I ACa 1433/22

<p>Sygn. akt I ACa 1433/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 12 grudnia 2023 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek</p> <p>Protokolant: Iwona Mrazek</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. B. (1)</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Bankowi (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę i ustalenie</p> <p>na skutek apelacji obu stron</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p> <p>z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt I C 659/21</p> <p>I.  <strong> <!-- --> zmienia punkt 3 w sentencji zaskarżonego wyroku, w ten sposób, że punktowi 1 jego sentencji nadaje treść: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->„ 1. zasądza od strony pozwanej <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">M. B. (1)</span> kwoty: 31 423, 99 zł (trzydzieści jeden tysięcy czterysta dwadzieścia trzy złote i dziewięćdziesiąt dziewięć groszy) oraz 44 947, 13 CHF (czterdzieści cztery tysiące dziewięćset czterdzieści siedem franków szwajcarskich, 13/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 17 marca 2022 r. do dnia 3 października 2022 r., przy czym strona pozwana, w wykonaniu prawa zatrzymania, może powstrzymać się ze spełnieniem tego świadczenia do czasu, gdy powód zaofiaruje spełnienie otrzymanego od banku świadczenia w kwocie 378 302, 40 zł (trzysta siedemdziesiąt osiem tysięcy trzysta dwa złote i czterdzieści groszy) albo zabezpieczy roszczenie o jego zwrot”;</strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- --> oddala apelację strony pozwanej w pozostałej części, a apelację powoda w całości; </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->III . zasądza od strony pozwanej <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">M. B. (1)</span> kwotę 5 400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia prawomocności orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem części kosztów postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p>Sygn. akt : I ACa 1433/22</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">M. B. (1)</span> w pozwie skierowanym przeciwko <span class="anon-block"> Bankowi (...) S.A</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> domagał się :</p> <p>-zasądzenia na swoją rzecz kwot : 31 423,99 zł i 44 947, 13 CHF, tytułem zwrotu nienależnie pobranych , w okresie od 12 marca 2011r do 18 maja 2020r świadczeń, którymi bank jest bezpodstawnie wzbogacony , z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 lipca 2020r do dnia zapłaty oraz</p> <p>- ustalenia , iż stosunek prawny pomiędzy stronami dla którego podstawą była umowa kredytu nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>, zawarta w dniu 4 lutego 2008 r.nie istnieje z powodu nieważności tej czynności prawnej.</p> <p>Ponadto wniósł o obciążenie strony przeciwnej kosztami procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od tej należności.</p> <p>Uzasadniając zgłoszone żądania argumentował , iż istotą sporu pomiędzy stronami jest kwestia oceny zgodności z prawem powstałego między stronami stosunku prawnego oraz treści postanowień zawartych w :</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p>§ 2 ust. 2, § 7 ust. 1 umowy kredytu, § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 i 5, § 11 ust. 4 i 5, § 12 ust. 3, § 13 ust. 4 stanowiącego jej integralną część Regulaminu, dotyczących wprowadzenia klauzuli indeksującej świadczenia stron dwoma miernikami wartości, określanymi dowolnie przez pozwanego;</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>§ 9 ust. 7-10 umowy; § 7 ust. 6 pkt 2 Regulaminu, <span class="anon-block">aneksie nr (...)</span> do umowy kredytu, dotyczących obciążenia kredytobiorcy obowiązkiem refinansowania składek ubezpieczenia niskiego wkładu własnego z punktu widzenia ich niedozwolonego charakteru , w relacji umownej pomiędzy bankiem jako przedsiębiorcą i powodem jako jego klientem , który w chwili podpisywania umowy miał status konsumenta.</p> </dd> </dl> <p>Zdaniem <span class="anon-block">M. B. (1)</span> umowa ta jest bezwzględnie nieważna dlatego , że wskazane wyżej postanowienia mają charakter abuzywny, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. n)">art. 385^{<!-- -->1} i n. kc</a> albowiem nie były z nim indywidualnie negocjowane , ich treść jest niejednoznaczna , a bank naruszył także wobec niego jako kredytobiorcy - konsumenta - obowiązek informacyjny , w zakresie możliwych skutków zastosowania niedozwolonych postanowień dla rzeczywistego rozmiaru zobowiązania , które powód na siebie przyjął , podpisując umowę. Skutek taki , odnosząc się do umowy od początku , powoduje , iż wszystkie świadczenia które spełnił w jej wykonaniu na rzecz banku , w okresie wskazanym w żądaniu , podlegają zwrotowi albowiem miały charakter nienależnych drugiej stronie i bank jest nimi bezpodstawnie , jego kosztem wzbogacony.</p> <p>Zdaniem <span class="anon-block">M. B. (1)</span> , czynność prawna zawarta przez strony jest nieważna również dlatego , że została zawarta warunkach, które naruszają <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353^{<!-- -->( 1)}kc</a> jak również nie da się jej pogodzić z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58 §2 kc</a> , gdyż narusza zasady współżycia społecznego.</p> <p>Odpowiadając na pozew strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości i obciążenia powoda kosztami sporu.</p> <p>Uzasadniając swoje stanowisko <span class="anon-block"> Bank (...) S.A.</span> wskazał , iż umowa stron</p> <p>nie jest sprzeczna z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawem bankowym</a>, nie narusza zasady swobody umów. Jest też wolna od postanowień , które można zakwalifikować jako niedozwolone, w rozumieniu wskazanej wyżej normy kodeksowej. Poszczególne postanowienia na które wskazuje w podstawie żądań powód, były z nim indywidualnie uzgadniane , są przy tym jednoznaczne i w zakresie treści jasne.</p> <p>W tych okolicznościach nie można umowy stron kwalifikować jako niezgodnej z zasadami współżycia społecznego. Bank podniósł również brak po stronie <span class="anon-block">M. B. (1)</span> interesu prawnego w żądanym ustaleniu jak również zarzut przedawnienia zgłoszonego roszczenia pieniężnego.</p> <p>Wyrokiem z dnia 25 maja 2022r., Sąd Okręgowy w Krakowie :</p> <p>-zasądził od strony pozwanej <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">M. B. (1)</span> kwoty: 31.423,99 zł. oraz 44.947,13 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 17 marca 2022 r. do dnia zapłaty[ pkt 1 ]</p> <p>- ustalił nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 4 lutego 2008r.[ pkt 2],</p> <p>-oddalił powództwo w pozostałej części[ pkt 3 ] oraz</p> <p>-zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 11.817 zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty[ pkt 4 sentencji wyroku ]</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :</p> <p>Strony w dniu 4 lutego 2008 r. zawarły umowę kredytu hipotecznego nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>W trakcie jej obowiązywania zmieniały jej postanowienia, aneksami z 12 września 2011 r. i z 21 lutego 2020 r.</p> <p>Na jej podstawie bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 378 302,40 zł indeksowanego do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna waluty szwajcarskiej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w <span class="anon-block"> Banku (...)</span> w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. (§ 2 ust. 1 i 2 umowy). Kredyt był przeznaczony na zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym oraz pokrycie kosztów wliczonych w kredyt (§ 2 ust. 3 umowy). Ponadto umowa stanowiła , iż :</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p>kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży franka obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku<span class="anon-block">(...)</span> S.A. (§ 7 ust. 1 umowy);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>w przypadku kredytu w walucie obcej , kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w banku na podstawie obowiązującej w banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia spłaty (§ 8 ust. 3 regulaminu);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>w przypadku kredytu w walucie obcej, kredytobiorca może zastrzec w umowie , iż bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt jest indeksowany , o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie banku (par 8 ust 4 regulaminu)</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>w przypadku kredytu w walucie obcej, bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na walutę polską , z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez bank w Tabeli Kursów Walut Obcych. Od wymagalnego kapitału, wyrażonego w złotówkach, bank nalicza dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych (§ 9 ust. 4 regulaminu);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>w przypadku kredytu w walucie obcej , prowizja za podwyższenie kwoty kredytu ustalana jest od kwoty podwyższenia, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia sporządzenia aneksu (§ 12 ust. 3 regulaminu);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>w przypadku kredytu w walucie obcej , dla odnawiania zabezpieczeń kredytu stosuje się kurs sprzedaży dewiz obowiązujący w dniu odnawiania zabezpieczenia na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych (§ 13 ust. 4 regulaminu);</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>§ 9 ust. 7-10 umowy dotyczyły ubezpieczenia niskiego wkładu własnego;</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>§ 7 ust. 6 pkt 2 regulaminu dotyczył przeliczenia opłaty związanej z refinansowaniem kosztów ubezpieczenia <span class="anon-block">(...)</span>;</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>Pierwszy z aneksów do umowy podpisany przez strony dodał zapisy dotyczące Tabeli Kursów Walut Obcych i możliwości spłaty rat w walucie indeksacji kredytu.