II OSK 2498/18
Административные суды2019-10-28
Номер дела
II OSK 2498/18
Суд
Naczelny Sąd Administracyjny
Дата решения
2019-10-28
Тип
Wyrok NSA
Судьи
Andrzej IrlaJacek ChlebnyZdzisław Kostka
Резолютивная часть
Oddalono skargę kasacyjną
Текст решения
SENTENCJA
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. NSA Andrzej Irla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp.z.o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 45/18 w sprawie ze skargi [...] Sp.z.o.o. w B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego 1. prostuje z urzędu zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce słów: "Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie we W." wpisuje słowa: "Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W."; 2. oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu objętym skargą kasacyjną wyrokiem
z dnia 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 45/18) oddalił skargę [...] Sp.z.o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] (omyłkowo wskazaną jako decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie we [...]) z dnia [...] grudnia 2017 r. ([...]) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Starosta [...] decyzją z [...].06.2017 r., wydaną na podstawie art. 37 pkt 2, art. 122 ust. 1 pkt 1, art.127 ust. 1 ust.3, art.128, art.131 ust. 1, ust. 2, art.140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z roku 2017, poz.1121), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z roku 2014 poz. 800) oraz
art. 104 K.p.a. - po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej [...]) w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego - udzielił na rzecz wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzenia do potoku [...], istniejącym wylotem w km 12+275 jego biegu (N 50°47'13.52n, E 15°17'30.7M) na rzędnej 516,49 m npm, ścieków komunalnych pochodzących z miasta [...].
W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że pismem z 22.05.2017 r. [...] wystąpił do Starosty [...] o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania oczyszczonych ścieków komunalnych, pochodzących z oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w [...] (dz. nr [...] obręb [...]) istniejącym wylotem DN 200 mm do potoku [...] w km 12+275. Do wniosku załączono operat wodnoprawny w wersji papierowej i elektronicznej. Celem zapewnienia zgodnego z udzielonym pozwoleniem korzystania z wód organ I instancji nałożył na beneficjenta pozwolenia stosowne obowiązki, w tym m.in. prowadzenia pomiarów jakości ścieków zgodnie z obowiązującymi wymaganiami Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1800), a także nałożył obowiązek prowadzenia ciągłego rejestru ilości odprowadzanych ścieków przy pomocy automatycznego urządzenia pomiarowego i ewidencjonowania wyników.
Od opisanej wyżej decyzji odwołanie wniósł [...] sp. z o.o. (dalej [...]). Podniósł, iż dysponuje umową nr [...] z dnia [...].01.2014 r. zawartą z [...]. Zgodnie z tą umową odbiór i oczyszczanie ścieków komunalnych odprowadzanych z terenu Miasta [...] w całości winno odbywać się poprzez oczyszczalnię ścieków w [...], administrowaną przez [...]. Z tego faktu odwołujący się wywiódł swój interes prawny i obowiązek, które jego zdaniem, wydane pozwolenie starosty narusza. Na tej podstawie, w myśl art. 28 k.p.a. [...], wniósł o uznanie go za stronę i rozpatrzenie odwołania. Odwołujący się wskazał, iż w decyzji organu I instancji nie znalazła się informacja, czy i w jaki sposób funkcjonowanie oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w [...], będzie miało wpływ na drenażowe ujęcie wody "[...]". Ponadto [...] wskazał na brak informacji o tym, w jaki sposób odbywać będzie się rozdział ścieków pomiędzy oczyszczalnie w [...] i w [...], w sposób uniemożliwiający przeciążenie oczyszczalni w [...], a tym samym zanieczyszczenie wód odbiornika tj. potoku [...] oraz - poprzez infiltrację wód - studni wody nr 1 na ujęciu "[...]".
Odwołujący się podniósł także, iż [...] nie posiada podpisanej umowy z oczyszczalnią ścieków w [...] (będącej własnością [...]) na zagospodarowanie osadów ściekowych z modernizowanej oczyszczalni ścieków w [...]. Wskazał, że Gmina [...] nie ustanowiła aglomeracji, stosownie do art. 43 ustawy Prawo wodne.
