XII Ko 84/24

<p> <strong> <!-- -->1.Sygn. akt XII Ko 84/24 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>25 lutego 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodnicząca: </strong>SSO Katarzyna Stasiów</p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant:</strong> Monika Raczyńska</p> <p>w obecności prokuratora Stanisława Wieśniakowskiego</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r.</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">B. B.</span> przeciwko Skarbowi Państwa</p> <p>o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną z tytułu pozbawienia wolności w okresie od 16.12.1983 r. do 25.07.1984 r. i od 26.02.1985 r. do 7.03.1986 r.</p> <p>na podstawie art. 8 ust. 1 i 13 z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 1991 roku Nr 34, poz. 149 ze zm.)</p> <p>I. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">B. B.</span> kwotę 325.000 (trzystu dwudziestu pięciu tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia, w tym kwotę 25.000 (dwudziestu pięciu tysięcy) złotych wypłaconą na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 5 października 2009 roku, sygn. akt VIII Ko 16/09, wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 300.000 (trzystu tysięcy) złotych od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;</p> <p>II. w pozostałym zakresie wniosek oddala;</p> <p>III. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.</p> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="22"/> <col width="22"/> <col width="284"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="187"/> </colgroup> <tr> <td colspan="7"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p>Formularz UWO</p> </td> <td colspan="2"> <p>Sygnatura akt</p> </td> <td> <p>XII Ko 84/24</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->1.WNIOSKODAWCA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <span class="anon-block">B. B.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->1.ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="4"> <p>Odszkodowanie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="3"> <p>-</p> </td> <td colspan="2"> <p>-</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>2.</p> </td> <td colspan="4"> <p>Zadośćuczynienie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> <p>600 000 złotych (w tym zasądzone już i wypłacone 25 000 złotych)</p> </td> <td colspan="2"> <p>tak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>3.</p> </td> <td colspan="4"> <p>Inne</p> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="40"/> <col width="28"/> <col width="14"/> <col width="5"/> <col width="438"/> <col width="98"/> <col width="99"/> </colgroup> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->1.3. Ustalenie faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> <p> <span class="anon-block">B. B.</span> prowadził działalność opozycyjną od 1976 r. Był członkiem <span class="anon-block"> (...)</span>. Za tę działalność był dwukrotnie skazany przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy na kary pozbawienia wolności i przebywał w zakładzie karnym w okresie od 16 grudnia 1983 r. do 25 lipca 1984 r. i od 26 lutego 1985 r. do 7 marca 1986 r.</p> <p>Wyrokiem z 5 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie VIII Ko 16/09 zasądził na rzecz <span class="anon-block">B. B.</span> tytułem zadośćuczynienia 25 000 złotych. Wówczas sąd – na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1 a;art. 8 ust. 1 d)">art. 8 ust. 1a i 1d ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (dalej – ustawa lutowa) - związany był ograniczeniami – progiem kwoty do 25 000 złotych i koniecznością oparciem roszczenia wyłącznie na jednym tytule.</p> <p>Kwota 25 000 złotych została wnioskodawcy wypłacona zgodnie z treścią wyroku.</p> <p>Na skutek wniosku o wznowienie postępowania Sąd Apelacyjny w Warszawie 10 lipca 2024 r. wznowił postępowanie na korzyść wnioskodawcy i uchylił wyrok z 5 października 2009 r., przekazując sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Podstawą wznowienia była treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2011 r. P 21/09. Treść wyroku wskazuje, że fakt pozbawienia wnioskodawcy wolności w okresie od 16 grudnia 1983 r. do 25 lipca 1984 r. i od 26 lutego 1985 r. do 7 marca 1986 r. stanowiący represje za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego nie podlega już kwestionowaniu. W postępowaniu po wznowieniu należy ustalić kwotę zadośćuczynienia po uwzględnieniu utrwalonych w orzecznictwie sądów powszechnych uśrednionych kwot zadośćuczynienia w skali miesiąca oraz warunki i okoliczności pozbawienia wolności <span class="anon-block">B. B.