I SAB/Wa 407/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lutego 1974 r., nr [...], które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do wydania decyzji; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz K. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z 15 września 2021 r. K. S. (dalej jako skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] (dalej też jako organ/wojewoda) postępowania w przedmiocie wniosku z 16 kwietnia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lutego 1974 r. nr [...]. Skarżąca podniosła, że pomimo upływu terminów ustawowych, na dzień wniesienia skargi organ nadal nie zakończył postępowania, wnosząc jednocześnie o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym przez Sad terminie, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] umorzono postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłość postępowania, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłością postępowania będzie również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Zatem dla stwierdzenia, czy organ administracyjny pozostawał w "przewlekłości" nie ma znaczenia to, czy podejmował w trakcie postępowania jakiekolwiek czynności, a nawet rozstrzygnięcia, lecz to czy rzeczywiście podjęte przez niego działania doprowadziły do sprawnego zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w 18 kwietnia 2016 r. Skarżąca przyłączyła się do wniosku pismem z 4 października 2017 r. (data wpływu do kolegium: 9 października 2017 r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekazało sprawę według właściwości do Ministra Rozwoju i Technologii przy piśmie z 14 maja 2019 r. Minister Rozwoju i Technologii przekazał sprawę według właściwości do Wojewody [...] przy piśmie z 1 lipca 2019 r. (data wpływu do organu: 10 lipca 2019 r.). Wobec powyższego wojewoda zobowiązany był rozpoznać sprawę najpóźniej do 10 września 2019 r. Przy pismach z 19 lipca 2019 r., 27 kwietnia 2020 r., 22 czerwca 2020 r., 24 maja 2021 r. organ występował o dodatkowe materiały. Decyzja w sprawie została wydana [...] października 2021 r. Z uwagi na wydanie przez organ decyzji, postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do jej wydania jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania sprawy w pozostałym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że organ nie rozstrzygnął sprawy w ustawowym terminie, decyzja w sprawie została wydana z ponad dwuletnim opóźnieniem, zaś pomiędzy kolejnymi czynnościami w sprawie występują wielomiesięczne okresy bezczynności. W toku postępowania wojewoda nie kierował również do stron zawiadomień w trybie art. 36 kpa. Uzasadnia to przyjęcie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi opisana sytuacja. Zważyć należy, że jako przewlekłość Wojewody [...] może zostać zaliczony wyłącznie okres po przekazaniu temu organowi sprawy według właściwości, tj. od 10 lipca 2019 r. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomym jest, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a przy tym w organach prowadzonych jest jednocześnie wiele tego rodzaju spraw, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych. Z urzędu jest również Sądowi wiadomym, że nadal utrzymująca się pandemia koronawirusa spowodowała utrudnienia w pracy organów, co także należy wziąć pod uwagę oceniając charakter naruszenia prawa przez organ. Nie można także pominąć faktu, że pomimo przekroczenia terminu organ wykazał znaczną aktywność w postępowaniu, a ponadto wydał już decyzję, przez co jego zaniechań w postępowaniu nie można uznać unikanie podjęcia rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lutego 1974 r. nr [...], które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 2 wyroku) oraz w pkt 3 sentencji wyroku orzekł o kosztach sądowych na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 100 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych oraz 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.