</p> </dd> </dl> <p>W wykonaniu umowy powód wpłacił na poczet swojego zobowiązania wobec banku kwoty 65.897,42 zł. i 44.950,56 CHF.</p> <p>Z dalszej części ustaleń wynika , że <span class="anon-block">M. B. (1)</span> potrzebował pieniędzy na zakup mieszkania. Umowę procedował bezpośrednio w banku. Przeczytał umowę i ją zaakceptował, nie został poinformowany o możliwości negocjacji jej postanowień, a także o sposobie ustalania kursów walut przez bank. Przedstawiciel banku przekonywał, że kredyt we frankach jest najkorzystniejszy.</p> <p>Powód otrzymał dokument zatytułowany „Informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej”, w którym wskazywano kredytobiorcom , którzy wybrali zadłużenie w walucie obcej, , iż z uwagi na niższe oprocentowanie takiego kredytu , opłacają niższe raty niż przy zobowiązaniu złotowym Wskazano w tym dokumencie , że z uwagi na zmiany kursów waluty, rata spłaty jak i wysokość zadłużenia , przeliczona na złote, podlega ciągłym wahaniom, w zależności od aktualnego kursu waluty[ obcej – uwaga redakcyjna S.A.]</p> <p>Ryzyko kursowe jest znacznie mniejsze , jeżeli o kredyt walutowy ubiega się kredytobiorca , osiągający dochody w tej samej walucie.</p> <p>Bank w Informacji podawał również , iż warto rozważyć zaciągnięcie kredytu złotówkowego ,jako korzystną alternatywę w stosunku do kredytów walutowych , które mimo atrakcyjnych aktualnie warunków cenowych w długim okresie mogą okazać się droższe na skutek wzrostu kursów walutowych. Wskazano również informację na temat ryzyka zmiany stóp procentowych. Wskazano sytuacje modelowe:</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p>wysokość raty przy aktualnym poziomie CHF i oprocentowania 1676,33 zł.</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>wysokość raty przy założeniu , że stopa procentowa w CHF jest równa stopie procentowej w złotym , a kapitał jest większy o 20% - 2881,62 zł.</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>wysokość raty w złotym , przy założeniu , że kurs CHF wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalnym i minimalnym kursem CHF z okresu ostatnich 12 miesięcy tj. 14,22% - 1914,67 zł.</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>wysokość raty przy założeniu, że stopa procentowa wzrośnie o 400 pp – 2771,16 zł.</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>wysokość raty przy założeniu , że stopa procentowa wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalną i minimalną wartością stopy procentowej z okresu ostatnich 12 miesięcy tj. 0,79pp- 1875,95 zł.</p> </dd> </dl> <p>Pismem z dnia 15 lipca 2020r powód złożył wobec banku reklamację , która nie została uznana.</p> <p>Ocenę prawna roszczeń powoda , które uznał za usprawiedliwione , co do żądania ustalenia w całości , a w zakresie roszczeń pieniężnych w przeważającej części , Sąd I instancji oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które można podsumować w następujący sposób :</p> <p>a/w rozstrzyganej sprawie została zawarta umowa o kredyt indeksowany kursem franka szwajcarskiego. Konstrukcja kredytu była taka, że kwota kredytu miała zostać faktycznie wypłacona w złotych, a dla celów ustalenia wysokości zobowiązania - przeliczona na walutę CHF – która to operacja prowadziła do ustalenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy . Od kwoty zobowiązania, wyrażonej w walucie szwajcarskiej, miały być liczone odsetki.</p> <p>Kredyt miał być zgodnie z umową spłacany w złotych, przy czym każda rata spłacana w złotych miała być kolejno przeliczana na CHF. Wszystkie przeliczenia miały być dokonywane w oparciu o tabele kursów tej waluty, arbitralnie ustalane przez stronę pozwaną.</p> <p>Nie ma racji pozwany bank twierdząc , że spłata kredytu mogła następować w pieniądzu szwajcarskim skoro po myśli §7 ust. 1 Regulaminu stanowiącego integralną część umowy stron , spłata udzielonego kapitału następowała w złotówkach.</p> <p>Kredytobiorcy przedstawiony został taki wzorzec umowy, a nie został w postępowaniu rozpoznawczym przeprowadzony dowód na to , iż jej poszczególne postanowienia były przedmiotem indywidualnych negocjacji pomiędzy stronami , przed jej podpisaniem.</p> <p> <span class="anon-block">M. B. (1)</span> zawierał ją po to aby uzyskać środki na kupno mieszkania w złotówkach i w tej walucie miał też spłacać swoje zobowiązanie wobec banku . Waluta szwajcarska miała zatem jedynie charakter waloryzacyjny.</p> <p>Produkt bankowy zaoferowany powodowi jedynie odnosił zobowiązanie kredytobiorcy do tej waluty, służąc określeniu wysokości zobowiązania klienta banku. Miała ona zatem charakter wyłącznie rozliczeniowy -chodziło o niższe koszty zawarcia umowy i wyższą zdolność kredytową.</p> <p>Dlatego nie można umowy zawartej przez strony kwalifikować jako walutowej .</p> <p>Możliwości zawierania umów kredytowych w których waluta obca ma charakter waloryzacyjny nie można , co do zasady, kwestionować w nawiązaniu do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy Prawo bankowe</a>. Nie były one , także w czasie podpisania jej przez powoda z pozwanym bankiem, sprzeczne z zasadami walutowości i swobody umów,</p> <p>b/ Sąd Okręgowy, po zacytowaniu treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385^{<!-- -->( 1)}kc</a> ocenił , iż klauzule zawarte w umowie stron nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 4 lutego 2008 r. – na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu i spłacanej w złotówkach na CHF , według kursu z Tabeli Kursów obowiązującego w pozwanym banku, mają charakter niedozwolony. W ten sposób zakwalifikował §2 , §7 ust. 1 umowy oraz §8 ust. 3 Regulaminu.</p> <p>Podstawą dla takiej oceny były następujące przesłanki :</p> <p>1/ <span class="anon-block">M. B. (1)</span> jako klient strony pozwanej miał w chwili zawierania umowy kredytowej status konsumenta w rozumieniu tego pojęcia , którym posługuje się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22^{<!-- -->1} kc.</a>;</p> <p>2/ wynik postępowania rozpoznawczego uprawnia wniosek , iż warunki umowy, poza wybraniem kwoty, waluty i - w ograniczonym zakresie terminu spłaty kredytu – nie były były negocjowane -indywidualnie uzgadniane- przez strony . Bank sformułował treść umowy oraz Regulaminu i powód mógł wyłącznie, przedstawioną przez przedsiębiorcę – bank w formie wzoru - umowę podpisać lub zrezygnować z jej zwarcia Stwierdzenie post factum, że hipotetycznie mógł negocjować umowę, w sytuacji gdy nie został na pewno pouczony o takim uprawnieniu, nie może prowadzić do wniosków o „uzgodnieniu” postanowień.</p> <p>Ponadto w przywołanej regulacji kodeksowej chodzi o postanowienia uzgodnione indywidualnie, a nie o istnienie hipotetycznej możliwości prowadzenia negocjacji. Przedstawiciel banku nie zwracał uwagi kredytobiorcy na niebezpieczeństwo związane z możliwością arbitralnego ustalenia przez bank kursów waluty szwajcarskiej. Kredytobiorca na pewno nie był świadomy związanego z tym niebezpieczeństwa w zakresie ustalenia rzeczywistego rozmiaru swojego zobowiązania, jako słabszej strony stosunku zobowiązaniowego Same postanowienia umowy , dla osoby nie specjalizującej się w takim produkcie, były nieczytelne.</p> <p>Umowa była tak skonstruowana, że to bank w sposób zupełnie arbitralny ustalał wysokość kursu po którym zostanie dokonane przeliczenie tak świadczenia jakie otrzymywał <span class="anon-block">M. B. (1)</span> oraz tego , które spełniał zwrotnie wobec kredytodawcy w formie rat kapitałowo – odsetkowych. Sąd dodatkowo zwrócił przy tym uwagę na okoliczność , iż w toku sporu strona pozwana powoływała się na to ,iż ustalanie kursów walutowych, jako danych do Tabeli Kursów , następowało na podstawie zarządzenia Prezesa Zarządu banku;</p> <p>3/ algorytm przeliczenia wypłaconego w złotych kredytu i spłaconych złotych rat, odwołujący się do tabeli kursowej banku, rażąco ukształtował prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.</p> <p>Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem. Odwołanie do kursów walut zawartych w "Tabeli Kursów" banku oznacza naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego.</p> <p>Ukształtowane jednostronnie w umowie kredytowej w drodze postanowienia zaczerpniętego z wzorca umowy przez bank uprawnienie do ustalania kursu waluty nie może być dowolne, tj. nie doznawać żadnych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Należy je ocenić jako element treści umowy , skutkujący nierównomiernym rozkładem praw i obowiązków stron, prowadzący do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego, odpowiadającego wysokości poszczególnych rat kredytu. W tym zakresie istotne znaczenie należy także przypisać wymaganiu właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego czyli takiego przy którym umowa wskazuje w sposób jednoznaczny powody i specyfikę mechanizmu przeliczania waluty, tak aby konsument mógł przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne<strong> <!-- -->. </strong> </p> <p>Postanowienia umowy zawartej przez strony dotyczące sposobu tego przeliczenia , wymagania tego nie spełniają skoro nie zawierają żadnych jasnych , jednoznacznych , dających się zweryfikować, kryteriów według których kurs przeliczenia miał być wyznaczany;</p> <p>4/ ocenę tego, czy postanowienie umowne ma charakter niedozwolony dokonuje się na datę zawierania umowy. Stąd nie ma znaczenia dla niej wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy - Prawo bankowe</a> oraz niektórych innych ustaw , podobnie jak zmiany Regulaminu po dacie zawarcia umowy kredytu, podpisywanie aneksów, tym bardziej , iż kredytobiorca podpisując je nie był świadomy abuzywności postanowień umowy.</p> <p>Niezasadne są wobec tego także zarzuty strony pozwanej , która w postępowaniu broniła się argumentami zgodnie z którymi stosowała rynkowe kursy przeliczeniowe , a warunki rynkowe wymuszały na niej stosowanie kształtowanych na nim kursów.