Nadto, [...] przedłożył do akt sprawy decyzję Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...].05.2014 r., zezwalającą [...] Sp. z o.o. na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
W korespondencji elektronicznej z dnia 21.07.2017 r. [...] sp. z o.o. zwróciła również uwagę, iż zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wylot ścieków oczyszczonych zlokalizowany jest w km 11+650 biegu potoku [...], a nie jak wskazano w decyzji Starosty [...] w km 12+275.
W dalszej korespondencji z dnia 21.07.2017 r. przekazano również organowi odwoławczemu tj. Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] pismo dnia 21.07.2017 r. skierowane do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...], w którym wniesiono o zmianę uzgodnienia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Przebudowa istniejącej oczyszczalni ścieków przy ul. [...] zlokalizowanej na dz. nr [...] obr. [...] w miejscowości [...]" i zobowiązanie [...] do opracowania raportu oddziaływania na środowisko. W tym uzgodnieniu Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko powyższego przedsięwzięcia. Do pisma załączono wyniki badań wody surowej z ujęcia "[...]", które wskazywać miały, że w okresie funkcjonowania oczyszczalni ścieków w Karpaczu zanieczyszczenie mikrobiologiczne było na znacznym poziomie.
Dnia 4.08.2017 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] wezwał [...] do złożenia wyjaśnień w kwestiach mających istotne znaczenie dla ustalenia prawidłowego zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, poprzez sprawdzenie obliczeń zasięgu oddziaływania, wskazanie sposobu rozdziału ścieków na oczyszczalnię ścieków w [...] i [...], wyjaśnienie rozbieżności dotyczących przedstawionego kilometrażu wylotu do potoku [...], wskazanie alternatywnego sposobu zagospodarowywania osadów ściekowych, oraz ustosunkowanie się do przedstawionych przez [...] wyników badań wody, wraz ze wskazaniem, czy przeprowadzone prace modernizacyjne zabezpieczą potok [...] przez zanieczyszczeniem mikrobiologicznym.
W odpowiedzi na to wezwanie [...] sp. z o.o. przedstawiła szereg obliczeń zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, które wykazywały znaczne rozbieżności, nie wskazując, którą wartość i dlaczego należy przyjąć jako prawidłową i ostateczną. Rozbieżność kilometrażu w operacie wodnoprawnym i decyzji Burmistrza [...] wyjaśniono wskazując, iż w operacie posłużono się danymi zgodnymi z aktualizacją pomiarów geodezyjnych przekrojów podłużnych i poprzecznych rzeki [...] i dopływów, w tym potoku [...] przeprowadzonej przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we [...] w 2006 r. w ramach opracowania Studium Ochrony przed Powodzią zlewni rzeki [...], podczas gdy w decyzji Burmistrza [...] wykorzystano stare dane z pozwolenia wodnoprawnego z 2003 r. Jako sposób rozdziału ścieków wskazano wykonanie rurociągu łączącego komorę rozdziału z projektowanym sito-piaskownikiem o maksymalnej przepustowości hydraulicznej 350 m3/d. Ponadto wskazano, iż modernizowana oczyszczalnia ma przewidziany całodobowy monitoring pracy urządzeń, który umożliwia automatyczne odcięcie dopływu ścieków do oczyszczalni w przypadku wystąpienia awarii. W kwestii zagospodarowania osadów ściekowych podano, iż będą one po stabilizacji tlenowej przekazywane wyspecjalizowanej jednostce posiadającej stosowne pozwolenia na przeróbkę uwodnionych osadów nadmiernych. W odniesieniu do przedstawionych do [...] badań wody surowej, [...] oświadczył, iż projektowana modernizacja oczyszczalni ścieków w [...] zapewni spełnienie wymaganych przepisami wymogów oczyszczania ścieków i nie przyczyni się do negatywnego oddziaływania na ujęcie wody "[...]". Ponadto [...] wskazał, że [...] nie posiada statusu strony w niniejszym postępowaniu.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] uznając otrzymaną odpowiedź na wezwanie za niewystarczającą, w dniu 4.09.2017 r. ponownie wezwał [...] do przedłożenia wyjaśnień w zakresie jednoznacznego określenia zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, z uwzględnieniem kwestii zanieczyszczenia bakteriologicznego; przedstawienia rysunku technicznego komory rozdziały ścieków i określenie technicznego sposobu odcięcia dopływu ścieków; żądał także merytorycznego ustosunkowania się do wyników badań wody surowej przedstawionych przez [...] Sp. z o.o.; wskazania, że prace modernizacyjne zapewnią redukcję zanieczyszczeń bakteriologicznych w ściekach oczyszczonych oraz przedstawienia schematu technologicznego oczyszczalni.
