V P 16/12

<p>Sygn. akt V P 16/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 28 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Białymstoku</p> <p>V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSA w SO Stanisław Stankiewicz</p> <p>Protokolant: Bożena Radziusz</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. w Białymstoku</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">S. G. (1)</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> Miejskiemu Przedsiębiorstwu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> </strong> </p> <p>o ustalenie</p> <p>I.  Oddala powództwo.</p> <p>II.  Zasądza od <span class="anon-block">S. G. (1)</span> na rzecz <span class="anon-block"> Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Sygn.akt: VP 16/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">S. G. (1)</span> wniósł o ustalenie, że przysługuje mu jako pracownikowi <span class="anon-block"> Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o.</span> <br/>w <span class="anon-block">B.</span>, prawo wyboru na podstawie art. 18 ust.3 ustawy z dnia 20.1.1996 r. o gospodarce komunalnej 2 członków rady nadzorczej tej spółki.</p> <p>W uzasadnieniu pozwu podał, że Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników <span class="anon-block">(...)</span>uchwałą nr 25/2008 z dnia 17.12.2008 r. uchyliło m.in. § 14 ust.4 umowy tej spółki. Przepis ten stanowił, że „Dwaj członkowie Rady Nadzorczej, w tym wiceprzewodniczący, przed powołaniem przez Zgromadzenie Wspólników wybrani zostaną przez pracowników Spółki <br/>w głosowaniu bezpośrednim i tajnym przy zachowaniu zasady powszechności. Wynik wyborów jest wiążący dla Zgromadzenia Wspólników”. Wg powoda, pracownicy spółki z mocy samego prawa zachowali prawo wyboru 2 członków rady nadzorczej. Przedstawiciele pracowników kwestionowali projekt takiej uchwały ze względu na jej niezgodność z prawem. Organizacje związkowe działające w <span class="anon-block">(...)</span> wezwały ją do dokonania wyboru członków rady spośród pracowników. Pozwana oraz jej jedyny udziałowiec Gmina <span class="anon-block">B.</span>odmówili przeprowadzenia takich wyborów.</p> <p>Pozwana spółka powstała na skutek przekształcenia <span class="anon-block">Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...)</span>. Art. 14 ustawy z dnia 14 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970090043" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ()">ustawy z dnia 20.12.1996 r. o gospodarce komunalnej</a> określa dwa tryby przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę. Pierwszy polega na wyborze przez Radę Gminy formy organizacyjno – prawnej dla działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo komunalne a drugi ma zastosowanie w razie niedokonania przez Radę Gminy wyboru takiej formy. W spółce powstałej <br/>z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego działa rada nadzorcza. Ponieważ <span class="anon-block">(...)</span> powstało z <span class="anon-block">(...)</span>jej pracownicy z mocy prawa zachowali prawo wyboru członków rady nadzorczej. Interes prawny powoda polega <br/>na prawie ustalenia, że przysługuje mu czynne prawo wyborcze.</p> <p>Pozwana <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">B.</span> wniosła o oddalenie powództwa. Jej zdaniem, powodowi nie przysługuje prawo wybierania członków rady nadzorczej.</p> <p>Były Wojewoda <span class="anon-block">B.</span> zarządzeniem nr 9/75 z 15.02.1975 r. utworzył <span class="anon-block"> Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>. Było to przedsiębiorstwo państwowe. Taki status utrzymało aż do reformy administracji publicznej. Na mocy art.5 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę <br/>o pracownikach samorządowych mienie ogólnonarodowe służące użyteczności publicznej zostało przekazane gminom jako mienie komunalne.</p> <p>Decyzją z 17.08.1992 r. Wojewoda <span class="anon-block">B.</span> przekazał Gminie <span class="anon-block">B.</span> mienie państwowe energetyki cieplnej służące użyteczności publicznej wraz z częścią <span class="anon-block"> Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>31.08.1992 r. Rada Miejska postanowiła wnieść to mienie jako aport do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jedynym jej wspólnikiem była Gmina <span class="anon-block">B.</span>. Pozwana spółka do tej pory ma ten sam status prawny.