</p> <p>Doniosłe z rozważanego punktu widzenia jest natomiast to , iż wchodziła w grę sama możliwość naruszenia interesów konsumenta , na skutek zapisu umowy umożliwiającego dowolne -nieograniczone- ustalenie kursu przez stronę pozwaną, a nie o to, czy bank w konsekwencji zawartej umowy, ustalał czy nie kursy na poziomie rynkowym. Doniosłym jest wyłącznie to, że od decyzji banku (nieograniczonej w żaden sposób umową) zależy kurs waluty i wysokość zobowiązania kredytobiorcy;</p> <p>5/ postanowienia umowy dotyczące kursu wymiany waluty oraz waloryzacji określały główny jej przedmiot- świadczenia stron , które miały właśnie taki charakter.</p> <p>Ocena ich abuzywności przez Sąd jest jednak możliwa bo ich treść nie była jednoznaczna, wyrażona prostym , zrozumiałym dla powoda jako konsumenta językiem. Sąd I instancji odwołując się do utrwalonego orzecznictwa TSUE , wskazał w tym kontekście, iż wymagania tego nie można ograniczać do zrozumiałości tych warunków pod względem formalnym i gramatycznym, a instytucje finansowe muszą zapewniać kredytobiorcom informacje wystarczające do podejmowania przez nich świadomych i rozważnych decyzji oraz powinny wyjaśniać co najmniej, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłyby silna deprecjacja środka płatniczego w którym dokonuje spłaty oraz wzrost stopy procentowej waluty obcej w której dokonywane jest przeliczenie decydujące o wysokości ich zobowiązania / jego salda / Instytucja bankowa, musi przedstawić ewentualne wahania kursów wymiany i ryzyko wiążące się z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej .Konsument powinien mieć rzeczywistą możliwość zapoznania się ze wszystkimi warunkami umowy. Dostarczona w stosownym czasie przed jej zawarciem informacja o warunkach i jej skutkach ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta, ponieważ to w szczególności na jej podstawie podejmuje on decyzję, czy zamierza związać się w umowie warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę.</p> <p>W rozstrzyganej sprawie strona pozwana nie przedstawiła kredytobiorcy, poza treścią umowy i Regulaminu, żadnych dodatkowych informacji dotyczących sposobu ustalania kursów walut oraz należy uznać, że w sposób niewystarczający i niewłaściwy <span class="anon-block">M. B. (1)</span> został poinformowany o możliwości zmiany tych kursów, wpływu na wysokość zobowiązania oraz ryzyku związanym z zawarciem umowy;</p> <p>6/ abuzywności postanowień dotyczących waloryzacji można dopatrywać się również w braku ograniczenia ryzyka walutowego, którym obciążony został umownie powód i także w tym zakresie pomiędzy stronami nie została zachowana równowaga umowna.</p> <p>Pozwany bank, w odróżnieniu od <span class="anon-block">M. B. (1)</span>, był zabezpieczony przed tym ryzykiem -poprzez transakcje kupna/sprzedaży waluty w momencie wypłaty i spłaty kredytu oraz prowadzenie odpowiedniej polityki finansowej.</p> <p>Postanowienie umowne, które naraża kredytobiorcę na nieograniczone ryzyko wynikające ze zmiany kursu , nie zawierając żadnego mechanizmu ograniczenia ryzyka – jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.</p> <p>Zdaniem Sądu gdyby bank potraktował powoda jako klienta w sposób sprawiedliwy i słuszny, umożliwił negocjacje , ocenionych jako abuzywne postanowień , po przekazaniu pełnej informacji co do ryzyka kursowego , nie mógłby, w świetle ustaleń dokonanych w postepowaniu , oceniając sytuację racjonalnie, oczekiwać, iż konsument takie warunki przyjąłby w drodze negocjacji,</p> <p>c/ nie wszystkie wskazywane przez powoda postanowienia umowy mogą być uznane za niedozwolone. W ten sposób nie można zakwalifikować tego , które wynika z §9, dotyczącego warunków ubezpieczenia niskiego wkładu. Zdaniem Sądu I instancji tak sformułowane postanowienie umowne nie stanowi klauzuli abuzywnej i jest uzasadnione koniecznością ochrony interesów banku w związku z dysproporcją pomiędzy wartością zabezpieczanej nieruchomości, a wysokością zadłużenia,</p> <p>d/ potwierdzenie , że część postanowień umownych w ramach czynności prawnej dokonanej przez strony sporu ma niedozwolony charakter , przeniosły kolejny element rozważań prawnych Sądu niższej instancji na płaszczyznę skutku takiej oceny dla dalszego obowiązywania umowy , przy eliminacji elementów niedozwolonych i jako takie , nie wiążących klienta banku – konsumenta.</p> <p>Zdaniem Sądu, który w tym zakresie odwoływał się szeroko do utrwalonego stanowiska TSUE oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego, postulowany przez stronę pozwaną w toku sporu zabieg zastąpienia nieuczciwych warunków inna treścią , jest wykluczony, a ich niedozwolony charakter powoduje , że umowa kredytowa stron jest w całości nieważna.</p> <p>Za takim wnioskiem przemawiają następujące argumenty :</p> <p>- jeżeli przyjąć, iż eliminacja dotyczy wyłącznie postanowienia opisującego mechanizm przeliczenia kursów waluty przy wypłacie kredytu , de facto pozostawiając waloryzację , miałaby miejsce sytuacja w której kredyt nadal byłby waloryzowany walutą obcą bez kursu przeliczeniowego, według którego będzie ustalana wysokość zobowiązania kredytobiorcy. Zatem wypłacana kwota – przy braku przelicznika nie byłaby skorelowana z kwotą kredytu i spłatami dokonywanymi w złotówkach . Umowa wobec tego byłaby w praktyce niewykonalna , a sama wysokość świadczenia zwrotnego nieoznaczona,</p> <p>- przy wyeliminowaniu mechanizmu waloryzacji w całości, miałaby miejsce sytuacja w której zupełnie ignorowane byłoby to , iż w trakcie trwania umowy zobowiązanie konsumenta jest wyrażone w walucie szwajcarskiej. Wszelkie koszty umowy, wynagrodzenie banku , w tym odsetki odnoszą się do kwoty takiego zobowiązania .Intencją stron było aby oprocentowanie odnosiło się do tak określonego zobowiązania , a wynika to w szczególności z faktu, że harmonogram spłaty kredytu był sporządzony w odniesieniu do franka .</p> <p>W czasie gdy była zawierana umowa, banki stosowały oprocentowanie LIBOR do zobowiązań wyrażonych w walucie obcej, a WIBOR do zobowiązań wyrażonych w pieniądzu polskim. Stąd uzasadniony jest wniosek, że konstrukcja umowy przewidywała silne związanie postanowień odsetkowych z waloryzacją. Inaczej mówiąc , strony nigdy nie zawarły by umowy złotówkowej przy odsetkach LIBOR. Operacja usunięcia waloryzacji z umowy, przy pozostawieniu odsetek w wysokości LIBOR doprowadziłoby do przekształcenia przedmiotowej umowy w stopniu wykraczającym ponad uprawnienia wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385^{<!-- -->1} par 1 i 2 k.c.</a> </p> <p>Ponadto Sąd I instancji odwołał się do orzecznictwa TSUE, a w szczególności wybranych przez siebie , powszechnie znanych i stosowanych w podobnych sprawach , judykatów SN z których wynika taki właśnie skutek / trwałej bezskuteczności – nieważności/ umowy kredytowej , zawierającej abuzywne postanowienia , przy braku swobodnej, wyrażonej świadomie woli konsumenta utrzymania stosunku umownego jako wiążącego strony nadal mimo takiego ich charakteru,</p> <p>e/ zdaniem Sądu nieważność umowy zawartej przez strony wynika również stąd , iż może ona zostać uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.</p> <p>Narusza bowiem zasady uczciwego obrotu oraz lojalności wobec kontrahenta. Bank wykorzystując swoją silniejszą pozycję negocjacyjną i deficyt informacyjny po stronie powoda – doprowadził do zawarcia umowy, która jest rażąco niekorzystna dla kredytobiorcy przez pryzmat nieograniczonego ryzyka walutowego.</p> <p>Produkt został przygotowany przez stronę pozwaną , która korzystając z usług specjalistów z zakresu inwestowania i analityków finansowych , a także uwzględniając politykę, którą ma bank prowadzić – zabezpieczyła swoją pozycję i nie ponosi proporcjonalnego , w relacji do swojego klienta – konsumenta ryzyka finansowego. Słabsza strona kredytowego stosunku zobowiązaniowego była nie tyle informowana o ryzyku zmiany kursu, co uspokajana przez przedstawicieli banku, że z uwagi na masowość zaciągania kredytów indeksowaniach do waluty szwajcarskiej i siłę gospodarczą tego kraju , nie musi obawiać się zaciągania zobowiązania w tym pieniądzu, co było zapewnieniem gołosłownym z punktu widzenia jego interesu finansowego,</p> <p>f/ żądanie ustalenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez strony jest uzasadnione , a <span class="anon-block">M. B. (1)</span> legitymuje się interesem prawnym w żądanym ustaleniu.</p> <p>Interes prawny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 kpc</a> występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka</p> <p>Tak rozumiany interes należy po stronie powoda potwierdzić dlatego , iż umowa nadal obowiązuje a on jest zobowiązany do spełniania świadczeń finansowych dla których jest ona podstawą. Stąd istnieje niepewność co do ważności umowy i w konsekwencji wysokości jego zobowiązania oraz jego wymagalności,</p> <p>g/ uzasadnione w zancznej części jest również dochodzone w postępowaniu żądanie zapłaty świadczeń pieniężnych.</p> <p>Skutkiem nieważności umowy jest konieczność dokonania rozliczeń (zwrotu spełnionych przez strony świadczeń) zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>.</p> <p>Jakkolwiek strona pozwana zużyła otrzymaną od powoda korzyść, to wyłączenie jej zwrotu , zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> mogłoby mieć miejsce w sytuacji gdyby to zużycie było bezproduktywne, co jednak nie zostało w toku postępowania wykazane. Nie sposób też zarzucić <span class="anon-block">M. B. (1)</span> iż spłacając kredyt wiedział o tym o tym , że nie jest zobowiązany do świadczenia – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 1)">art. 411 pkt 1 k.c.</a> </p> <p>Z ustaleń dokonanych w postępowaniu wynika , że kredytobiorca świadczył na rzecz banku , realizując umowę , co najmniej kwoty - 65.897,42 PLN oraz 44.950,56 CHF.</p> <p>Ponieważ żądaniem zwrotu powód objął jedynie sumy 31.423,99 zł. i 44.947,13 CHF Sąd nałożył na stronę pozwaną obowiązek ich zwrotu kontrahentowi strony pozwanej , w ramach rozliczeń świadczeń wzajemnych,</p> <p>h/ w tym kontekście za chybiony uznał zarzut przedawnienia roszczeń pieniężnych , którym w procesie bank także się bronił.