W dniu 20.10.2017 r. [...] przedłożył wszystkie wnioskowane przez organ odwoławczy wyjaśnienia wraz z analizą celowości uruchomienia istniejącej oczyszczalni ścieków w [...] przy ul. [...], opracowanej przez prof. dr hab. inż. Z. H.. Określono, iż zasięg zamierzonego korzystania z wód wynosi 100 m (długość strefy mieszania). Przedstawiono rysunek komory rozdziału ścieków ze wskazaniem średnicy rurociągu doprowadzającego do oczyszczalni ścieków w [...] DN 90 mm, o przepustowości hydraulicznej 14,58 m3/h, co odpowiada przepustowości 350 m3/d. Przedstawiono schemat technologiczny przebudowywanej oczyszczalni ścieków. W analizie tej wskazano, iż w oczyszczalni ścieków w [...] będzie prowadzona dezynfekcja ścieków metodami fizyczną - promieniowanie UV (lampa UV), oraz chemiczną - dawkowania podchlorynu sodu. Wskazane metody są ogólnie stosowane i dają zadowalające efekty dezynfekcyjne. Ponadto podkreślono, że zarówno miejsce wprowadzania ścieków, jaki i miejsce całkowitego wymieszania ścieków z wodami rzecznymi, są znacznie oddalone od systemu czwartorzędowych ujęć wód podziemnych "[...]".
Dnia 27.10.2017 r. [...] przekazał drogą elektroniczną wyniki badań wód potoku [...] w różnych jej przekrojach - powyżej planowanego zrzutu z oczyszczalni w [...], w miejscu zrzutu, oraz poniżej miejsca zrzutu, na wysokości ujęcia "[...]" w [...].
Dnia 7.11.2017 r. złożył pismo, w którym wskazano, iż dane hydrologiczne potoku [...] przyjęte w obliczeniach [...], są danymi starymi - ponad 30-letnimi - a ponadto odpowiadają zlewni ponad dwukrotnie większej (39,6 km2), niż zlewnia w przekroju wylotu z oczyszczalni w [...] (17 km2). Dodatkowo [...] zakwestionował średnicę rurociągu DN 90 mm doprowadzającą ścieki do oczyszczalni w [...], wskazując, iż jest ona zbyt mała, przez co może ulegać częstym awariom poprzez jej zatkanie.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu wskazał, że materialną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Powołał art. 131 i 132 wymienionej ustawy, które dotyczą operatu wodnoprawnego.
Podał, że istotnym etapem postępowania administracyjnego jest ustalenie kręgu stron tego postępowania. Stronami postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego - na podstawie z art. 127 ust. 7 Prawa wodnego - są: wnioskodawca ubiegający się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, właściciel wody w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których będą wprowadzane ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, uprawniony do korzystania oraz uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.
