I C 117/21

<p>Sygn. akt:I C 117/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 30 listopada 2023 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Łucja Oleksy-Miszczyk</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>starszy sekretarz sądowy Elżbieta Leszczewska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 roku w Gliwicach</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">L. J.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  uchyla wyrok zaoczny wydany przez Sąd Okręgowy w Gliwicach dnia <br/>14 października 2021 roku w sprawie I C 117/21;</p> <p>2.  oddala powództwo;</p> <p>3.  odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu.</p> <p>SSO Łucja Oleksy-Miszczyk</p> <p> <strong> <!-- -->Sygnatura akt I C 117/21</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanego <span class="anon-block">L. J.</span> następujących kwot:</p> <p>– należność główna w wysokości 693.365,15 zł;</p> <p>– odsetki umowne naliczone od należności głównej za okres od 30 stycznia 2017 roku do 25 lutego 2018 roku w kwocie 3.865,87 zł;</p> <p>– odsetki przeterminowane/karne naliczone od należności głównej za okres od 22 marca 2017 roku do 26 lutego 2018 roku w kwocie 552,41 zł;</p> <p>– odsetki przeterminowane/karne naliczone od należności głównej za okres od 27 lutego 2018 roku do 28 grudnia 2020 roku w kwocie 157.084,56 zł;</p> <p>- koszty w kwocie 5.009,96 zł;</p> <p>– wraz z dalszymi odsetkami za opóźnienie (przeterminowane) obliczane wg zmiennej stopy procentowej zgodnie z postanowieniami umowy, oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 2)">art. 481 § 2-2^{<!-- -->1} kc</a> naliczanych od należności głównej od dnia 29 grudnia 2020 roku do dnia zapłaty naliczane w wysokości czterokrotności stopy procentowej kredytu lombardowego narodowego banku Polskiego.</p> <p>W uzasadnieniu wniesionego pozwu wskazano, iż dochodzona należność wynika z zawartej z pozwanym w dniu 30 czerwca 2008 roku umowy o kredyt hipoteczny nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>, która w związku z niewywiązywaniem się przez pozwanego z obowiązku spłaty rat została pismem z 11 stycznia 2018 roku wypowiedziana, a całość zobowiązania stała się wymagalna w dniu 27 lutego 2018 roku (pozew k. 3 i nast.).</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach w dniu 14 października 2021 roku (k.107) w wyroku zaocznym zasądził od pozwanego na rzecz powodowego banku kwotę 859.877,95 zł z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, nie wyższymi niż odsetki maksymalne za opóźnienie naliczanymi od kwoty 693.365,15zł od dnia 29 grudnia 2020 roku.</p> <p>Pozwany w sprzeciwie od wyroku wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz podniósł zarzut nieudowodnienia roszczenia zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Pozwany powołał się na abuzywność zapisów umownych, brak informacji o ryzyku kursowym i jego konsekwencjach, brak informacji o sposobie kształtowania kursów CHF przez Bank oraz brak wpływu na treść umowy zawartej przy użyciu wzorca. Powołał się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 prawa bankowego</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1}§ 1 k.c.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385 ^{<!-- -->2}k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a>, (pismo z 14 czerwca 2023 roku k.118 i nast., sprzeciw od wyroku zaocznego wydanego przez Sąd Okręgowy w Gliwicach w dniu 14 października 2021 roku k.184 i nast..).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił co następuje:</strong> </p> <p>Pozwany zaciągnął umowę kredytu hipotecznego na kupno i remont domu. Przy zawieraniu umowy w oddziale <span class="anon-block">(...)