</p> <p>Odwołując się do stanowiska SN zawartego w uchwale z dnia 16 lutego 2021r , sprawie o sygnaturze III CZP 11/20 uznał , iż termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę-konsumenta wiążącej , świadomej, wyraźnej i swobodnej, decyzji w tym względzie. Dopiero bowiem wtedy można przyjąć, że brak podstawy prawnej świadczenia stał się definitywny.</p> <p>To stanowisko SN dało Sądowi I instancji także podstawę do wyrażenia oceny , iż żądanie odsetkowe<span class="anon-block">M. B. (1)</span> jest uzasadnione jedynie w części , a mianowicie w takim zakresie w jakim należność ta będzie naliczana dopiero od dnia następnego po dacie w której na rozprawie , prawidłowo pouczony o konsekwencjach ewentualnej nieważności umowy kredytowej w całości , stanowczo i jednoznacznie a przy tym świadomie i swobodnie oświadczył , iż nie jest zainteresowany dalszym kontunuowaniem umowy , przy świadomości powstania wzajemnych roszczeń stron w zakresie rozliczeń w odniesieniu do dotąd spełnionych , na jej podstawie, świadczeń finansowych</p> <p>Żądanie , które obejmowało okres wcześniejszy zostało, z powołanych przyczyn oddalone , jako nieuzasadnione.</p> <p>Podstawą orzeczenia o kosztach procesu była norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> i § 2 pkt 7 i §19 Rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, przy czym Sąd przyjmując ,iż powodowi należna jest pełna ich suma, wskazał elementy składowe, które łącznie złożyły się na zasądzoną z tego tytułu od strony przeciwnej kwotę.</p> <p>Apelacje od wyroku Sądu Okręgowego złożyły obydwie strony.</p> <p> <span class="anon-block">M. B. (1)</span> zakresem swojego środka odwoławczego objął punkt 3 sentencji wyroku, w jego wniosku postulując wydanie przez Sąd II instancji orzeczeniu reformatoryjnego , którym odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych kwot w walucie polskiej i szwajcarskiej zostaną przyznane od daty wskazanej w jego żądaniu tj. od dnia 29 lipca 2020r do dnia zapłaty. Ponadto domagał się obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania apelacyjnego.</p> <p>Apelacja powoda została oparta na zarzutach materialnych nieprawidłowego zastosowania:</p> <p>a/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 kc</a> poprzez to , iż Sąd Okręgowy nie uwzględnił faktu , że pismem z dnia 15 lipca 2020r wezwał pozwany bank do zapłaty wskazanych wyżej świadczeń pieniężnych , na które adresat udzielił negatywnej odpowiedzi w piśmie z dnia 28 lipca 2020r. Ta okoliczność , zdaniem skarżącego , powinna prowadzić do wniosku , że od dnia następnego bank pozostawał w opóźnieniu w wykonaniu obowiązku ich zapłaty. Pomimo to odsetki zostały zasądzone w kwestionowanej części wyroku od daty późniejszej , co decyduje o zasadności stawianego zarzutu,</p> <p>b/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 kc</a> w następstwie nieoprawnego przyjęcia , iż stan opóźnienia w spełnieniu tych świadczeń należy łączyć z datą późniejszą , a to dniem następnym po tej , w której pouczony przez Sąd nie wyraził woli dalszego utrzymania umowy kredytowej, pomimo abuzywności części jej postanowień</p> <p> <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> , kwestionując apelacją punkty 1,2 i 4 sentencji wyroku z dnia 25 maja 2022r, domagał się w pierwszej kolejności jego zmiany poprzez oddalenie powództwa w całości oraz obciążenie powoda kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.</p> <p>Jako wniosek ewentualny sformułował żądanie uchylenia tego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Apelacja banku została oparta na zarzutach :</p> <p>a/ naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści orzeczenia istotne znaczenie , a to :</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§1 kpc</a> , poprzez dokonanie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w sposób dowolny ,sprzeczny z kryteriami oceny swobodnej , wskazanymi w tej normie. Zarzucany błąd miał polegać na niezasadnym przyjęciu , iż bank miał możliwość jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania kredytowego powoda jako konsumenta mimo , że wysokość ta, a także koszt kredytu były ściśle oznaczone w umowie stron, a stosowany kurs przeliczenia na walutę szwajcarską był określony oznaczony w prawdzie w Tabeli Kursów stosowanej przez stronę pozwaną tym nie niej dane w niej zawarte odpowiadały rynkowej ich wysokości dla których ustalenia stosowana była metodologia odnosząca się do wszystkich transakcji walutowych prowadzonych przez stronne skarżącą . Przy tym odpowiadała ona regułom , które w zakresie ustalania kursów stosował wówczas i stosuje obecnie NBP.</p> <p>Kolejną wadą oceny był niezasadny wniosek Sądu , iż kredytobiorca nie był w sposób dostateczny i zrozumiały dla niego informowany o ryzyku walutowym związanym zawarciem umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF mimo , że z §2 ust. 2 umowy taka , właściwa informacja wprost wynika,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(12);art. 205(12) § 2;art. 205(12) § 235(2);art. 205(12) § 1;art. 205(12) § 1 pkt. 2;art. 205(12) § 1 pkt. 278;art. 205(12) § 1)">art. 205^{<!-- -->12}§2 , 235^{<!-- -->2} §1 pkt 2 i 278 §1 kpc</a> , jako konsekwencji nieuzasadnionego nie uwzględnienia wniosku dowodowego strony pozwanej o przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych oraz z zeznań świadka <span class="anon-block">J. C.</span> , mimo , że dowody te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 1)">art. 327 ^{<!-- -->1} §1 kpc</a>, wobec przedstawienia w motywach zaskarżonego orzeczenia stanowiska co do zasadności roszczenia banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przez kredytobiorcę mimo , iż roszczenie takie nie stanowiło przedmiotu sprawy, poddanej pod osąd.,</p> <p>b/ naruszenia prawa materialnego pod postacią nieprawidłowego zastosowania :</p> <p>1/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 §1 i 2 kc</a> i uznania , że umowa z dnia 4 lutego 2008r jest nieważna wobec jej sprzeczności z zasadni współżycia społecznego mimo , iż sposób działania strony pozwanej podczas zawierania i realizacji u umowy, nie może być tak kwalifikowany szczególnie , że także bank nie mógł przewidzieć gwałtowanego wzrostu kursu franka szwajcarskiego , który był następstwem decyzji Banku Centralnego Szwajcarii z 15 stycznia 2015r o jego uwolnieniu, co przyniosło negatywne następstwa także dla strony skarżącej,</p> <p>2/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 kpc</a> wobec nietrafnego wniosku , iż <span class="anon-block">M. B. (1)</span> legitymuje się interesem prawnym w żądaniu ustalenia nieważności umowy mimo , iż ustalenie tej treści nie kończy definitywnie sporu stron na tle umowy zawartej w 2008r.</p> <p>3/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1} §1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 7;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1 i 7 ust. 1</a> Dyrektywy nr 93/13 poprzez wyrażenie nieuzasadnionej oceny zgodnie z którą wskazane w motywach wyroku postanowienia umowy stron mają charakter niedozwolony , jako kształtujące ich prawa i obowiązki z rażącym naruszeniem interesu klienta banku oraz dobrych obyczajów,</p> <p>4/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 §1 i 2 kc</a> w związku z tymi samymi postanowieniami Dyrektywy 93/13 , wobec dokonania interpretacji postanowień umowy kredytowej, tylko według ich literalnego brzmienia , bez uwzględnienia innych wskazanych w tej normie kryteriów wykładniczych.</p> <p>Zdaniem apelującego banku ich uwzględnienie powinno doprowadzić do oceny , iż żadne z postanowień umowy dotyczące klauzuli waloryzacyjnej nie są abuzywne, a strony przyjęły, że gdyby w umowie nie było wskazanego kursu wymiany , powinny mieć zastosowanie wielkości kursu średniego publikowanego przez Narodowy Bank Polski, a mechanizmu ten prawidłowo uwzględniał interesy obu stron umowy , która powinna być kontynuowana w oparciu o takie dane kursowe,</p> <p>5/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385^{<!-- -->1}§1 i 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2;art. 3)">art. 358§2 , art. 3 kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> Dyrektywy, w następstwie wyrażenia chybionego stanowiska prawnego , iż umowa łącząca dotąd strony sporu jest w całości nieważna mimo , że zaspokajała interes obu jej stron w czasie kiedy została podpisana.</p> <p>Zdaniem apelującego, postanowienia które Sąd ocenił jako abuzywne składają się jedynie na niektóre spośród elementów konstrukcji klauzuli indeksacyjnej / sposób przeliczenia- spread walutowy / , w warunkach gdy sama klauzula nie ma charakteru niedozwolonego. Wobec wobec tego nawet przy ich eliminacji , umowa nie zostanie pozbawiona postanowień określających główne świadczenia stron,</p> <p>6/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe</a> , wobec jego niezastosowania w sytuacji uznania części postanowieni za abuzywne,</p> <p>7/ art. 24 ustawy O Narodowym Banku Polskim oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 41)">41 ustawy Prawo wekslowe</a> wobec niezastosowania przeliczenia walutowego stosowanego przez NBP ,</p> <p>8/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405;art. 405 § 2)">art. 405 §2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 §2 kc</a> jako konsekwencji nieuzasadnionego uznania przez Sąd , iż pozwany bank jest bezpodstawnie wzbogacony kosztem <span class="anon-block">M. B. (1)</span> ,</p> <p>9/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 120)">art. 120 kc</a> jako następstwie nietrafnego nie uwzględnienia, podnoszonego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczeń pieniężnych dochodzonych w pozwie , przy uznaniu , że świadczenia te nie mają charakteru okresowego,</p> <p>10/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 §1 i 2 kc</a> wobec oceny , iż bank pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu tych świadczeń wobec swojego klienta mimo , że to powód ma swobodę w podejmowaniu decyzji o ewentualnym dalszym kontunuowaniu umowy aż do daty wyrokowania przez Sąd.