Organ II instancji podkreślił, że informacje i dane zawarte w operacie, o których mowa w art. 132 ust. 2 pkt 2 lit. c Prawa wodnego, powinny stanowić punkt wyjścia do określenia (oczywiście po ich weryfikacji przez organ) stron postępowania. W tym zakresie zarówno organ I, jaki i II instancji mają taki sam obowiązek zbadać prawidłowość określenia w dokumentacji zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, jak i ustalić krąg stron postępowania. Organ odwoławczy powołał stanowisko wyrażone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., zgodnie z którym w przypadku braku legitymacji podmiotu wnoszącego odwołanie należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.". Podkreślał Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...], że na etapie postępowania drugoinstancyjnego powziął wątpliwość, co do prawidłowości określenia i kompletności wyjaśnienia wszystkich przesłanek (również w kontekście podnoszonych przez odwołującą się spółkę wątpliwości), mających wpływ na określenie zasięgu zamierzonego korzystania z wód. W związku z powyższym kilkakrotnie wzywał wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień. Po dokonaniu przez [...] sp. z o.o., wystarczającego i wiarygodnego w opinii organu II instancji, sprecyzowania wszystkich kwestii mających wpływ na określenie zasięgu zamierzonego korzystania z wód, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] ustalił, iż odwołującej się spółce tj. [...] Sp. z o.o. nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. W tym zakresie wskazał, że:
1) [...] podkreślał, iż wydanie pozwolenia wodnoprawnego narusza ustalenia wynikające z umowy nr [...] z dnia [...].01.2014 r. zawartej z [...] Sp. z o.o. na odbiór i oczyszczanie ścieków z miasta [...]. W odpowiedzi na ten zarzut organ II instancji wskazał, iż pozwolenie wodnoprawne w żaden sposób nie ingeruje w zapisy umów cywilnych, ani ich nie modyfikuje. Pozwolenie wodnoprawne jest decyzją administracyjną, która jest wyrazem zgody władz - w tym wypadku - na prowadzenie zamierzonego korzystania z wód, polegającego na odprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych do potoku [...]. Zatem, jeżeli umowy cywilnoprawne określają wzajemne relacje [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o., to naruszenie zapisów z nich wynikających może być przedmiotem postępowania cywilnego pomiędzy tymi podmiotami, na zasadach określonych w przepisach odrębnych;
2) [...] zarzucał, iż uruchomienie zmodernizowanej oczyszczalni ścieków w [...] może powodować zagrożenie mikrobiologiczne dla rzeki, a tym samym dla drenażowego ujęcia wody, które położone jest w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki, a będącego w zarządzie [...] Sp. z o.o. Ustosunkowując się do tej argumentacji organ II instancji wyjaśnił, iż przedmiotowe ujęcie wody nie jest bezpośrednio powiązane z wodami rzecznymi potoku [...], a w modernizowanej oczyszczalni będzie prowadzona dezynfekcja ścieków metodami fizyczną - promieniowanie UV (lampa UV) oraz chemiczną - dawkowanie podchlorynu sodu. Organ odwoławczy zgodził się z wnioskami analizy przedłożonej przez wnioskodawcę, iż wskazane metody są ogólnie stosowane i dają zadowalające efekty dezynfekcyjne, nie ma zatem ryzyka potencjalnie nadmiernego zwiększenia zanieczyszczenia mikrobiologicznego wód potoku [...], przy prawidłowej eksploatacji systemu;
3) [...] kwestionował prawidłowość określenia przepływów charakterystycznych potoku [...], które zostały wykorzystane do obliczenia zasięgu zamierzonego korzystania z wód. Zgodnie jednak z Załącznikiem nr 1 do Raportu z wykonania map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego opracowanego przez IMGW PIB przepływy charakterystyczne potoku [...] dla lat 1961-2010 oraz powierzchni zlewni 118,0 km2 kształtują się na poziomie: SNQ = 0,54 m3/s, SSQ = 2,18 m3/s, SWQ = 26,7 m3/s. Oznacza to, że wartości przepływów przyjęte w operacie wodnoprawnym można uznać za poprawne. W związku z dostrzeżonym przez organ II instancji błędem w obliczeniach, dotyczących określenia całkowitego wymieszania oczyszczonych ścieków z wodami rzecznymi, organ ten wezwał wnioskodawcę do prawidłowego określenia zasięgu zamierzonego korzystania z wód. W wyniku tego wezwania dokonano porównania wyników obliczeń wykonanych odmiennymi metodami i określenia odległości, w jakiej nastąpi całkowite zmieszanie ścieków z wodami rzecznymi - na 100 m. Obliczenia dokonane na potrzeby niniejszego postępowania były w opinii organu odwoławczego wiarygodne i pozwoliły ustalić, iż przedmiotowe szczególne korzystanie z wód swoim zasięgiem nie obejmuje drenażowego ujęcia wody "[...]".