</p> <p>Powołany wyżej przez powoda <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970090043" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 (art. 18)">art.18 ustawy o gospodarce komunalnej</a> dotyczy wyłącznie spółek powstałych z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego z mocy ustawy. Pozwana spółka powstała w inny sposób. Uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 25/2008<br/>z 17.12.2008r. uchylająca zapisy umowy spółki o prawie wyboru przez pracowników 2 członków rady nadzorczej nie jest sprzeczna z treścią art.18 ust.3 ustawy. Pozwana jako spółka prawa handlowego może więc w sposób dowolny, działając w granicach wyznaczonych przez przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ()">Kodeksu spółek handlowych</a>, określać skład rady nadzorczej. W tej sytuacji pracownicy nie mają już prawa wyboru swoich przedstawicieli do tego organu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Białymstoku ustalił i zważył, co następuje:</strong> </p> <p> Bezspornym w sprawie było, że powód jest pracownikiem <span class="anon-block"> Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">B.</span>. Na rozprawie <br/>w dniu 28.12.2012 r. wyjaśnił, że pracuje w niej od 1978 r. Z zawodu jest spawaczem. Jest przewodniczącym komisji zakładowej <span class="anon-block"> (...)</span>. Ostatnie wybory do rady nadzorczej odbyły się w 2004 r. Przedstawicielami pracowników w tym organie byli: <span class="anon-block">B. J.</span> i <span class="anon-block">T. B.</span>.</p> <p>Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników odbyło się 17.12.2008 r. Nikt nie oprotestował zmiany statutu.</p> <p>Wg § 1 uchwały nr 25/2008 w akcie założycielskim <span class="anon-block">Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o.</span>w <span class="anon-block">B.</span>wprowadzono m.in. zmianę dotyczącą składu Rady Nadzorczej. Obecnie może ona składać się z 3 do 6 członków powołanych uchwałą Zgromadzenia Wspólników ( k.18). § 11 aktu założycielskiego z 3.09.1992 r. stanowił, <br/>że w skład Radywchodziło 6 członków. Przewodniczącego, wiceprzewodniczącego i pozostałych członków powoływał Zarząd Miasta <span class="anon-block">B.</span>. Dwaj członkowie Rady, w tym wiceprzewodniczący, przed powołaniem przez ZM musieli być wyłonieni w tajnym głosowaniu przez pracowników spółki (k.22-23). Wg tekstu jednolitego aktu założycielskiego <br/>z 31.01.2003 r. wybór 2 członków Rady został zastrzeżony dla pracowników <br/>w wyborach powszechnych, bezpośrednich i tajnych (k.37).</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 252;art. 252 § 1)">art.252 § 1 ksh</a> radzie nadzorczej oraz poszczególnym jej członkom przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa <br/>o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Prawo <br/>do wniesienia powództwa wygasa z upływem sześciu miesięcy od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, jednakże nie później niż z upływem 3 lat od dnia powzięcia uchwały. Upływ tych terminów nie wyłącza możliwości podniesienia zarzutu nieważności uchwały. Powód nie był członkiem RN <br/>w 2008 r. i nie miał legitymacji do wystąpienia z takim powództwem. Żaden <br/>z przedstawicieli pracowników nie skorzystał z przysługującego mu prawa.</p> <p>Wg komentarza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ()">Kodeksu spółek handlowych</a> autorstwa Andrzeja Kidybyz funkcji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 252;art. 252 § 4)">art.252 § 4</a> wynika, że nawet jeżeli w ustawowym terminie nikt nie zaskarżył uchwały, w każdym czasie dowolna osoba, którą mogą dotknąć skutki nieważnej uchwały może zasłonić się zarzutem jej nieważności.</p> <p>W doktrynie prawa procesowego wyróżnia się zarzuty procesowe oraz merytoryczne. Za zarzut uznaje się środek obrony, dzięki któremu pozwany może doprowadzić do zakończenia procesu w korzystny dla siebie sposób. Klasycznymi zarzutami są przedawnienie, potrącenie, zatrzymanie a pośrednio także prekluzja dowodowa.</p> <p> <span class="anon-block">S. G. (1)</span> jako powód nie może powoływać się na zarzut nieważności uchwały. Teoretycznie swoje żądanie mógł oprzeć na normie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art.58 k.c.</a>, który stanowi, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Takie uznanie byłoby podstawą przyjęcia, <br/>że przysługuje mu czynne prawo wyborcze.</p> <p>Powód zarzucił pozwanej naruszenie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970090043" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ()">ustawy z dnia 20.12.1996r. o gospodarce komunalnej</a>. Obowiązuje ona od 20.02.1997 r.</p> <p>Ustawodawca w jej art. 2 określił, że gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności <br/>w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.</p> <p>Przedsiębiorstwa komunalne, w stosunku do których rada gminy do dnia 30.06.1997 r. nie postanowiła o wyborze organizacyjno – prawnej formy lub <br/>o ich prywatyzacji, ulegają z dniem 1 lipca 1997 r. przekształceniu <br/>w jednoosobową spółkę gminy, z mocy prawa.</p> <p>Zdaniem Sądu, przepis ten jest wadliwie skonstruowany. Skoro ustawa obowiązuje od 20.02.1997 r. to data 30.06.1997 r. dotyczy przyszłości i takiego też czasu należało w nim użyć.</p> <p>W niniejszej sprawie bezspornym było, że pozwana jest spółką od 1992 r. Nie została przekształcona z przedsiębiorstwa komunalnego w sposób podany we wskazanym wyżej przepisie a także w okresie od wejścia w życie ustawy <br/>do końca czerwca 1997 r. Tylko w spółce powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego musi działać rada nadzorcza. Rada Nadzorcza <br/>w <span class="anon-block">(...)</span>powstała na mocy aktu założycielskiego. W 1992 r. obowiązywał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340570502" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy - Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502 ()">Kodeks handlowy</a>. Stanowił on w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340570502" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy - Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502 (art. 206)">art.206</a> o możliwości ustanowienia rady nadzorczej na mocy umowy spółki. Obowiązek utworzenia takiego organu dotyczył spółek o kapitale zakładowym wyższym od 250 mln zł. Kapitał <span class="anon-block">(...)</span> wynosił 250 mld zł, ale spółka miała tylko jednego wspólnika a nie ponad 50.</p> <p>Na podstawie art.27 ustawy zarząd gminy w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy miał obowiązek dostosować statuty spółek powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy do jej przepisów. W pozwanej spółce działała rad nadzorcza. Gdyby powstała ona z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego usunięcie ze składu rady nadzorczej przedstawicieli pracowników byłoby niezgodne z prawem, gdyż zgodność statutu z ustawą powinna istnieć przez cały okres istnienia spółki.</p> <p>Ustawodawca przyznał samorządowi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970090043" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ()">ustawie z 20.12.1996 r.</a> prawo tworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych. Także w spółce z udziałem jednostki samorządu terytorialnego musi działać rada nadzorcza. Kadencja członka rady trwa 3 lata. Reprezentanci gminy są powoływani spośród osób, które złożyły egzamin w trybie przewidzianym <br/>w przepisach o komercjalizacji i prywatyzacji. Obowiązek dostosowania dotyczy także statutów takich spółek. Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970090043" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ()">ustawy o gospodarce komunalnej</a> dotyczą zasad i form prowadzenia gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego. Jest to ich uprawnienie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970090043" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 (art. 2)">art.2</a>) a nie obowiązek.</p> <p>Wg tekstu pierwotnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19810240122" title="Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - Dz. U. z 1981 r. Nr 24, poz. 122 (art. 8)">art.8 ustawy z dnia 25.09.1981 r. <br/>o przedsiębiorstwach państwowych</a> przedsiębiorstwa użyteczności publicznej miały przede wszystkim na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności np. w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, gazową i cieplną.</p> <p>Wojewoda <span class="anon-block">B.</span> zarządzeniem nr 9/75 z 15.02.1975 r. utworzył <span class="anon-block"> Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...)</span> (k. 73). Jego statut określał je jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej działające na podstawie ustawy z 25.09.1981 r. (k.77). Na mocy decyzji z 17.08.1992 r. stało się ono częściowo własnością Gminy <span class="anon-block">B.</span> (k.88), która 3 września przekształciła je w spółkę.</p> <p>Decyzja została wydana na podstawie art.5 i 18 ustawy z 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę <br/>o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990.32.191). Na jej mocy mienie państwowe energetyki cieplnej stało się mieniem komunalnym Gminy <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Zdaniem Sądu istotne znaczenie w sprawie ma też sposób podziału byłego <span class="anon-block"> (...)</span>. Dokonał go Wojewoda zarządzeniem z 30.09.1991 r. (k.94). Wyłączył <br/>z niego zakłady oraz oddziały i przekazał je 13 Gminom a to co pozostało przekazał Gminie <span class="anon-block">B.</span>. Mógł utworzyć co najmniej dwa nowe przedsiębiorstwa, ale nie skorzystał z tej możliwości. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że część wydzielona <span class="anon-block"> (...)</span> była przedsiębiorstwem komunalnym.</p> <p>Na podstawie zmian stanu prawnego dotyczącego mienia komunalnego oraz analizy przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970090043" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ()">ustawy o gospodarce komunalnej</a> Sąd uznał, <br/>że dokonana przez Zgromadzenie Wspólników zmiana aktu założycielskiego pozwanej spółki jest zgodna z prawem.</p> <p>Powództwo <span class="anon-block">S. G.</span> jako pozbawione podstaw należało więc oddalić.</p> <p>O kosztach procesu sąd orzekł na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art.99 kpc</a> i § 5 i 10 pkt 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p> </div>