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 kpc</a> strona pozwana domagała się także dokonania przez Sąd II instancji oceny prawidłowości decyzji procesowych Sądu Okręgowego o odmowie przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych oraz ze zeznań świadka <span class="anon-block">J. C.</span> i w jej następstwie przeprowadzenia tych dowodów w postępowaniu odwoławczym.</p> <p>Strony sporu wniosły wzajemne odpowiedzi na apelacje oponentów procesowych, domagając się ich oddalenia jako pozbawionych uzasadnionych podstaw oraz przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Przed terminem rozprawy apelacyjnej, pozwany bank złożył pismo procesowe z dnia 3 listopada 2022r , którym poinformował o skorzystaniu z prawa zatrzymania do kwoty 378 302, 40 zł , którą strona pozwana świadczyła powodowi tytułem kapitału kredytu i wskazał , że uczynił to na wypadek uznania jego środka odwoławczego za nieuzasadniony , a także , że oświadczenie o skorzystaniu z niego skierował do powoda w dniu 16 września 2022r, przesyłając je droga pocztową.</p> <p> <strong> <!-- -->Rozpoznając apelacje stron , Sąd Apelacyjny rozważył : </strong> </p> <p>Środek odwoławczy <span class="anon-block">M. B. (1)</span>nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu. Natomiast apelacja <span class="anon-block"> (...) Bank S.A</span> okazała się być uzasadnioną w części , wobec skutecznego podniesienia przez kredytodawcę zarzutu zatrzymania , który spowodował , że w części dotyczącej oceny roszczenia odsetkowego od zasądzonych świadczeń pieniężnych , powództwo kredytodawcy zostało uznane za podlegające oddaleniu w większej , niż przyjął to Sąd Okręgowy, części.</p> <p>Taka jej ocena doprowadziła do wydania przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego o treści wskazanej w punkcie I sentencji uzasadnianego wyroku.</p> <p>Rozpoczynając ocenę środków odwoławczych od apelacji powoda , na wstępie wskazać należy , że została oparta jedynie na zarzutach materialnych , a istota ich obydwu sprowadza się do zakwestionowania stanowiska prawnego Sądu Okręgowego zgodnie z którym o opóźnieniu w spełnieniu pieniężnego świadczenia zwrotnego po stronie <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> wobec <span class="anon-block">M. B. (1)</span> można mówić dopiero od dnia następnego po dniu w którym, pouczony przez Sąd I instancji na rozprawie o ewentualnych konsekwencjach w zakresie roszczeń rozliczeniowych jakie powstaną także po stronie kredytodawcy w warunkach uznania , że abuzywność części postanowień umowy stron z dnia 4 lutego 2008r prowadzi do jej nieważności / trwałej bezskuteczności / w całości , wyraził swobodną i świadomą decyzję o niekontynuowaniu stosunku umownego z bankiem na podstawie tej czynności prawnej, a powstała w ten sposób sytuacja jest dla niego korzystna / por. zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 16 marca 2022r minuty 31-35 , zapis skrócony k. 276-277 akt /.</p> <p>Sąd drugiej instancji, rozpoznający sprawę na skutek apelacji, jest związany zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa procesowego.</p> <p>Oznacza to, że bez podniesienia w niej odpowiedniego zarzutu - nie może rozważać z urzędu- uchybień prawu procesowemu popełnionych przez Sąd pierwszej instancji, choćby miały wpływ na wynik sprawy.</p> <p>/ por. także , wskazany jedynie dla przykładu, judykat Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2020r , sygn. III UK 293/19 , powołany za zbiorem Legalis /.</p> <p>W warunkach, gdy powód takich zarzutów nie formułuje, Sąd Odwoławczy przyjmuje , że fakty doniosłe dla rozstrzygnięcia ustalone przez Sąd Okręgowy są poprawne i kompletne dla oceny roszczeń powoda, uznając je za własne je za własne.</p> <p>Ich świetle żaden z zarzutów na których opiera się konstrukcja środka odwoławczego kredytobiorcy nie jest uzasadniony.</p> <p>Nie można bowiem przyjąć , że usprawiedliwionym jest jego stanowisko , że strona pozwana pozostaje w w opóźnieniu od dnia następnego po dacie udzielenia/ odmownej/ odpowiedzi na reklamację powoda , który powołując się na niedozwolony charakter części postanowień umowy stron , zażądał zwrotu spełnionych świadczeń pieniężnych, które obecnie są przedmiotem żądania zapłaty, w ramach sporu przed Sądem.</p> <p>Analiza treści tej , datowanej na 15 lipca 2020r reklamacji / por. k.32-36 akt/, w powiązaniu z brzmieniem odpowiedzi na nią , której strona pozwana udzieliła w dniu 28 lipca 2020r / por. k. 37-41 akt / prowadzi do wniosku , że ani w ówczesnym żądaniu powoda ani w odpowiedzi , żadna ze stron nie powoływała się na argumenty , które świadczyć by mogły o tym , że kredytobiorca jest w pełni świadomy wszystkich możliwych następstw uznania umowy za nieważną / trwale bezskuteczną / na skutek podnoszonej w stanowisku <span class="anon-block">M. B. (1)</span> abuzywności postanowieni dotyczących klauzul przeliczeniowej i kursowej / łącznie obejmujących mechanizm waloryzacji do waluty CHF /.</p> <p>Powód w reklamacji podnosił jedynie jej konsekwencje w postaci braku podstawy do świadczeń , które dotąd na rzecz banku spełnił , które w ten sposób zyskały cechę podlegających zwrotowi świadczeń nienależnych , którymi druga strona jest bezpodstawnie wzbogacona.</p> <p>Z kolei bank przeczył takiemu charakterowi tych postanowień , uznając , że nie tylko świadczenia te miały swoją umowną podstawę ale także , iż sama umowa pozbawiona podnoszonych nieprawidłowości , nadal strony wiąże.</p> <p>Zatem dopiero wskazane wyżej, szczegółowe pouczenie powoda przez Sąd, na rozprawie w dniu 16 marca 2022r. i ówczesne oświadczenie woli <span class="anon-block">M. B. (1)</span> może być traktowane jako takie , które w sposób definitywny , poprzez podjęcie świadomej i swobodne decyzji [ przy uświadomieniu powodowi możliwych naówczas do przewidzenia następstw w zakresie wzajemnych rozliczeń ] , wykluczyło możliwość kontynuacji stosunku umownego , decydując o powstaniu i stanu w którym roszczenia rozliczeniowe stron , w warunkach ustalenia , że umowa kredytowa jest nieważna , stały się wymagalne.</p> <p>/ por. bliżej w tej materii także , powszechnie zaaprobowane , także przez Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym sprawę , stanowisko Sądu Najwyższego, zaprezentowane w uchwale z dnia 7 maja 2021 , sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zabiorem Legalis /.</p> <p>Zatem o stanie opóźnienia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 §1 kc</a> w spełnieniu świadczeń pieniężnych , dochodzonych w postępowaniu przez powoda , po stronie banku nie można mówić wcześniej aniżeli , co najwyżej dopiero od daty przyjętej przez Sąd Okręgowy , skoro najwcześniej w dniu rozprawy na której <span class="anon-block">M. B. (1)</span> złożył oświadczenie po pouczeniu strona pozwana bank za pośrednictwem swojego pełnomocnika / bank w odpowiedzi na apelację nie kwestionuje skuteczności takiego sposobu zapoznania się z nim / , dowiedział się o braku po stronie kredytodawcy – konsumenta - woli kontynuowania umowy .</p> <p>Wobec tego , nie podzielając żadnego z zarzutów materialnych podniesionych przez powoda w środku odwoławczym ani argumentacji powołanej dla ich uzasadnienia , opartą na nich apelację, Sąd II instancji oddalił , na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455;art. 481;art. 481 § 1)">art. 455 i 481 §1 kc</a> / pkt II in fine motywowanego wyroku /</p> <p>Dla porządku dodać już w tym miejscu należy , iż żądanie odsetkowe, uwzględnione przez Sąd I instancji zostało oddalone przez Sąd Odwoławczy w dalszej części , z przyczyn , które zostaną wyjaśnione w dalszej części motywów.</p> <p>Przechodząc do oceny apelacji strony pozwanej wskazać należy , iż nie ma racji <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> podnosząc zarzuty procesowe</p> <p>Zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.</p> <p>Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.</p> <p>Biorąc pod rozwag to generialium , za chybiony należy uznać ten zarzut natury formalnej , w ramach którego bank neguje sposób skonstruowania pisemnych motywów ocenianego instancyjnie wyroku.</p> <p>Zważywszy na motywy , którym posłużyła się strona pozwana aby go uzasadnić , należy zarzut ten odeprzeć jako nieuzasadniony.</p> <p>Jak wynika z ukształtowanego i jednolitego , podzielanego przez Sąd Apelacyjny, w składzie rozstrzygającym sprawę, orzecznictwa Sądu Najwyższego , może on być uzasadniony jedynie wyjątkowo , gdy konstrukcja pisemnych motywów orzeczenia Sądu niższej instancji jest tak wadliwa , iż nie zawierają one danych pozwalających na przeprowadzenie na ich podstawie kontroli instancyjnej orzeczenia. Zatem zarzut naruszenia tego przepisu jest uzasadniony wtedy , gdy uzasadnienie wyroku nie pozwala na stwierdzenie czy Sąd prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i [ lub ] procesowego.</p> <p>/ por. także , wskazane jedynie ilustracyjnie, postanowienie SN z dnia 21 listopada 2001r., sygn. I CKN 185/01 powołane za zbiorem Lex/</p> <p>Tego rodzaju zasadniczymi / konstrukcyjnymi / wadami motywy wyroku z 25 maja 2022r nie są dotknięte.</p> <p>Wynika z nich z oparciu o jakie ustalenia i wnioski prawne , odwołane do mających w sprawie zastosowanie norm prawa materialnego, Sąd oparł swoje rozstrzygniecie. Wiadomo jest z jego lektury także , w jaki sposób i dlaczego ocena zgromadzonych dowodów została przeprowadzona we wskazany w uzasadnieniu sposób.</p> <p>Tym bardziej , gdy uwzględnić , że podnoszonej nieprawidłowości bank upatruje w podjęciu w tych motywach przez Sąd zagadnienia zawiązanego z ewentualną zasadnością roszczenia strony skarżącej o wynagrodzenie za korzystanie przez kredytobiorcę z kapitału.</p> <p>Z podanych wyżej , ogólnych warunków zasadności zarzutu procesowego wynika , że nawet gdyby przyjąć , iż rozważania Sądu w tej materii były zbędne, w sytuacji gdy roszczenie takie nie zostało w postępowaniu poddane pod osąd , to ta niedoskonałość nie może być uznana za mającą jakiekolwiek znaczenie dla treści wyroku , który wydal Sąd Okręgowy. Dlatego już z tej przyczyn zarzut nie mógł być uzasadniony.