W związku z powyższym uznał organ II instancji, iż odwołująca się [...] nie ma statusu strony uprawnionej do wniesienia odwołania na podstawie art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Zatem odwołanie to było niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, co nakazywało na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyć postępowanie zainicjowane przez to odwołanie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisaną wyżej decyzję wniósł [...] Sp. z o. o. Zarzucił naruszenie:
1/ art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej;
2/ art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady udzielania informacji;
3/ art. 28 k.p.a. poprzez pomięcie odwołującego się jako strony niniejszego postępowania;
4/ art. 132 ustawy Prawo wodne poprzez ustalenie, iż operat wodnoprawny spełnia wymogi prawa.
Skarga stwierdzała, że wydanie na rzecz [...] Sp. z o. o. w [...] pozwolenia wodnoprawnego ingeruje w prawa i obowiązki strony skarżącej. Wbrew treści decyzji dołączony do wniosku operat wodnoprawny jest niezgodny z art. 132 ustawy Prawo wodne, albowiem gospodarka osadami ściekowymi pochodzącymi z oczyszczalni ścieków, na którą zostało wydane pozwolenie wodnoprawne ma być prowadzona przy wykorzystaniu oczyszczalni w Kowarach będącą własnością [...] Sp. z o. o. w [...], z którą to spółką wnioskodawca nie ma zawartej umowy na przetwarzanie osadów. Ponadto – w ocenie skargi - organ II Instancji oparł swoje rozstrzygnięcie dotyczące zagrożenia mikrobiologicznego dla drenażowego ujęcia wody będącego własnością [...] Sp. z o. o., określenia prawidłowości przepływów dla potoku [...] oraz wyników obliczeń obszaru całkowitego wymieszania ścieków z wodami rzecznymi wyłączenie na podstawie danych przedstawionych przez wnioskodawcę. W ocenie strony skarżącej analiza, na którą powołuje się organ II Instancji nie może stanowić podstawy do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż została sporządzona na potrzeby konkretnego przedsiębiorstwa, które w oczywisty sposób jest zainteresowane w utrzymaniu korzystnego dla siebie wyniku sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. oddalił skargę. Powołał treść art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, który określa strony postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Akcentował, że wymieniony w tym przepisie katalog podmiotów, którym przysługuje przymiot strony postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, jest katalogiem zamkniętym. Sąd I instancji podkreślił, że cytowany wyżej przepis jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a. i w konsekwencji wyłącza możliwość stosowania tegoż przepisu w niniejszym postępowaniu. Przyjął sąd I instancji, że racjonalnie działający ustawodawca wymieniając podmioty ujęte w przywołanym przepisie miał na celu ograniczenie uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia wodnoprawnego do tych podmiotów, które mogą wykazać bezpośredni wpływ udzielonego pozwolenia na ich sytuację prawną, starając się jedocześnie zminimalizować w tym zakresie wątpliwości interpretacyjne i wykluczając możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. WSA we Wrocławiu podkreślał, że organ II instancji, po powzięciu wątpliwości co do statusu odwołującej się spółki, uzupełniał postępowanie dowodowe. I tak (wbrew twierdzeniom skargi) organ rozważał
całokształt sprawy i po szerokiej analizie stwierdził, że dokonane, w toku postępowania przed organem pierwszej instancji obliczenia - okazały się wiarygodne. Doprowadziły do wniosku, że szczególne korzystanie z wód, objęte decyzją organu pierwszej instancji, nie obejmuje swoim zasięgiem drenażowego ujęcia wody "[...]". Sąd I instancji eksponował stanowisko organu odwoławczego wynikające też z operatu wodnoprawnego, że "w odległości ok. 2 km poniżej wylotu ścieków oczyszczonych do potoku [...] znajduje się dawne, drenażowe ujęcie "[...]" wody składające się z 14 studni z drenażem, zaopatrujące w wodę miejscowość [...], w p. 12 operatu wskazano, że "wpływ ścieków, pochodzących z oczyszczalni ścieków na wody podziemne nie będzie miał żadnego znaczenia".