</span> zaoferowano pozwanemu pożyczkę we franku szwajcarskim jako najkorzystniejszy i najtańszy produkt banku. Pozwanemu nie przedstawiono symulacji wysokości zobowiązania w zależności od wahań kursowych franka szwajcarskiego, w sposób ogólny został poinformowany o zachodzącym ryzyku kursowym związanym z zaciągnięciem kredytu walutowego, jednocześnie był zapewniany o wyjątkowej stabilności franka. Pozwanemu nie wyjaśniono szczegółów stosowanych do przeliczeń kursów waluty, nie informowano o stosowaniu kursów kupna i sprzedaży, ani jak tworzona jest stosowana przez Bank Tabela Kursów, nie wyjaśniono zasad dotyczących spreadu walutowego (zeznania pozwanego na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 orku k.234-235).</p> <p>W dniu 30 czerwca 2008 roku pomiędzy powodem <span class="anon-block">(...)</span>, a pozwanym <span class="anon-block">L. J.</span> podpisana została Umowa o kredyt Hipoteczny nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> (sporządzona w dniu 24 czerwca 2008 roku, k.17 i nast.).</p> <p>Umowa zawarta została przy użyciu wzorca. Zgodnie z § 2 umowy kwota kredytu to 706.800 PLN. Kredyt jest indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w <span class="anon-block">(...)</span> w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach Bank wysyła do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w <span class="anon-block">(...)</span> w dniu uruchomienia kredytu/transzy, przy czym zmiany kursów walut w okresie kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo – odsetkowe. Celem kredytu była budowa domu metoda gospodarczą, w kwocie 706.400 zł, oraz koszty wliczone w kredyt: 400 zł.</p> <p>Kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej (§ 6 ust. 1). Oprocentowanie kredytu wynosiło 4.1850 % w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stopy referencyjnej LIBOR 3m (CHF) obowiązującej w dniu sporządzenia Umowy oraz marży w wysokości 1.3000 p. p., stałej w całym okresie kredytowania (§ 6 ust. 3).</p> <p>Z § 7 umowy wynika, że kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych<span class="anon-block">(...)</span> Kredyt miał być spłacany w 240 ratach miesięcznych, w tym 10 rat obejmujących odsetki w okresie karencji spłaty kredytu oraz 230 równych ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetkową oraz rosnąca część rat kapitałowej . Umowa dopuszczała bezpośrednie potrącanie przez Bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy o numerze <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Zabezpieczeniem spłaty kredytu wraz z odsetkami i innymi kosztami była hipoteka kaucyjna do sum 1.201.560 PLN ustanowiona na kredytowanej nieruchomości, położnej w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> (§ 9 ust.1 umowy).</p> <p>Kredytobiorca był obowiązany do zwrotu Bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości 6.715 PLN za pierwszy 36- miesięczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej (§ 9 ust.8).</p> <p>Ze stanowiącego część umowy regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w <span class="anon-block">(...)</span> (k. 24 i nast.) wynika, że kredyt w walucie obcej to jest kredyt udzielony w PLN, indeksowany kursem waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (§ 2 ust. 18 regulaminu). Kredyt udzielony jest w PLN, przy czym może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w <span class="anon-block">(...)</span> (§ 3ust 1 i 2 regulaminu).</p> <p>W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, kwota raty obliczana jest według aktualnego kursu sprzedaży dewiz dla danej waluty, obowiązującego w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku w dniu spłaty raty. Tabela Kursów Walut Obcych ustalana jest nie rzadziej niż raz dziennie, na podstawie kwotowań rynkowych poszczególnych par walut przy możliwym odchyleniu dla kursu kupna i kursu sprzedaży nie większym niż 10% od kwotowań rynkowych Rata pobierana jest na koniec dnia, w którym przypada jej płatność. W przypadku, gdy Tabela Kursów Walut Obcych ustalana jest w danym dniu co najmniej 2-kronie, do ustalenia wysokości raty przyjmowany jest kurs sprzedaży dewiz dla danej waluty najkorzystniejszy dla Kredytobiorcy z kursów obowiązujących w dniu płatności raty (§ 8 ust.3 regulaminu). W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej Kredytobiorca może zastrzec w umowie kredytu, iż Bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt jest indeksowany, o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie Banku (§ 8 ust.4 Regulaminu).