</p> <p>Nie ma racji strona pozwana gdy podnosi zarzuty procesowe za pomocą których neguje poprawność decyzji dowodowych Sądu I instancji oddalających wnioski kredytodawcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości, finansów i rachunkowości względnie ekonomii oraz terminowych operacji finansowych dla dokonania analizy zagadnień wskazanych w tezach dowodowych , powołanych w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew /por. k.90 akt / oraz przesłuchania świadka <span class="anon-block">J. C.</span> na okoliczności wskazane w tej odpowiedzi / por. k. k.89 akt /</p> <p>Zważywszy na to czemu , według tez dowodowych banku , miały posłużyć te dowody , a dodatkowo także, iż relacja świadka miała mieć charakter generalny , bez odniesienia się do indywidulanych okoliczności towarzyszących zawieraniu umowy kredytowej z powodem , należy uznać , iż Sąd I instancji oceniając / przy przyjętej koncepcji rozstrzygnięcia , która co do zasady jest poprawna / , iż przeprowadzenie tych dowodów nie służyło ustaleniu faktów , względnie w odniesieniu do opinii , wniosków wynikających z wiedzy specjalistycznej , które byłyby dla oceny roszczeń powoda doniosłe, nie popełnił błędu naruszenia wskazywanych przez skarzcey bank norm.</p> <p>Stąd też zawarty w apelacji banku wniosek o przeprowadzenie tych dowodów przez Sąd Odwoławczy nie został uwzględniony / por. zapis dźwiękowy rozprawy apelacyjnej z dnia 12 grudnia 2023r minuty 17 – 18 , zapis skrócony k. 408 v akt/.</p> <p>Jako niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 kpc</a> i funkcjonalnie z nim powiązane zarzuty faktyczne.</p> <p>Uznanie go za usprawiedliwiony wymaga od strony wykazania na czym, , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów, polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.</p> <p>W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.</p> <p>Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za trafny , pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia , polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.</p> <p>/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/</p> <p>Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustaleń faktycznych , aprobować .</p> <p>Uwzględniając powyższe, zważywszy na to w czym bank upatrywał błędów oceny i ustaleń Sądu niższej instancji , zarzuty te nie mogą być uznane za trafne.</p> <p>W miejsce rzeczowej, opartej na wskazanych wyżej kryteriach , odniesionej do indywidualnie oznaczonych dowodów [ i opartych na wnioskach z tej oceny wynikających ustaleń faktycznych , które przez to miałyby być dotknięte podnoszonymi nieprawidłowościami ] , polemiki ze sposobem postępowania Sądu Okręgowego , skarżący ogranicza się do przeciwstawienia jego stanowisku własnej wersji tak oceny dowodów jak i faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia , zdaniem banku, poprawnej.</p> <p>Nieprawidłowość Sądu na której zarzuty te zostały oparte , zgodnie z argumentacją apelanta - sprawdza się do tego ,że nie przyjął on wersji zdarzeń towarzyszących zawarciu umowy kredytowej z 4 lutego 2008r. i interpretacji jej postanowień , którą skarżący uznaje za prawidłową.</p> <p>A według przebiegu zdarzeń afirmowanego przez bank , <span class="anon-block">M. B. (1)</span> został w sposób dostateczny dla oceny jego skali , poinformowani przy podpisywaniu umowy o ryzyku walutowym wynikającym z umowy kredytowej indeksowanej do waluty obcej , a rzeczywisty rozmiar zobowiązania kredytowego był oznaczony od samego początku. Ponadto strona pozwana nie mogła tego obowiązku swojego klienta kształtować jednostronnie w sposób dowolny , będąc związana wysokością kursów waluty szwajcarskiej określanej przez obiektywne siły panujące na rynku wymiany walut.</p> <p>Już stwierdzenie takiego sposobu motywowania stawianych zarzutów wystarcza dla odparcia ich obu.</p> <p>Dlatego jedynie na marginesie dostrzegając , że w istocie obydwa argumenty powołane przez stronę pozwaną [ w rozbudowanej ponad rzeczywista potrzebę formie redakcyjnej ] nie dotyczą wprost oceny dowodów i okoliczności faktycznych ale tak naprawdę oceny faktów towarzyszących zawarciu umowy oraz kształtowania danych w Tabeli Kursów walut , które dla dokonywanych przeliczeń / stosowania klauzul przeliczeniowej - spreadau walutowego- i kursowej / stosował pozwany bank z punktu widzenia przesłanek oceny postanowień umowy stron jako mających / bądź nie / cechy niedozwolonych.</p> <p>Sąd II instancji dodaje jeszcze , iż podziela , wbrew argumentacji strony pozwanej, stanowisko Sądu Okręgowego zgodnie z którym informacja przekazana <span class="anon-block">M. B. (1)</span> przy podpisywaniu urnowy o ryzyku walutowym była z punktu widzenia jego interesów- możliwości racjonalnej oceny swojej sytuacji finansowej w warunkach wzrostu kursu waluty szwajcarskiej , w czasie obowiązywanie umowy przez wiele lat , niedostateczna i nietransparentna. Uznaje także za trafną tę jego część , w której wskazywał , że skoro doniosła dla oceny ważności umowy jest chwila jej podpisania, to niezależnie od tego jakie dane kursowe zamieszczał bank w obowiązującej u siebie Tabeli , istotne było to , że ta część postanowień umownych , która dotyczyła waloryzacji do CHF , nawet potencjalnie dawała możliwość silniejszej stronie stosunku zobowiązaniowego - przedsiębiorcy- dowolnego / nieograniczonego / ustalania kursu przeliczenia złotówek na Franka i odwrotnie , a nie to, czy czy bank stosował kusy przeliczeniowe wynikające z danych rynkowych.</p> <p>Stąd bez znaczenia było też to , jak kwestia ta była regulowana w oparciu o kolejne zmiany umowy w trakcie jej obowiązywanie, a także jak kształtowałoby się zobowiązanie powoda , gdyby w miejsce danych kursowych z Tabeli Kursów stosować kurs średni NBP.</p> <p>Prawnie nie doniosła jest również ta część argumentacji omawianych zarzutów w której skarżący kredytodawca odwołuje się do założeń swojej polityki finansowej w odniesieniu do produktów walutowych oferowanych potencjalnym klientom.</p> <p>Z podanych powodów, uznając , iż zarzuty procesowe , w tym w szczególności zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i wynikających stąd błędów ustaleń , nie są zasadne , fakty uczynione przez Sąd I instancji podstawą kontrolowanego instancyjnie orzeczenia , jako poprawne i kompletne , Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne.</p> <p>Odwoławczą weryfikację zarzutów materialnych sformułowanych przez skarżący bank należy rozpocząć od tego , w ramach którego podnosi naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 §1 i 2 kc .</a> Zarzut ten jest uzasadniony chociaż nie z przyczyn powołanych w jego motywach. Tym nie mniej ten błąd Sądu Okręgowego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia albowiem wskazane przepisy te nie mają zastosowania przy ocenie roszczeń zgłoszonych przez <span class="anon-block">M. B. (1)</span>.</p> <p>Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385^{<!-- -->1} </a> i następnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy.</p> <p>Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej</p> <p>/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.</p> <p>Przewidziana przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385^{<!-- -->1}kc</a> sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej 58 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc.</a> </p> <p>Trzeba przy tym dodać że regulacja odnosząca się do umów z konsumentem nie przewiduje możliwości oceny, czy przedsiębiorca bez niedozwolonych postanowień zawarłby określoną umowę. Bezskuteczność klauzuli umownej oznacza, że , co do zasady, ma on obowiązek wykonania umowy pomimo tego, że została z niego usunięta niedozwolona klauzula.</p> <p>W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385^{<!-- -->1} <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej jaką jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 §1 i 2 kc.</a> </p> <p>W konsekwencji zarzuty niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej z przez strony w dniu 4 lutego 2008r , mogą być oceniane z punktu widzenia tylko tego przepisu, a nie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 §1 i 2 kc.</a> </p> <p>Bezzasadny jest zarzut kolejny, w ramach którego pozwany bank neguje ocenę Sądu I instancji zgodnie z którą powód wykazał w postępowaniu legitymowanie się interesem prawnym w rozumieniu tego pojęcia , którym posługuje się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 kpc</a>, domagając się ustalenia nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu, wynikającego z umowy z dnia 4 lutego 2008 nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Jedyny argument , który strona pozwana powołuje dla umotywowania tego zarzutu sprowadza się do tezy ,iż postulowane ustalenie nie zakończy definitywnie sporu stron albowiem bank zgłosi wobec kredytodawcy roszczenia rozliczeniowe</p> <p>W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że powód zachowuje interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, mimo przysługującego mu powództwa o świadczenie lub mimo / potencjalnego / wytoczenia przeciwko niemu takiego powództwa przez stronę przeciwną na podstawie spornego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze takiego powództwa nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne.</p> <p>W takim wypadku tylko powództwo o ustalenie nieistnienia tego stosunku prawnego może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną powoda i zapobiec, także na przyszłość możliwym sporom, a tym samym w pełny sposób zaspokoić jego interes prawny.</p> <p>/ por bliżej wskazane jedynie przykładowo orzeczenia SN z dnia 30.10.1990 r. I CR 649/90, z 27.01.2004 r. II CK 387/02, z 2.07.2015 r. V CSK 640/14- wszystkie powołane za zbiorem Legalis/.