Akcentował WSA we Wrocławiu, że skoro pozwolenie wodnoprawne nie obejmuje swoim zasięgiem ujęcia wód zarządzanego przez odwołującą się spółkę, to prawidłowo organ II instancji uznał, iż odwołującej się nie przysługuje status strony, co w konsekwencji pobawią ją prawa do wniesienia odwołania na podstawie art. 127 k.p.a. i uzasadnia umorzenie postepowania odwoławczego.
Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2018 r. wniósł [...] Sp. z o. o. Zarzucił naruszenie:
1/ art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej;
2/ art. 9 kpa poprzez naruszenie zasady udzielania informacji;
3/ art. 28 kpa poprzez pomięcie odwołującego się jako strony niniejszego postępowania;
4/ art. 132 ustawy Prawo wodne poprzez ustalenie, iż operat wodnoprawny spełnia wymogi prawa.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, że podtrzymuje wszystkie podniesione do tej pory zarzuty. Stwierdził, że wydanie na rzecz [...] Sp. z o. o. w [...] pozwolenia wodnoprawnego ingeruje w prawa i obowiązki [...] Sp. z o. o. w [...] wynikające z dokumentów. Ponadto z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w art. 127 ust. 7 Prawa wodnego w sposób enumeratywny wyliczone zostały strony postępowania dotyczącego pozwolenia wodno- prawnego. W ocenie skarżącej kasacyjnie przedsięwzięcie kanalizacyjne planowane przez korzystającego wpływa na znajdujące się w zasięgu oddziaływania ujęcie wody należące do skarżącego. Z informacji posiadanych przez skarżącą kasacyjnie spółkę wynika, iż w postępowaniu nie uczestniczyła również Gmina [...] a w zaskarżonej decyzji nie podano czy i w jaki sposób zasięg oddziaływania przedmiotowej oczyszczani ścieków wpływa na grunty będące własnością Gminy [...].
W piśmie procesowym z dnia 29 września 2018 r. [...] Spółka z.o.o. w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 par. 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że zakres rozpoznawania sprawy wyznaczyła, przez wskazanie podstaw kasacyjnych, strona wnosząca skargę kasacyjną. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały przez sąd naruszone (art. 174 p.p.s.a.), a nadto obowiązana jest uzasadnić przytoczone podstawy kasacyjne (art. 176 par. 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).
Analiza wniesionej w tej sprawie skargi kasacyjnej wskazuje na istotne wady w zakresie zaprezentowanej konstrukcji podstaw tej skargi. W szczególności należy podkreślić, że skoro skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym, a granice jej rozpoznania przez NSA wyznaczone są przez wskazanie podstaw skargi kasacyjnej (art. 174 p.p.s.a.), to przytoczenie tych podstaw winno być precyzyjne, a nadto ich konstrukcja winna być zgodna z normatywnymi wymogami. Poza dokładnym wskazaniem jednostki redakcyjnej przepisu, który w ocenie skarżącego kasacyjnie został naruszony przez sąd I instancji, konieczne jest także spełnienie dodatkowych wymogów. W przypadku bowiem oparcia skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) niezbędne jest wskazanie postaci naruszenia przepisu (tj. błędnej wykładani lub niewłaściwego zastosowania). Z kolei w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania konieczne jest wykazanie – w oparciu o stosowny wywód prawny – że zarzucane naruszenie przepisu proceduralnego miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Tymczasem złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie czyni zadość wskazanym wymaganiom. Nie podaje na jakiej - spośród wskazanych wyżej podstaw kasacyjnych - skarga ta została oparta. Nie wykazuje postaci naruszenia przepisu oraz nie zawiera wywodu przedstawiającego istotność wpływu zarzucanego naruszenia przepisu na wynik sprawy. Nadto podkreślić należy, że samo powołanie, w ramach bliżej niesprecyzowanej postawy kasacyjnej przepisów art. 7, 9, 28 k.p.a. – nie jest poprawne. Zauważyć bowiem trzeba, że skoro sąd I instancji nie