</span>.</p> <p>Podczas pierwszego aresztowania wnioskodawca został zatrzymany, poturbowany i przewieziony do izby zatrzymań Komendy Stołecznej Policji w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">(...)</span> Tam był 2 dni w ogólnej celi, bardzo ciasnej wraz z kilkunastoma osobami. Spał tam na pryczy z kocem. Nie miał spacerów. Jedzenie było takie, że musiał z niego zrezygnować. Był tam 3 krotnie przesłuchiwany. Następnie został przewieziony do Aresztu Śledczego <span class="anon-block">(...)</span> Tam przebywał około 7 miesięcy - do amnestii. Był bardzo źle traktowany przez Służbę Więzienną i funkcjonariuszy SB. Stosowano wobec niego różne środki nacisku - pozbawiano go możliwości korzystania z kantyny i zakupu w niej żywności i środków czystości, uniemożliwiano kontakt z rodziną. Ponieważ był niepokorny i śpiewał pieśni patriotyczne, był karany tzw. karcerem, co polegało na całkowitym odizolowaniu. Przebywał wówczas w ciemnej, wilgotnej celi, gdzie mógł spać na drewnianym łożu przykryty brudnym kocem. Długości tych kar były różne. W sumie miał 65 dni takich kar w ciągu tych 7 miesięcy. W czasie tego pobytu w areszcie zaczął podupadać na zdrowiu. Miał dwukrotnie atak kolki nerkowej i nie otrzymał żadnej pomocy lekarskiej. Z uwagi na złe jedzenie dostał zapalenia jamy ustnej i zaczął mieć problemy zębami.</p> <p>Po kilku miesiącach przerwy wnioskodawca znowu został aresztowany w 1985 roku. Początkowo był kilka godzin w izbie zatrzymań Komendy Rejonowej Policji w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> - kilka godzin i został przewieziony na <span class="anon-block">(...)</span>do aresztu. Przy tym zatrzymaniu było podobnie jak za pierwszym razem - ciągłe rewizje. Znowu był niepokorny, ale karę karceru wymierzono względem niego tylko raz – 7 dni. Po zapadnięciu wyroku został przewieziony do więzienia na <span class="anon-block">(...)</span> Po ogłoszeniu amnestii został wcześniej zwolniony.</p> <p>W więzieniu na <span class="anon-block">(...)</span> wnioskodawca przebywał z zabójcą dwóch osób, który groził mu ucięciem głowy. W ZK <span class="anon-block">(...)</span> była cela 4 osobowa, tak jak na <span class="anon-block">(...)</span>, ale na <span class="anon-block">(...)</span> była większa. Jedzenie w obu aresztach było podłe. Kontakt z rodziną <span class="anon-block">B. B.</span> miał w obu aresztach, ale na <span class="anon-block">(...)</span> rygor był swobodniejszy. Kiedy bywał w karcerach na <span class="anon-block">(...)</span> to było tam bardzo dużo pluskiew i był pogryziony i spuchnięty. Wówczas nie pozwalano żonie na widzenia z nim.</p> <p>W latach 1983-1986 wnioskodawca miał żonę i dwoje dzieci <span class="anon-block">urodzonych w (...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span> roku. Psychiczne konsekwencje tych pozbawień wolności towarzyszą mu do dziś. Ma koszmary senne, w czasie których potrafi wyskoczyć z łóżka. Dwukrotnie w taki sposób uszkodził sobie kręgosłup. jego dzieci też miały problemy <span class="anon-block">(...)</span>w związku z pozbawieniem go wolności, <span class="anon-block">(...)</span> Przed osadzeniem był zdrowy, a potem - w <span class="anon-block">(...)</span>roku miał <span class="anon-block">(...)</span>, a w <span class="anon-block">(...)</span> roku drugi <span class="anon-block">(...)</span>. Miał też dwie operacje <span class="anon-block">(...)</span> Wnioskodawca <span class="anon-block">(...)</span> 30 lat temu - na skutek <span class="anon-block">(...)</span> związanej ze stanem zapalnym podczas pierwszego osadzenia. Podczas wszystkich jego pobytów niedostawał warzyw, poza kapustą.</p> </td> <td> <p>dokumen-ty</p> <p>zeznania wniosko-dawcy <span class="anon-block">B. B.</span> </p> </td> <td> <p>k. 3, 12, 101-108</p> <p>k. 10v-11, 167-168</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="2"> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="43"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="3"/> <col width="118"/> <col width="243"/> <col width="108"/> </colgroup> <tr> <td colspan="8"> <table> <colgroup> <col width="87"/> <col width="167"/> <col width="469"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"/> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>4.  <strong> <!-- -->ocena DOWODów </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->0.