</p> <p>Wobec niewywiązywania się przez pozwanego z ciążącego na nim obowiązku spłaty zobowiązania powodowy Bank pismem z 11 stycznia 2018 roku (k.11) wypowiedział pozwanemu umowę i postawił całą należność w stan wymagalności.</p> <p>Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego, dokonano na podstawie dowodów w postaci przywołanych wyżej dokumentów oraz przesłuchania pozwanego na rozprawie w dniu 30 listopada 2023r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong> </p> <p>Istotą umów indeksowanych do waluty obcej jest określenie wysokości kapitału w chwili zawarcia umowy w złotych, a przeliczenie na walutę obcą następuje w chwili wypłaty środków, a więc czasem w terminie odległym od dnia zawarcia umowy. Wysokość kapitału jaki pozostaje do spłaty nie jest więc z góry znana ani w walucie indeksacji ani w PLN.</p> <p>Zgodnie z konstrukcją przyjętą w spornej umowie kredyt był wypłacony w jednej transzy i podczas wypłaty dokonywano przeliczenia kwoty wyrażonej w złotych na CHF wedle kursu kupna stosowanego przez Bank. Ustalony ostatecznie w ten sposób kapitał miał być spłacany w ratach kapitałowo odsetkowych, określonych w CHF, przy czym na</p> <p>potrzeby spłaty dokonywano powtórnego przeliczenia wysokości raty na PLN, albowiem w takiej walucie rata była pobierana przez pozwanego ze wskazanego w umowie rachunku, tym razem wedle kursu sprzedaży ustalanego przez Bank.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 Prawa bankowego</a> przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.</p> <p>Za zasadny w tej sytuacji Sąd uznał zarzut dotyczący przyjętej w umowie klauzuli przeliczeniowej tj. oparcie jej na własnych kursach kupna i sprzedaży CHF, określanych dowolnie przez Bank w tabelach kursów, skutkiem czego umowa na skutek indeksacji nie zawierała określenia głównego świadczenia kredytobiorcy, a konkretnie nie określała kapitału kredytu. Jednocześnie na skutek zobowiązania kredytobiorcy do spłaty rat w PLN i zastosowania ponownego przeliczenia rat na PLN, znowu przy zastosowaniu kursów (tym razem kursów sprzedaży) dowolnie ustalanych przez Bank, nie określała również w sposób jednoznaczny sposobu wyliczenia rat kapitałowo - odsetkowych. Co prawda pierwotnie były one oznaczone w CHF, niemniej wzorzec umowy nie przewidywał spłaty bezpośrednio w CHF (choć możliwość tak wskazana była w regulaminie), co skutkowało wynikającą z umowy koniecznością przeliczania każdej raty na PLN po kursie sprzedaży określonym jednostronnie przez Bank.</p> <p>Zgodnie z art. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich warunki umowy, które nie były indywidualnie uzgadniane mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikająca z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, Warunki umowy zawsze zostaną uznane za nie wynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Zgodnie z art. 4 ust 2 dyrektywy ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.</p> <p>Z kolei zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385^{<!-- -->1} k.c.</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w' sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§3).</p> <p>Klauzula przeliczeniowa wpływająca bezpośrednio na wysokość świadczeń kredytobiorców stanowiła element określający wysokość tych świadczeń. Biorąc pod uwagę, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 prawa bankowego</a> jako elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu wskazuje obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami stwierdzić należy, że klauzula ta wprost określała świadczenie główne kredytobiorców.