I C 522/23

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I C 522/23</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 21 listopada 2023 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSR Joanna Jank</p> <p>Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Pietkiewicz</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>sprawy <strong> <!-- -->z powództwa <span class="anon-block">C. K.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko <span class="anon-block">Gminie M.</span> <span class="anon-block">G.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu</strong> </p> <p>1.  oddala powództwo,</p> <p>2.  zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Sygnatura akt I C 522/23</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Uzasadnienie wyroku z dnia 21 listopada 2023 roku</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->I. Stanowiska stron</strong> </p> <p>Powódka <span class="anon-block">C. K.</span> wniosła pozew przeciwko <span class="anon-block">Gminie M.</span> <span class="anon-block">G.</span> domagając się ustalenia, że wstąpiła w stosunek najmu <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w miejsce zmarłej najemczyni <span class="anon-block">E. K.</span>, wskazując, że jest synową zmarłej najemczyni, od 1986 roku stale z nią zamieszkiwała, wspólnie prowadziła gospodarstwo domowe, a także była z najemczynią we wspólnym pożyciu gospodarczym i społecznym. Jak wskazała w dniu 21 maja 2020 roku zmarł nagle jej mąż <span class="anon-block">A. K. (1)</span> i odtąd powódka opiekowała się teściową aż do jej śmierci.</p> <p> <em> <!-- -->(pozew k. 3)</em> </p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwana <span class="anon-block">Gmina M.</span> <span class="anon-block">G.</span> wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że powódka jako synowa zmarłej najemczyni nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 k.c.</a> </p> <p> <em> <!-- -->(odpowiedź na pozew k. 25-26v)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->II. Stan faktyczny</strong> </p> <p> <span class="anon-block">E. K.</span> była najemczynią <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego w budynku mieszkalnym przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Przedmiotowy lokal stanowi własność pozwanej <span class="anon-block">Gminy M.</span> <span class="anon-block">G.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->(okoliczności bezsporne)</em> </p> <p>W dniu 24 stycznia 2023 roku <span class="anon-block">E. K.</span> zmarła.</p> <p> <em> <!-- -->(okoliczność bezsporna ustalona w oparciu o odpis skrócony aktu zgonu k. 4)</em> </p> <p>Powódka <span class="anon-block">C. K.</span> jest synową <span class="anon-block">E. K.</span>, wdową po zmarłym synu najemczyni <span class="anon-block">A. K. (1)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->(okoliczności bezsporne ustalone w oparciu o odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">A. K.</span>, 5, odpis skrócony aktu małżeństwa, k. 6)</em> </p> <p>Po śmierci teściowej, powódka złożyła w Wydziale Spraw <span class="anon-block"> (...)</span> Urzędu Miasta <span class="anon-block">G.</span> wniosek o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej teściowej. Pismem z dnia 13 marca 2023 roku pozwana wskazała, że nie ma możliwości potwierdzenia uprawnień powódki do ww. lokalu w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż powódka jako synowa zmarłej najemczyni nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 k.c.</a> </p> <p> <em> <!-- -->(okoliczności bezsporne ustalone w oparciu o pismo powódki z dnia 28 lutego 2023r., k. 28, pismo pozwanej z dnia 13 marca 2023r., k. 7-8)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->III. Ocena dowodów</strong> </p> <p>Powyższy stan faktyczny był bezsporny, a Sąd w całości ustalił go na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych do akt niniejszej sprawy przez strony. Zważyć należy, iż dokumenty w postaci odpisów skróconych aktów stanu cywilnego mają charakter dokumentów urzędowych, które zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244)">art. 244 k.p.c.</a> korzystają z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą wyrażonych w nich oświadczeń, czego żadna ze stron nie kwestionowała w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 252)">art. 252 k.p.c.</a> W przypadku pozostałych dokumentów mających charakter dokumentów prywatnych strony nie wniosły zarzutów co do ich autentyczności ani nie zaprzeczyły, iż osoby podpisane pod tymi dokumentami nie złożyły oświadczeń w nich zawartych. Sąd również nie dopatrzył się żadnych podstaw do odmowy przyznania tym dokumentom waloru wiarygodności i mocy dowodowej.</p> <p> <strong> <!-- -->IV. Podstawa prawna</strong> </p> <p>Podstawę powództwa stanowił przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691;art. 691 § 1;art. 691 § 2)">art. 691 § 1 i 2 k.c.</a> W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691;art. 691 § 1)">art. 691 § 1 k.c.</a> w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Z kolei wedle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691;art. 691 § 2)">art. 691 § 2 k.c.</a> osoby wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691 § 1)">§ 1</a> wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.</p> <p> <strong> <!