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1</em> </p> </td> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="3"> <p>dokumenty uznane za ujawnione</p> </td> <td colspan="3"> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie uznał zgromadzony w sprawie ogół dokumentów za w pełni wiarygodny. Dokumenty zostały sporządzone zgodnie z przepisami prawa, we właściwym trybie i formie oraz przez uprawnione i właściwe do tego organy (osoby). Żadna z osób, w tym wnioskodawca, nie kwestionowała ich wiarygodności.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="3"> <p>zeznania wnioskodawcy</p> </td> <td colspan="3"> <p>Sąd w pełni dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy. Brak jest dowodów kwestionujących ich treść. Są one potwierdzone dowodami z dokumentów.</p> <p>Świadek zeznawał spontanicznie, logicznie, spójnie, spokojnie.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->0.1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="4"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="4"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->1.PODSTAWA PRAWNA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>1.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>-</p> </td> <td colspan="2"> <p>-</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p>-</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Zadośćuczynienie</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>2.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz.U. z 1991r. Nr 34, poz. 149 z późn.zm.)</p> </td> <td colspan="2"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 kodeksu cywilnego</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p>Wnioskodawcy przysługuje zadośćuczynienie za krzywdę związaną z dwukrotnym pozbawieniem wolności.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Inne</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>3.</p> </td> <td colspan="7"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">artykuł 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz.U. z 1991r. Nr 34, poz. 149 z późn.zm.)</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p>Przepis art. 13 ww. ustawy przewiduje, że koszty postępowania w sprawach objętych ustawą, ponosi Skarb Państwa.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> <td> <p>-</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Zadośćuczynienie</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>2.</p> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p>Zasądzając zadośćuczynienie, sąd miał na względzie nie tylko czas trwania rzeczywistego pozbawienia wolności <span class="anon-block">B. B.</span> – 1 rok 7 miesięcy i 18 dni, ale także stres związany z niehumanitarnym traktowaniem, złym jedzeniem, pluskwami, problemami zdrowotnymi, rozstaniem z rodziną, fakt, że było to pierwsze zetknięcie z warunkami aresztu śledczego, pobyt w karcerze, częste przesłuchania, pogorszenie się stanu psychicznego wnioskodawcy i jego rodziny.</p> <p>Przyznanie osobie represjonowanej zadośćuczynienia nie może być wygórowane i prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia, wysokość przyznanego zadośćuczynienia powinna być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II AKa 228/12). Zadośćuczynienie winno wyrównać doznane krzywdy ale też być „odpowiednie”, a ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do sfery swobodnego uznania sądu.</p> <p>Dlatego też sąd uznał - po uwzględnieniu utrwalonych w orzecznictwie sądów powszechnych uśrednionych kwot zadośćuczynienia w skali miesiąca - że kwotą adekwatną do stopnia i rodzaju doznanych dolegliwości oraz czasu ich trwania, będzie kwota 300 000 złotych.</p> <p>W ocenie sądu żądana przez wnioskodawcę w tym zakresie kwota zadośćuczynienia 600 000 złotych jest zbyt wygórowana i dlatego też w części ponad kwotę 300 000 zł wniosek oddalono.</p> </td> <td> <p>Odsetki od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty zostały zasądzone wobec zawarcia we wniosku takiego żądania.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p>Inne</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>3.</p> </td> <td colspan="7"> <p>-</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td colspan="5"> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="5"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="120"/> <col width="602"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> <p> <strong> <!-- -->1.KOszty procesu</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>pkt III sentencji wyroku.</p> </td> <td> <p>Kosztami postępowania, sąd obciążył Skarb Państwa na podstawie art. 13 ustawy lutowej.</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->1.PODPIS</strong> </p> </td> </tr> </table> </div>