</p> <p>Możliwość uznania postanowień umownych za niedozwolone w pierwszej kolejności wymaga ich zakwalifikowania albo jako postanowień, które nie określają głównych świadczeń stron, albo jako postanowień określających główne świadczenia stron (w tym cenę lub wynagrodzenie), które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W niniejszej sprawie postanowienia umowy, odwołujące się do bliżej nieokreślonych kursów obowiązujących w banku począwszy od uruchomienia kredytu, poprzez okres spłat poszczególnych rat nie określały stałego i jednoznacznego, obiektywnie weryfikowalnego kryterium przeliczeniowego stanowiły scedowanie na rzecz banku prawa do kształtowania kryteriów przeliczeniowych (kursu waluty obcej w procesie wypłaty kredytu i jego spłaty) w taki sposób, że nie były one ani jasne (transparentne) ani zrozumiałe dla konsumenta. Tym samym postanowienie umowne określające główne świadczenie stron w postaci obowiązku zwrotu kredytu i uiszczenia odsetek nie było jednoznacznie określone w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art.4 ust. 2</a> Dyrektywy 93/13 z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.</p> <p>Otwiera to drogę do oceny kwestionowanych postanowień umownych pod kątem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 1)">art. 385^{<!-- -->1} § 1 zd. 1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1</a> Dyrektywy 93/13, który stanowi, że warunki umowy mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.</p> <p>Dobre obyczaje to także normy postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem przez działanie wbrew dobrym obyczajom należy rozumieć wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję na jego niekorzyść praw i obowiązków wynikających z umowy (tak m.in. SN w wyrokach: z 19 marca 2007 roku, III CSK 21/06, z 29 sierpnia 2013 roku, I CSK 660/12 i z 13 sierpnia 2015 roku, ICSK 611/14).</p> <p>Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron (wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2016 roku, I CSK 125/15). Klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej w istocie wysokości jego zobowiązania, jest klauzulą niedozwoloną.(wyrok SN z 4 kwietnia 2019 roku. III CSK 159/17). Taki też wniosek przyjął TSUE w wyroku C 26/13 (Kasler) pkt 2: Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku warunku umownego takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko, by dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się ów warunek, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by rzeczony konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne.</p> <p>Dokonując oceny opisywanych wyżej warunków umownych Sąd brał pod uwagę również okoliczności zawierania umowy. Pozwany został poinformowany o ryzyku kursowym i wiedział, że wysokość kapitału do spłaty w złotych ulegać będzie zmianom stosownie do zmian kursu waluty - wynika to wprost z treści umowy, a należy przyjąć, że przeciętny konsument ma ogólną wiedzę dotyczącą czym jest kurs waluty i tego, że podlega on zmianom w zależności od sytuacji na rynku. Tym niemniej nie ma podstaw do przyjęcia że pozwanemu udzielono w odpowiednim zakresie informacji co do zasad przeliczania świadczeń stron, skutków wynikających z zastosowania tabel kursowych obowiązujących w chwili przeliczenia, a także że wyjaśniono mu dostatecznie jaki wpływ na wysokości jego zobowiązania będzie miał znaczący wzrost kursu CHF wobec złotego. Przeciwnie, pozwany był zapewniany o bezpieczeństwie oferowanego mu produktu i stabilności kursu franka, co powodować mogło u niego nieuzasadnione obiektywnymi czynnikami rynkowymi przekonanie, o braku ryzyka wiążącego się z zawarciem umowy o kredyt indeksowany. Bez znaczenia jest przy tym, czy pozwany przed zawarciem umowy wykazywał własną inicjatywę celem ustalenia istnienia takiego ryzyka - obowiązek informacyjny oraz obowiązek jasnego i jednoznacznego sformułowania postanowień umownych jest obowiązkiem bezwzględnym przedsiębiorcy.