-- -->V. Ocena prawna</strong> </p> <p>W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem powódka nie należy do kręgu osób wymienionych w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691;art. 691 § 1)">art. 691 § 1 k.c.</a> </p> <p>Bezsporne było, że powódka była synową zmarłej najemczyni lokalu. Cytowany powyżej przepis jako osoby uprawnione z kręgu rodziny zmarłego wymienia jedynie: małżonka niebędącego współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka. Jako osobie pozostającej z najemczynią w stosunku powinowactwa powódce nie przysługuje roszczenie o wstąpienie w stosunek najmu.</p> <p>Nadto, powództwo nie zasługuje na uwzględnienie w oparciu o pozostałe wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691;art. 691 § 1)">art. 691 § 1 k.c.</a> przesłanki. Przede wszystkim, najemczyni nie miała względem powódki obowiązku alimentacyjnego. Po pierwsze, zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa osobą, wobec której najemca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych" jest osoba, względem której zmarły najemca <span class="underline"> <!-- -->realizował</span> obowiązek alimentacyjny dobrowolnie (na podstawie ugody, a nawet bez żadnych sformalizowanych porozumień) lub na podstawie orzeczenia sądu (zob. wyrok TK z 1 lipca 2003r., P 31/02, OTK-A 2003, Nr 6, poz. 58). Należy zatem przyjąć, że chodzi tutaj o konkretny, a nie tylko potencjalny stosunek alimentacyjny wynikający z samego faktu zaliczenia danej osoby do kręgu uprawnionych. Tymczasem, bezsporne było, że zmarła najemczyni nie spełniała wobec powódki obowiązku alimentacyjnego. Po drugie, zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 128)">art. 128 k.r.o.</a> obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W niniejszym przypadku najemcę łączył z powódką stosunek powinowactwa (a nie pokrewieństwa). W odniesieniu do powinowatych przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 144)">art. 144 k.r.o.</a> przewiduje jedynie obowiązek alimentacyjny ojczyma lub macochy wobec pasierba oraz obowiązek alimentacyjny pasierba wobec ojczyma lub macochy.</p> <p>Nie sposób również uznać, aby powódka i najemczyni pozostawały we wspólnym pożyciu w rozumieniu powołanego powyżej przepisu. Jak wskazuje się w orzecznictwie chodzi tu o osoby pozostające w związkach nieformalnych. Faktyczne wspólne pożycie oznacza więź łączącą dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie, a więc osoby pozostające w związku heteroseksualnym obejmującym więź emocjonalną, gospodarczą i fizyczną (zob. uchwała SN z 20 listopada 2009r., III CZP 99/09, <span class="anon-block">L.</span>), jak również więź łączącą osoby tej samej płci pozostające we wspólnym faktycznym pożyciu (zob. wyrok <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie 13102/02, <em> <!-- --> <span class="anon-block">K.</span> v. Polska</em>, <span class="anon-block">L.</span>; uchwała SN z 28 listopada 2012r., III CZP 65/12, <span class="anon-block">L.</span>). W orzecznictwie odrzuca się natomiast pogląd, w myśl którego za pozostającą we wspólnym pożyciu z najemcą może być uważana osoba inna niż konkubent np. osoba spokrewniona z najemcą (wnuk, rodzeństwo, rodzice), dziecko w rodzinie zastępczej, jeżeli utrzymywała się między tą osobą a najemcą wspólnota domowa, duchowa i gospodarcza, albowiem do istotnych elementów relacji określanej jako wspólne pożycie należy także więź fizyczna (zob. uchwała SN z dnia 21 maja 2002r., III CZP 26/02, OSNC 2003, Nr 2, poz. 20, <span class="anon-block">L.</span>; uchwała SN z dnia 20 listopada 2009r., III CZP 99/09, OSNC 2010, Nr 5, poz. 74). We wspólnym pożyciu nie pozostają także osoby pozostające w relacjach opiekuńczych (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 6 października 2016 r., II Ca 626/16, <span class="anon-block">L.</span>).</p> <p>Podkreślić należy, iż wstąpienie w stosunek najmu po zmarłym najemcy następuje z mocy prawa przy spełnieniu przesłanek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 k.c.</a>, a nadto reguły wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 k.c.</a> nie mogą zostać zmodyfikowane ani wyłączone w umowie najmu (zob. K. Osajda, <em> <!-- -->Kodeks cywilny. Komentarz</em>, 2019). Zatem wstąpienie w stosunek najmu nie zależy od swobodnego uznania właściciela lokalu, lecz wynika wprost z przepisów prawa. Oznacza to, że Sąd nie może orzec o wstąpieniu w stosunek najmu przez osoby spoza kręgu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 k.c.</a> </p> <p>W związku z powyższym powództwo podlegało oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691;art. 691 § 1;art. 691 § 2)">art. 691 § 1 i 2 k.c.</a> <em> <!-- -->a contrario</em>.</p> <p> <strong> <!-- -->VI. Koszty procesu</strong> </p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy zasądził od przegrywającej niniejszy spór powódki na rzecz pozwanego kwotę 270 zł stanowiącą opłatę za czynności fachowego pełnomocnika pozwanego będącego radcą prawnym, stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zdaniem Sądu nie zaszły żadne podstawy do zastosowania dobrodziejstwa przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> i odstąpienia od obciążania powódki kosztami procesu. Przede wszystkim przed wytoczeniem powództwa powódka była informowana przez pozwaną o braku podstawy prawnej do wstąpienia w stosunek najmu. Nadto, w toku sprawy Sąd pouczył powódkę o treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 k.c.</a> oraz prawdopodobnym wyniku postępowania, mimo to powódka podtrzymała powództwo.</p> </div>