</p> <p>To stanowisko , podzielane przez Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym sprawę, daje podstawę dla uznania omawianego zarzutu za chybiony , gdyż to , że bank zdecyduje się na wytoczenie w przyszłości powództwa o świadczenie przeciwko obecnemu powodowi , samo przez się nie niweczy jego interesu prawnego w dochodzonym obecnie ustaleniu , które definitywnie przesądzi kwestię dalszego istnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy. Zdecyduje zatem w sposób ostatecznie przesadzający , także o podstawie roszczeń zwrotnych o ile na takie zdecyduje się wobec byłego kredytobiorcy bank.</p> <p>Niezasadnie również strona pozwana podnosi zarzut naruszenia przez Sąd I instancji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 ^{<!-- -->1} §1i 2 kc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2;art. 3)">art. 358 §2 oraz art. 3 kc</a> i powołanymi przez bank postanowieniami dyrektywy nr 93/13.</p> <p>Zarzut ten sprowadza się do stwierdzenia , iż Sąd niezasadnie uznał umowę zawartą przez strony za nieważną w całości z powodu abuzywności postanowień regulujących klauzulę indeksacyjną [ w istocie składająca się z klauzuli przeliczeniowej [ spreadu walutowego] i klauzuli kursowej - §2 pkt 2 , §7 ust. 1 umowy oraz §8 ust 3 Regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej , stanowiącego integralną jej część w warunkach , gdy brak było do tego podstaw albowiem :</p> <p>a/ postanowienia te nie kształtują praw i obowiązków kredytodawcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, nie naruszając w sposób rażący interesów <span class="anon-block">M. B. (1)</span> jako klienta banku – konsumenta ,</p> <p>b/ umowa kredytu , zawierającą także te- obecnie kwestionowane przez powoda postanowienia- w chwili jej podpisywania , była dla kredytobiorcy najkorzystniejsza a uznając ją za nieważną / trale bezskuteczną/ w całości, Sąd naruszył zasadę proporcjonalności oraz regułę związania stron umową - obowiązujących w prawie cywilnym ,</p> <p>c/ nie uwzględnił , że nawet gdyby przyjąć niedozwolony charakter tych postanowień to odnosiły się one nie do całości klauzul, przeliczeniowej i kursowej a jedynie do elementów ustanowionego w umowie mechanizmu przeliczenia, nie obejmując pozostałych fragmentów tych klauzul. W takim przypadku Sąd powinien był rozważyć zastąpienie tego mechanizmu, średnim kursem franka szwajcarskiego publikowanym przez NBP.</p> <p>W bardzo zbliżony sposób strona pozwana motywowała zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65§1 i 2 kc</a> twierdząc ,iż Sąd I instancji interpretując treść umowy stron, odwołał się jedynie do literalnego brzmienia jej postanowień pomijając inne kryteria wykładnicze. A ich zastopowanie , w szczególności kryterium zgodnego zamiaru stron doprowadziłoby do innych wniosków w zakresie treści oświadczeni woli kontrahentów. Zgodnie z nią , zamiarem zarówno banku jak i <span class="anon-block">M. B. (1)</span> było to aby w razie nieokreślenia w umowie kursu waluty szwajcarskiej wobec złotówki , w jakim miało dochodzić do przeliczenia na walutę obcą kwoty udzielonego kredytu jak i rat kredytowo - odsetkowych oświadczonych bankowi przez konsumenta , stosowany był średni kurs NBP. Zatem wbrew takiej , poprawnej wykładni postanowień umownych , zgodnej przy tym także z zasadami współżycia społecznego , Sąd niezasadnie ocenił umowę z dnia 4 lutego 2008 jako ab initio nieważną.</p> <p>Rozpoczynając weryfikacje tych zarzutów od tego , który został wymieniony w drugiej kolejności , uznając go za niezasadny, wystarczy powiedzieć , iż co najmniej od daty złożenia reklamacji , w piśmie z 15 lipca 2015r., powód dał wyraz stanowisku, że z pewnością jego zamiarem nie było to aby kurs przeliczenia walut polskiej i szwajcarskiej zastąpić średnim kursem NBP. Przeciwnie , już wówczas uważał ,iż postanowienia o których była mowa wyżej, są ukształtowane sprzecznie z jego usprawiedliwionymi interesami , naruszając je w sposób rażący. Stąd twierdzenia banku , iż należało je wyłożyć tak aby honorując rzeczywisty zamiar stron utrzymać ją nadal jako obowiązującą / przy zastosowaniu średniego kursu CHF publikowanego przez Narodowy Bank Polski / są zupełnie dowolne , wykluczając podzielenie tego zarzutu. <br/>Wbrew rozbudowanej ponad rzeczywista potrzebę , argumentacji strony pozwanej , Sąd I instancji nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385^{<!-- -->1}§1 i 2 kc</a> , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów , obowiązujących u strony pozwanej.</p> <p>To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego powód jako klient – konsument- nie miał żadnego wpływu , ten bowiem był wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę na podstawie wzorca umownego , ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie <span class="anon-block">M. B. (1)</span> udostępnione przez bank oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie jego zobowiązania kredytowego.</p> <p>Taki ich charakter prowadzi do nieważności umowy jako całości albowiem nie może ona nadal funkcjonować w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące powoda.</p> <p>Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z kredytobiorcą uzgodnione indywidualnie.</p> <p>W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powód dokonał jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę.</p> <p>Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.</p> <p>Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.</p> <p>/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.</p> <p>Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z 4 lutego 2008r nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.</p> <p>W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powoda postanowienia umowne dotyczyły świadczenia głównego stron.</p> <p>Po wahaniach w orzecznictwie sądowym ostatecznie zostało przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego w kredytach denominowanych i indeksowanych do waluty obcej .</p> <p>/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., powołane za zbiorem Legalis /.</p> <p>Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika to , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.</p> <p>Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1} § 1</a> </span> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2;art. 5)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 4 ust. 2</span> oraz <span class="underline"> <!-- -->art. 5</span> </a> dyrektywy nr 93/13.</p> <p>Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.</p> <p>Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy <span class="anon-block">M. B. (1)</span> miał możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będzie miał obowiązek spełnić oraz i w szczególności co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo zobowiązania , przekładające się wprost na jego sytuację ekonomiczną w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż miał związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres czterdziestu lat./ czterysta osiemdziesiąt miesięcy/.</p> <p>W szczególności brak było w dniu zawierania umowy możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytodawcy wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez stronę pozwaną .Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej decyzji banku. Klient – konsument- nie miał możliwości ich sprawdzenia ani tym bardziej jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli waloryzacyjnej / przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.</p> <p>/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.</p> <p>Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż powód został przed podpisaniem umowy w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowany o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony poprzez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego kredytobiorcy. . Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego nie jest wystarczające odebranie od konsumenta standardowego oświadczenia, że o takim ryzyku został poinformowany.</p> <p>/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.</p> <p>Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1} §1 k.c.</a> nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.</p> <p>/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /</p> <p>Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.</p> <p>/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy z 4 lutego 2008r w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone</p> <p>Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej podpisaniu, zmieniała się jej treść.</p> <p>Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonywana jest bowiem według stanu z chwili zawarcia umowy</p> <p>/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex /.</p> <p>Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie , o czym była już uprzednio mowa , stanowisko powoda od początku sporu było jednoznaczne co do tego, iż nie jest zainteresowany , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.</p> <p>Potwierdził swoje stanowisko w sposób nie budzący wątpliwości, właściwie pouczony przez Sąd I instancji na rozprawie w dniu 16 marca 2022 r, w tym m. in. o skutkach rozliczeniowych uznania umowy za nieważną z podawanych przez niego przyczyn.</p> <p>Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymał od banku złotówki po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz jest zobowiązany spełniać na rzecz banku , w ramach umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu <span class="anon-block">M. B. (1)</span>.</p> <p>Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.</p> <p>Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.</p> <p>Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w 2008r było zawarcie umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika LIBOR stosowanego tylko w kredytach walutowych , w tym w ich odmianie , kredycie waloryzowanym / indeksowanym / do takiego zagranicznego pieniądza.