</p> <p>Podsumowując - ponieważ treść kwestionowanych postanowień umowy umożliwia powodowi jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań wobec banku, zakłócona zostaje równowaga pomiędzy stronami umowy, a takie postanowienie staje się sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz dodatkowo w sposób rażący narusza interesy konsumentów. Zostały więc spełnione wszystkie przesłanki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a>, nakazujące uznać to postanowienie za niedozwoloną klauzulę umowną.</p> <p>Konsekwencją abuzywności postanowień umownych jest brak związania nimi pozwanego, co determinuje konieczność pominięcia kursów walut obcych ustalanych jednostronnie przez bank. W umowie powstaje zatem luka, powodująca brak możliwości przeliczenia zobowiązania powoda do CHF i wysokości zadłużenia w poszczególnych okresach po waloryzacji, jak i powrotnego przeliczenia na złote. Tym samym dochodzi do niemożności określenia zarówno wysokości wykorzystanego kapitału, jak i poszczególnych rat. Ponieważ klauzula indeksacyjna stanowiła przedmiotowo istotny element umowy, stanowiący podstawę do zastosowania oprocentowania LIBOR właściwego dla waluty obcej, co niewątpliwie było głównym celem takiego, jak w przedmiotowej sprawie ukształtowania umowy, pominięcie tej klauzuli prowadzi do wynaturzenia całego stosunku prawnego i definitywnej zmiany charakteru umowy.</p> <p>Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku brak jest podstaw, aby w miejsce abuzywnych klauzul waloryzacyjnych wprowadzać inny miernik wartości. Dopuszczalność zastąpienia klauzul niedozwolonych zgodnie z orzecznictwem TSUE, ze względu na cel „odstraszający" Dyrektywy 93/13, który w razie naruszenia równowagi stron umowy to stronie słabszej daje możliwości decyzyjne, uzależniona jest od woli konsumenta. W orzeczeniu Kasler (C-26/13) Trybunał dopuścił zastąpienie nieuczciwego warunku dyspozytywnym przepisem krajowym jedynie wówczas, gdy wyeliminowanie nieuczciwego warunku oznacza na mocy prawa krajowego unieważnienie całej umowy (co zdaniem sądu ma miejsce w niniejszej sprawie) oraz kumulatywnie jeżeli unieważnienie to naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje (co jak wynika z jednoznacznego stanowiska pozwanego w niniejszej sprawie nie występuje).</p> <p>Z kolei ponieważ wyeliminowanie wadliwej klauzuli indeksacyjnej całkowicie zmieniłoby charakter umowy stron, a w szczególności charakter świadczenia głównego kredytobiorcy, to uznać należało, że nie jest możliwe dalsze jej utrzymanie. Jak wynika z orzeczenia TSUE w sprawie Dziubak (C-260/18:1) artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy.</p> <p>Ostatecznie zatem - skoro w niniejszej sprawie po wyłączeniu nieuczciwych warunków, ze względu na zmianę charakteru umowy nie jest możliwe jej obowiązywanie, a brak jest zgody na ich zastąpienie należało uznać ją za nieważną i w konsekwencji uchylić wyrok zaoczny z 14 października 2021 roku oraz oddalić powództwo banku.</p> <p>Orzekając o kosztach Sąd miał na względzie, że pozwany zaprzestał spłacania zobowiązań wynikających z umowy w roku 2016, a jednocześnie nie zainicjował postępowania w przedmiocie ustalenia nieważności umowy, ani nie zaoferował powodowi zwrotu otrzymanego kapitału (pomimo, iż wysokość udostępnionego na podstawie umowy kapitału przewyższa sumę kwot wpłaconych przez pozwanego tytułem rat kapitałowo – odsetkowych). Pozwany zatem z jednej strony uznawał umowę za nieważną, zaś z drugiej przez okres sześciu lat nie wykazywał aktywności zmierzającej do rozliczenia świadczeń otrzymanych z tytułu nieważnej umowy, co budzi wątpliwości co do faktycznych intencji pozwanego, a jednocześnie mogło po stronie powoda wzbudzać przekonanie, iż pozwany zmienił stanowisko i nie zamierza umowy kwestionować. W tych warunkach pomimo oddalenia powództwa Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu i uznał, że zasadnym będzie zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p>SSO Łucja Oleksy - Miszczyk</p> <p>.</p> </div>