia 2011 r. (k. 17 a.s.), wydanym w postępowania upominawczym. W sprzeciwie od tego nakazu pozwany domagał się oddalenia powództwa, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia roszczenia wobec upływu 2-letniego terminu, od daty wydania dzieła, określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 646)">art. 646 k.c.</a> W ocenie Sądu Okręgowego zarzut ten należało podzielić, co skutkować musiało oddaleniem dochodzonego pozwem roszczenia. Sąd ustalił, że strony łączyła umowa o dzieło w której powód jako przyjmujący zamówienie zobowiązał się dostarczyć pozwanemu 160 tom konstrukcji stalowych, wykonanych w oparciu o dokumentację techniczną opracowaną przez pozwanego, a ten ostatni zobowiązał się do zapłaty, na rzecz swojego kontrahenta, umówionego wynagrodzenia. Nie ulega wątpliwości okoliczność, że zamówione dzieło zostało wydane pozwanemu, o czym świadczy fakt przyjęcia i podpisania przez niego faktury z adnotacją „towar wydano”. Sad wskazał, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 642;art. 642 § 1)">art. 642 § 1 k.c.</a> – w braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła, co zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego oznacza jego faktyczne wydanie zamawiającemu. Natomiast przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 646)">art. 646 k.c.</a> stanowi, że roszczenia z tytułu umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia wydania dzieła, a jeżeli nie zostało ono oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być ono oddane. W niniejszej sprawie 2-letni termin przedawnienia rozpoczął swój bieg w dniu 19 grudnia 2008 r. tj. w dniu wydania dzieła pozwanemu co zbiegło się z wystawieniem faktury VAT, obejmującej przysługujące powodowi wynagrodzenie. W tej sytuacji roszczenie powoda uległo przedawnieniu z dniem 19 grudnia 2010 r. tj. prawie miesiąc czasu przed datą wniesienia pozwu do Sądu. Sąd Okręgowy nie podzielił przy tym argumentacji powoda, że powinien mieć tu zastosowanie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a>, w myśl którego – roszczenia o świadczenia okresowe oraz związane z działalnością gospodarcza przedawniają się z upływem 3 lat. Zdaniem Sadu, pierwszeństwo ma tu termin przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 646)">art. 646 k.c.</a>, który stanowi lex specialis w stosunku do przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a>, co znalazło potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1994 r. II CZP 136/94 publ. OSNC 1995 poz. 8. Z przytoczonych wyżej względów wniesione powództwo nie mogło zostać uwzględnione, a zgłoszone przez pozwanego winsoki dowodowe nie miały w sprawie istotnego znaczenia. W złożonej od tego wyroku apelacji powód zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> przez przyjęcie, pomimo braku ku temu stosownych dowodów oraz twierdzeń pozwanego, a w związku z tym w sposób sprzeczny z materiałem dowodowym ujawnionym w procesie oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego, że: - do wydania dzieła doszło w dniu 19 grudnia 2008 r., - powodowi przysługiwało wynagrodzenie w dniu wydania dzieła, a w rezultacie utożsamianie dnia wystawienia faktury VAT, z którego wynikało roszczenie pozwu z dniem wydania dzieła, - uznanie, że przeprowadzenie dowodów z zeznań zawnioskowanych przez pozwanego świadków nie mogłoby mieć kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy mimo, że świadkowie ci zostali zgłoszeni na okoliczność terminu dostawy konstrukcji przez powoda, a która to okoliczność miała istotne znaczenie dla sprawy z uwagi na podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia i sprzeczności w twierdzeniach pozwanego odnośnie rozpoczęcia terminu jego biegu. 2) naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> przez pominięcie w uzasadnieniu stanu faktycznego orzeczenia, wskazania faktów na podstawie których Sąd ustalił termin wydania dzieła na dzień 19 grudnia 2008 r. oraz brak wskazania dowodów, na podstawie których Sąd oparł ustalenie w powyższym przedmiocie, 3) sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegających na przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 19 grudnia 2011 r. (?) pomimo, że żaden z przeprowadzonych w sprawie dowodów okoliczności tej nie potwierdzał, 4) naruszenie prawa materialnego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 642;art. 642 § 1)">art. 642 § 1 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię, a w rezultacie zastosowanie tego przepisu w sytuacji gdy strony ustaliły płatności zaliczkowe i fakturowanie częściowych dostaw konstrukcji, a w efekcie utożsamianie daty wystawienia faktury za wykonanie części świadczeń z datą wydania dzieła, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 646)">art. 646 k.c.</a>, a inne okoliczności na to nie wskazywały. Wskazując na powyższe zarzuty strona powodowa wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od pozwanego, na jej rzecz kwoty 117.735,21 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 stycznia 2009 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu za obie instancje, a jako ewentualny zgłosiła wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania odwoławczego. W apelacji zgłoszony został wniosek o dopuszczenie dowodów: z zeznań stron, świadków oraz dokumentów w postaci faktur VAT i korespondencji kierowanej do dyrektora przedsiębiorstwa pozwanego – K. K., na okoliczność wykonania dla pozwanego, w ramach zamówienia z dnia 24 października 2008 r. dalszych świadczeń po dniu 19 grudnia 2008 r., terminu oddania dzieła, w tym ostatniego świadczenia określonego w fakturze VAT nr (...) na podstawie zamówienia z dnia 14 października 2008 r., współpracy stron w wykonywaniu dzieła i wydania dzieła po dniu 17 stycznia 2009 r., a nawet po dniu 17 kwietnia 2009 r. Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i nieuwzględnienie zgłoszonych w niej wniosków dowodowych (jako sprekludowanych) oraz o zasądzenie od powoda, na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda pozbawiona jest uzasadnionych podstaw prawnych i nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd Okręgowy wskazał w motywach zaskarżonego wyroku, w oparciu o jaki dowód ustalił, że przedmiot zamówienia z dnia 14 października 2008 r. został przekazany pozwanemu w dniu 19 grudnia 2009 r. Zawarta w wystawionej w tej dacie faktury wzmianka (uwaga) „towar wydano” nie pozostawiała żadnych wątpliwości, że cała zamówiona w dniu 14 października 2008 r. konstrukcja znalazła się wówczas w dyspozycji pozwanego. Skoro zamawiający przyjął bez zastrzeżeń przedmiotową fakturę a ponadto z treści pozwu jak i z pisma powoda stanowiącego odpowiedź na sprzeciw (k. 125-127 a.s.) jednoznacznie wynikało, że przyjmujący zamówienie zrealizowali w całości umówioną dostawę konstrukcji stalowej i w wyniku tego zdarzenia wystawili fakturę końcową VAT nr (...) z dnia 19 grudnia 2008 r. to trudno zarzucać Sądowi, że nie prowadził w tym zakresie postępowania dowodowego. Wprawdzie w sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany zgłosił dowód z zeznań świadków, miedzy innymi, na okoliczność terminu dostawy konstrukcji przez powoda ale z tezy tej nie wynikało bynajmniej, że owa dostawa miała nastąpić po dniu 17 stycznia 2009 r. Poza tym, w sytuacji gdy pozwany podnosił zarzut przedawnienia roszenia, upatrując początku jego biegu w dacie 19 grudnia 2008 r. trudno zakładać, że chciałby dowodzić niekorzystną dla siebie okoliczność. W cytowanym wyżej piśmie powoda z dnia 18 kwietnia 2011 r. powód podkreślił, że nie ma podstaw do kwestionowania dostawy przedmiotu umowy za który wystawiono fakturę nr (...). Zawiera ona rozliczenie końcowe za wykonane dzieło z uwzględnieniem wpłaconych wcześniej przez pozwanego zaliczek. Powód nie twierdził w postępowania pierwszoinstancyjnym, że owo zamówienie stanowiło jedynie część większego dzieła. Tego poglądu nie zmienia fakt, że strony łączyły jeszcze inne stosunki zobowiązaniowe. Próba udowodnienia tezy, że w dniu 19 grudnia 2008 r. nie doszło do wydania dzieła lecz jedynie do wykonania części świadczenia pojawiła się dopiero na etapie postępowania apelacyjnego i nie mogła odnieść zamierzonych skutków prawnych. Po pierwsze: jest to sprawa gospodarcza i w postępowaniu tym obowiązywały szczególne rygory związane z koncentracją materiału dowodowego. Powód już w pozwie powinien był przytoczyć wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie, pod rygorem utraty powoływania ich w toku postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479(12);art. 479(12) § 1)">art. 479 12 § 1 k.p.c.</a>). Zakładając nawet, że nie wiedział on wówczas, iż pozwany podniesie w sprzeciwie od nakazu zapłaty zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia to miał już pełną tego świadomość po otrzymaniu odpisu sprzeciwu. Tymczasem, ustosunkowując się do zarzutów pozwanego w piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 r. ograniczył on się do polemiki z zasadnością tego zarzutu, wskazując na konieczność zastosowania w tej sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> tj. trzyletniego terminu przedawnienia oraz, alternatywnie na konieczność przyjęcia początkowego jego biegu w dacie wymagalności roszczenia tj. 18 stycznia 2009 r., co również było poglądem błędnym gdyż przyznane stronom umowy o dzieło uprawnienie do określenia innego terminu płatności niż moment oddania dzieła nie może prowadzić do zmiany terminu przedawnienia, przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 646)">art. 646 k.c.</a>, który nie przewiduje odstępstw od wskazanego tam zdarzenia. Po drugie: gdyby nawet była to sprawa cywilna to i tak należałoby pominąć zgłoszone dopiero teraz wnioski dowodowe (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a>) mając na uwadze podane przez skarżącego przyczyny takiego postępowania. W apelacji wskazano mianowicie, iż potrzeba powołania dowodów wynikła po ogłoszeniu wyroku i otrzymaniu przez powoda jego uzasadnienia. Wypada więc w tym miejscu przytoczyć nadal aktualne orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 1934 r. sygn. akt C I 650/34 publ. (OSP 1934 poz. 502) gdzie stwierdzono, że skoro strony nie mogą z góry wiedzieć, które okoliczności lub dowody zaważą przy wydawaniu wyroku powinny przeto przytaczać materiał dowodowy służący uzasadnieniu pozwu lub obronie przeciwko żądaniu strony powodowej w całości. Jak już była o tym mowa pozwany nie musiał udowadniać – kiedy faktycznie nastąpiło wydanie dzieła bowiem to sam powód twierdził, że wystawienie faktury nr (...) wiązało się ze zrealizowaniem dostawy objętej przedmiotem zamówienia z dnia 14 października 2008 r. Bez istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy jest przywołane w apelacji orzeczenie Sądu Najwyższego, odnoszące się do kwestii rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia zamawiającego o zwrot kosztów poprawienia dzieła. W roli powoda nie występuje tu bowiem zamawiający (K. Ł.) lecz przyjmujący zamówienie (H. T.). Pozostałe argumenty apelacji opierają się na tezie, że w dniu 19 grudnia 2008 r, nie wydano pozwanemu całego dzieła które nie może być już obecnie przedmiotem dowodu a strona przeciwna nie przyznaje tej okoliczności, co wynika z udzielonej przez nią odpowiedzi na apelację (k. 196-200 a.s.). W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny podziela w całości ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji oraz ich ocenę prawną. W sytuacji gdy został prawidłowo uwzględniony przez ten Sąd zarzut przedawnienia roszczenia nie może być mowy o nierozpoznaniu istoty sprawy. Mając to wszystko na uwadze Sąd Apelacyjny oddalił wniesioną apelację z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> a o kosztach postępowania odwoławczego orzekł zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 99)">art. 98 i 99 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> bk </div>