</p> <p>Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.</p> <p>Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek ,iż tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiany zarzut materialny , mające polegać na utrzymaniu umowy w mocy przy wyeliminowaniu jedynie postanowień składających na mechanizm przeliczenia według danych dotyczących wzajemnych relacji kursowych są - szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej stanowisku procesowym powoda - niedopuszczalne skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy , iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.</p> <p>Nie dałoby się takiego przekształcenia stosunku umownego pogodzić także z celem w jakim zobowiązanie kredytowe było przez powoda w dniu 4 lutego 2008r zaciągane. <span class="anon-block">M. B. (1)</span> chciał otrzymać od banku nie walutę obcą ale kwotę wyrażoną w złotych polskich z przeznaczeniem na zakup nieruchomości lokalowej.</p> <p>Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych o ile nie miałyby prowadzić do nieważności umowy jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu indeksowanego do waluty obcej , miałaby przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.</p> <p>Stąd zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 ^{<!-- -->1} §1 i 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 §2 kc</a> oraz wskazanych przez skarżący bank wybranych postanowień Dyrektyw nr 93/13 nie jest usprawiedliwiony</p> <p>Wskazany wyżej brak regulacji w polskim prawie wewnętrznym , która zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem TSUE z 3 października 2019, sygn. C- 260/18, na warunkach wskazanych w tym orzeczeniu , pozwalałaby zastąpić niedozwolone postanowienia treścią elementów tej regulacji na podstawie orzeczenia Sądu rozpoznającego tę indywidualną sprawę powoduje , iż bezzasadne są także kolejne zarzuty materialne banku , podnoszące niezastosowanie przez Sąd Okręgowy przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust.3 ustawy Prawo bankowe</a> ,art. 24 i 32 ustawy o Narodowym Banku Polskim oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 41)">art. 41 Prawa wekslowego</a>., których powołanie w zamiarze skarżącej zmierzało właśnie do zastosowania tego mechanizmu zastąpienia .</p> <p>Stawiając zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 kc</a> w zsw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 §2 kc</a> i widząc jego realizację w tym , iż Sąd niższej instancji niezasadnie przyjął , iż strona skarżąca jest bezpodstawnie wzbogacona kosztem kredytodawcy , bank nie dostrzega , że istota stanowiska Sądu opiera się na innej kwalifikacji prawnej świadczenia pieniężnego powoda , objętego żądaniem zwrotu. Stoi on bowiem na stanowisku , że to co <span class="anon-block">M. B. (1)</span> obejmuje tym żądaniem to część spełnionego dotąd na rzecz <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> w wykonaniu umowy kredytowej świadczenia , które jako nienależne, podlega zwrotowi , jedynie przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.</p> <p>Już tylko to wyklucza zasadność stawianego zarzutu skoro opiera się on na tezie , że bank nie jest wobec [ byłego ] kredytobiorcy bezpodstawnie wzbogacony. Tymczasem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla xródłem i racją prawną. Już tylko na marginesie i dla porządku dodać należy wobec dalszej argumentacji banku , że norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 1)">art. 411pkt 1 kc</a> nie może mieć dla oceny roszczenia pieniężnego\ powoda zastosowania skoro bank nawet nie starał się w sporze dowodzić faktów potwierdzających to , iż kredytobiorca wiedział , że nie jest do zwrotu udzielonemu mu kapitału obowiązany.</p> <p>Nie ma racji strona pozwana także , kwestionując nie podzielenie przez Sąd I instancji podnoszonego przez nią zarzutu przedawnienia roszczeń pieniężnych dochodzonych w sprawie przez <span class="anon-block">M. B. (1)</span>.</p> <p>W tym zakresie wystarczy odwołać się do podzielanej przez Sąd Apelacyjny i powszechnie aprobowanej w ukształtowanym orzecznictwie sądowym w tzw. „sprawach frankowych „ uchwały SN z dnia 16 lutego 2021r , sygn. III CZP 11/20 , /powołanej za zbiorem Legalis/ , zgodnie z którą roszczenia o zwrot spełnionych świadczeń mających charakter nienależnych [ nie mając charakteru świadczeń okresowych - uwaga S.A] nie mogą stać się wymagalnymi wcześniej aniżeli po definitywnym potwierdzeniu tego – / w formie oświadczenia pouczonego właściwie konsumenta / , że świadczenia te nie miały swojej podstawy.</p> <p>Wobec tego , że tego rodzaju oświadczenie <span class="anon-block">M. B. (1)</span>złożył na rozprawie w dniu 16 marca 2022r jego roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń nie może być uznane za przedawnione.</p> <p>Nie ma też racji strona pozwana gdy podnosi zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481§1 i 2 kc</a> w sposób przez siebie wskazany skoro , jak była już o tym mowa wcześniej , utrwalone orzecznictwo SN, w takich jak rozpoznawana sprawach , przyjmuje , iż [ co do zasady ] po dniu złożenia oświadczenia przez kredytobiorcę o braku zainteresowania w dalszym utrzymaniu umowy z postanowieniami abuzywnymi jako nadal pomiędzy stronami wiążącej, powstaje nie tylko stan wymagalności wzajemnych świadczeń rozliczeniowych będących konsekwencją upadku podstawy świadczeń dotąd wzajemnie spełnionych ale także [ przy spełnieniu warunku uprzedniego wezwania do jego wykonania przez dłużnika] także stan opóźnienie w jego spełnieniu , uprawniający do naliczenia przez wierzyciela odsetek ustawowych za opóźnienie.</p> <p>Reguła ta doznaje modyfikacji na skutek skorzystania przez jedną ze stron / w sprawach takich jak rozpoznawana obecnie, zwykle przez bank / z dylatoryjnego zarzutu zatrzymania .</p> <p>Z uprawnienia tego strona pozwana skorzystała o czym poinformowała Sąd II instancji w pismie z dnia 3 listopada 2022r/ 369 akt /</p> <p>Z dokumentów załączonych do niego - tak samego oświadczenia z dnia 16 września 2022r oraz dowodów nadania oraz doręczenia adresatowi wynikało , że <span class="anon-block">M. B. (1)</span> otrzymał oświadczenie banku w dniu 4 października 2022r /por. k. 371 i 373 akt/</p> <p>Na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 grudnia 2023r., pełnomocnik procesowy powoda potwierdził tę datę otrzymania go przez klienta, a także wskazał , że nie kwestionuje sumy 378 302, 40 zł wskazanej w oświadczeniu banku , jako tej , którą tytułem kapitału kredytobiorca otrzymał od strony pozwanej / por. zapis dźwiękowy rozprawy minuty 9-17 , zapis skrócony k. 408 v akt /.</p> <p>Trzeba przy tym dodać , iż strona pozwana mogła z tego zarzutu skorzystać albowiem umowa kredytowa jest umową wzajemną. Takie stanowisko wyraża także Sąd Najwyższy w większości /chociaż nielicznych / wypowiedzi orzeczniczych.</p> <p>Sąd II instancji przy tym uznaje , że kredytodawca sięgając po środki prawne służące takiemu rozliczeniu lub też zapewnieniu ich skuteczności w przyszłości , może dokonać wyboru pomiędzy jedynie hamującym zarzutem zatrzymania i prowadzącym do umorzenia wzajemnych wierzytelności zarzutem potrącenia. Możliwość sięgnięcia po zarzut prowadzący do tego, dalej idącego skutku nie powoduje , iż zarzut zatrzymania nie mógłby być wykorzystany.</p> <p>Skuteczne skorzystanie z niego powoduje , że po stronie banku , w zakresie w jakim określił granice ilościowe swojego prawa wynikającego z rozliczenia wzajemnych świadczeń stron , nie ma miejsca stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia zwrotnego na rzecz kredytobiorcy.</p> <p>/ por. w tej materii także ,wskazany jedynie ilustracyjnie, judykat SN z dnia 31 stycznia 2002 , sygn. IV CKN 651/00 , powołany za zbiorem Legalis /.</p> <p>Ponieważ suma potencjalnego świadczenia zwrotnego na rzecz banku z tytułu kapitału jest wyższa[ nawet uwzględniając przeliczenie walutowe części kwoty dochodzonej przez <span class="anon-block">M. B. (1)</span>we franku szwajcarskim ] aniżeli suma świadczeń pieniężnych dochodzonych w obecnym postępowaniu przez kredytobiorcę jako nienależnych , ustawowe odsetki za opóźnienie od niej należne są powodowi jedynie za okres pomiędzy 17 marca 2022r , a dniem poprzedzającym otrzymanie oświadczenia banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania czyli 3 października 2022r. Jedynie w nim można bowiem potwierdzić stan opóźnienia strony pozwanej w spełnieniu świadczenia zawrotnego dochodzonego w sporze przez <span class="anon-block">M. B. (1)</span>.</p> <p>Z tej tylko przyczyny i tylko w tym zakresie , apelacja <span class="anon-block"> (...) Bank S. A.</span> została uwzględniona , prowadząc do zmiany objętego nią wyroku Sądu I instancji w sposób wskazany w punkcie I sentencji orzeczenia zmieniającego , którego treść uwzględnia także podniesiony przez bank zarzut hamujący.</p> <p>Podstawą tej części orzeczenia Sądu Apelacyjnego jest norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art 386 §1kpc</a>.</p> <p>W pozostałym zakresie środek odwoławczy strony pozwanej , jako nieuzasadniony , uległ oddaleniu , na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1 kpc</a>, w ramach zastosowania której , Sąd uwzględnił ostateczny wynik sporu na jego odwoławczym etapie.</p> <p>Uznał , że w warunkach, gdy apelacja powoda została oddalona w całości, a apelacja strony przeciwnej uwzględniona jedynie w niewielkiej części i tylko w konsekwencji uznania za usprawiedliwiony zarzutu dylatoryjnego strony obowiązane są pokryć we własnym zakresie opłaty związane z wniesieniem środków odwoławczych , a bank zwrócić część wynagrodzenia pełnomocnika powoda za zastępstwo w postępowaniu odwoławczym [ 8 100zł – 2700zł ] skoro , co do zasady , uległ także na tym etapie sporu stron.</p> <p>Kwota należna z tytułu rozliczeń kosztowych <span class="anon-block">M. B. (1)</span> , została zasądzona , po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 §1 ^{<!-- -->1}kpc</a> wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu.</p> </div>