II GSK 760/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. P.- P. "T." od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 750/09 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. P.- P. "T." na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] sierpnia 1997 r., nr [...] w przedmiocie określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 22 maja 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 750/09, odrzucił skargę Z. P.-P. "T." na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] sierpnia 1997 r., nr [...], w przedmiocie określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych. Sąd wskazał, że strona, reprezentowana przez adwokata P. W., nie uiściła wpisu sądowego od skargi wniesionej w dniu 23 marca 2009 r. Do dnia 30 kwietnia 2009 r. w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano należnego wpisu stałego od ww. skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podniósł, że stosownie do treści art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., skargę wniesioną przez adwokata lub radcę prawnego, która nie jest należycie opłacona, odrzuca się bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeżeli skarga podlega opłacie stałej. W niniejszej sprawie skarga wniesiona przez skarżącego, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika podlega opłacie stałej. Zgodnie, bowiem z treścią pkt 3 ust. 1 § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis stały, bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, wynosi 300 zł. Z. P.- P. "T." złożył skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także przedstawienie zagadnienia występującego w niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów: prawa procesowego, tj. art. 220 § 1 p.p.s.a. przez jego błędne niezastosowanie pomimo wystąpienia w sprawie przesłanek do dokonania wezwania do uiszczenia opłaty od skargi; wskazane naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poskutkowało odrzuceniem skargi, prawa procesowego, tj. art. 221 w zw. z art. 219 § 1 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego nie miał możliwości uiszczenia opłaty od skargi z uwagi na to, że w chwili składania skargi nie była znana ani sygnatura akt WSA, ani też nie było przesądzone, czy organ administracji nie uwzględni skargi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a.; wskazane naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poskutkowało odrzuceniem skargi, prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji, przez naruszenie konstytucyjnego prawa strony do sądu, przy braku jasnych zasad dotyczących prawidłowego i skutecznego uiszczenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wprowadzenie instytucji tzw. przymusu adwokackiego, sprecyzowanego w art. 175 p.p.s.a., jako obowiązującego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym było związane z wysokimi wymogami, jakie ustawa procesowa postawiła dla skonstruowania skargi kasacyjnej. Występowanie radcy prawnego lub adwokata w imieniu strony przed sądem kasacyjnym w sformalizowanym postępowaniu miało na celu zapewnienie stronie gwarancji należytej reprezentacji i dochodzenia jej praw przed sądem administracyjnym. Konieczność działania przez profesjonalnego pełnomocnika nie obejmuje etapu postępowania sądowoadministracyjnego przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Nie oznacza to jednak, że dochowanie należytej staranności, stosownej do posiadanego wykształcenia i doświadczenia zawodowego, nie jest obowiązkiem pełnomocnika we wszystkich fazach postępowania, w którym reprezentuje on stronę z racji posiadanego upoważnienia. Zgodnie z art. 221 p.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05. Orzeczenie to przesądziło wątpliwości, jakie pojawiły się w praktyce na tle stosowania art. 221 p.p.s.a. oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Niedopuszczalne bowiem było funkcjonowanie sprzecznych z sobą przepisów. Norma określona w ustawie procesowej wprowadza ogólną zasadę dotyczącą czynności podejmowanych przez sąd administracyjny w przypadku wniesienia pisma podlegającego opłacie stałej, a nie opłaconego przez profesjonalnego pełnomocnika. Przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia jako przepis wprowadzony na mocy aktu rangi podustawowej nie mógł odmiennie regulować kwestii unormowanej w ustawie, co stanowi jedną z podstawowych zasad w hierarchii źródeł obowiązującego prawa. Na mocy powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia utracił moc z dniem 17 marca 2006 r. Nie obowiązywał w momencie wydawania przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia. Analizując treść przepisów, których naruszenie zarzucił kasator - art. 220 § 1 i art. 221 w zw. z 219 § 1 p.p.s.a. należy wyjaśnić, że art. 221 p.p.s.a. zwalnia przewodniczącego od obowiązku wzywania do uiszczenia opłaty stałej od pisma wnoszonego przez adwokata lub radcę prawnego. Nawet błędne wezwanie adwokata czy radcy prawnego do uiszczenia opłaty sądowej, wbrew unormowaniu zawartemu w art. 221 p.p.s.a., nie usuwa działania tego przepisu i nie niweczy przyjętego w nim skutku w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania lub jego odrzucenia (por. Woś T, Knysiak-Molczyk H., Romańska M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarz, Warszawa 2008, s. 721). Skoro więc pismo wnoszone przez adwokata podlegało opłacie stałej, co nie jest kwestionowane, a opłata ta nie została uiszczona, to prawidłowo postąpił Sąd I instancji, stosując się do dyspozycji art. 221 p.p.s.a. Przepis ten zwalnia bowiem przewodniczącego, w odniesieniu do określonej grupy spraw, od obowiązku wyrażonego w art. 220 § 1 p.p.s.a - to jest od obowiązku wezwania do uiszczenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony również zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie została bowiem pozbawiona możliwości realizacji prawa do sądu wskutek sprzecznego z prawem postępowania Sądu I instancji, ale na skutek niesumiennego działania pełnomocnika, który nie uiścił opłaty w wymaganym przepisami terminie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.