stosował przepisów procedury administracyjnej, to poprawna konstrukcja zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie może opierać się wyłącznie na powołaniu przepisów k.p.a. Uwzględniony winien bowiem zostać związek (relacja) adekwatnych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (które w ocenie skargi kasacyjnej zostały naruszone) z przepisami procedury administracyjnej. Dodatkowo dostrzec należy, iż wskazane w skardze kasacyjnej przepisy art. 7 i 9 k.p.a odnoszą się do naczelnych zasad postępowania administracyjnego (prawdy obiektywnej i informowania stron). Poza wskazanym wyżej uchybieniem braku powiązania tychże przepisów z przepisami p.p.s.a., nie została także przedstawiona relacja art. 7 i art. 9 z odpowiednimi przepisami proceduralnymi, które stanowią konkretyzację naczelnych zasad procesowych, w postaci określonych obowiązków i nakazanych czynności organów administracji w toku postępowania. Z kolei odnośnie zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. należy dostrzec, że pojęcie strony postępowania, jakim posługuje się ten przepis, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku danego podmiotu. Samo więc powołanie w podstawie skargi kasacyjnej tego przepisu, bez jednoczesnego powiązania go z mającym w sprawie zastosowanie przepisem prawa materialnego – także stanowi o nieprawidłowej konstrukcji podstawy kasacyjnej.
Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 132 ustawy Prawo wodne, to pomijając nawet brak wskazania, o którą ustawę Prawo wodne chodziło autorowi skargi kasacyjnej (z dnia 18.07.2001 r.; Dz. U. 2017 r., poz. 1121, czy też ustawę z dnia 20.07.2017 r; Dz. U. 2018 r., poz. 2268) i zakładając, że chodzi o pierwszy ze wskazanych aktów prawnych - należy zwrócić uwagę, że przepis ten dotyczy operatu wodnoprawnego. Istota sporu w tej sprawie sprowadzała się do ustalenia i przesądzenia kwestii legitymacji procesowej tj. dysponowania przez podmiot wnoszący odwołanie od decyzji organu II instancji – statusem strony postępowania dotyczącego pozwolenia wodnoprawnego. Ten zaś status określony jest przesłankami materialnoprawnymi zawartymi w art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne z 2001 r. Choć treść operatu wodnoprawnego może mieć pewne znaczenie dla ustalenia kręgu stron postępowania dotyczącego pozwolenia wodnoprawnego, to poprawna konstrukcja zarzutu dotyczącego istotnej dla sprawy kwestii (legitymacji strony) winna powoływać art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne z 2001 r. W ramach zaś skonstruowanego przez skargę kasacyjną zarzutu, wskazany przepis nie został ujęty, co czyni zarzut ten także wadliwym. Podkreślić końcowo należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na normatywnie ukształtowane postępowanie toczące się ze skargi kasacyjnej, nie jest uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie. Przyjęta zaś konstrukcja podstaw kasacyjnych, odpowiadająca treści skargi złożonej do sądu I instancji, wykluczała możliwość odniesienia się obecnie do istoty sprawy kontrolowanej przez ten sąd.
Mając zatem powyższe na uwadze, należało przyjąć, iż wobec braku usprawiedliwionych podstaw skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku, w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Nadto, NSA z urzędu sprostował zaskarżony wyrok (pkt I sentencji) w zakresie dotyczącym oznaczenia organu administracji, który wydał kontrolowaną przez sąd I instancji decyzję z dnia 11.12.2017 r. WSA we Wrocławiu omyłkowo bowiem wskazał, że decyzja ta pochodziła od "Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie we [...]". Analiza treści tej decyzji wskazuje bowiem, że organem ją wydającym był "Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...]." Podstawą prawną sprostowania wyroku sądu I instancji był art. 156 par. 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji.