IV SA/Wr 78/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 78/19 oddalającego w całości skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku dla opiekuna za nienależnie pobrany i zobowiązanie do zwrotu tego zasiłku postanawia: odmówić przywrócenia terminu. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 78/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu m.in. oddalił w całości skargę J. W. (zwanego dalej stroną, wnioskodawcą lub skarżącym) na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. Pismem nadanym w dniu 25 września 2019 r. strona skarżąca wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powołanego na wstępie wyroku wskazując, że reprezentujący ją pełnomocnik z urzędu zaniechał podjęcia tej czynności oraz nie zawiadomił jej o planowanym terminie posiedzenia sądu. O wydaniu wyroku strona dowiedziała się dopiero z korespondencji przesłanej przez ośrodek pomocy społecznej w dniu 20 września 2019 r. W efekcie swojego działania pełnomocnika z urzędu pozbawił ją zatem szansy na zapoznanie się z motywami wydanego wyroku, w szczególności odnoszącymi się do żądania zwrotu na rzecz ośrodka pomocy społecznej pobranego zasiłku dla opiekuna, narażając ją jednocześnie na konieczność zapłacenia dochodzonej kwoty, w sytuacji gdy nie dysponuje ona jakimikolwiek środkami finansowymi na ten cel. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z powyższych przepisów wynika, że aby można było orzec o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej strona powinna: – uchybić terminowi dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym; – złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie czynność tę dokonując; – uprawdopodobnić okoliczność wskazującą, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że powyższe warunki formalne związane ze złożeniem wniosku zostały przez stronę zachowane. Warto przy tym zauważyć, że choć żądanie strony obejmowało również przywrócenie terminu do wniesienia skargi bądź ewentualnie – jak może to wynikać z kontekstu wniosku – skargi kasacyjnej, to jego odrębne rozpoznawanie było zbędne. W pierwszym bowiem przypadku skarga została już przez stronę skutecznie wniesiona, w drugim zaś wywiedzenie skargi kasacyjnej i tak uzależnione byłoby od uprzedniego sporządzenia uzasadnienia kwestionowanego wyroku. Jego doręczenie zaś dawałoby stronie prawo do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie trzydziestu dni, bez konieczności ubiegania się o jego przywrócenie. Stąd też przedmiotem dalszych rozważań Sądu będzie wyłącznie kwestia przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia zapadłego orzeczenia, któremu skarżący niewątpliwie uchybił. Jak wynika bowiem z akt sprawy wyrok oddalający wniesioną skargę został ogłoszony w dniu 11 czerwca 2019 r., a więc siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia upływał z dniem 18 czerwca 2019 r. Żądanie skarżącego w tym zakresie zostało zaś nadane za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 25 września 2019 r., a zatem już po upływie ustawowego terminu. Skarżący dochował również pozostałym wymaganiom wynikającym z art. 87 p.p.s.a., gdyż dopełnił uchybionej czynności procesowej oraz wskazał okoliczności, które jego zdaniem uprawdopodabniały brak winy w przekroczeniu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym jako kryterium istnienia winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Podkreśla się przy tym, że przywrócenie terminu pełni funkcję instytucji wyjątkowej, której zastosowanie jest wyłączone nawet w sytuacji najmniejszego niedbalstwa po stronie skarżącego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 418/10, 29 września 2011 r., sygn. akt II GZ 441/11 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, powołana przez stronę skarżącą okoliczność niewłaściwego – w jej ocenie – działania pełnomocnika z urzędu nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności trzeba bowiem zauważyć, że relacje między stroną a jej pełnomocnikiem procesowym, nawet jeśli został on ustanowiony z urzędu, nie podlegają kontroli sądowej. W związku z tym ewentualne zastrzeżenia w zakresie pracy pełnomocnika, odnoszące się czy to do braku prawidłowej komunikacji ze stroną, czy to do zakresu podjętych bądź niepodjętych czynności procesowych, skarżący winien kierować do właściwego organu samorządu zawodowego. Trzeba także dostrzec, że choć w istocie w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej nie wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku, niemniej jednak brał on udział w toku całego postępowania, dwukrotnie zapoznał się z aktami sprawy, przedstawił swoje stanowisko i został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. Co więcej, we wspomnianym zawiadomieniu znajdowało się pouczenie o wyłącznie wnioskowym trybie sporządzenia uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi. W związku z tym pełnomocnik z urzędu dysponował pełnią wiedzy, tak na temat kwestii merytorycznych, jak i formalnych, i z pewnością – jako profesjonalista – rozumiał konsekwencje prawne swojego działania bądź zaniechania. Jeśli zatem nie wystąpił on z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku wcale nie musiało to oznaczać, że dopuścił się zaniedbania procesowego. Mógł on bowiem równie dobrze dojść do wniosku, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy podejmowanie dalszych kroków prawnych było niecelowe. Wyjaśnienie tych wątpliwości nie należy jednak do Sądu, lecz do skarżącego i jego pełnomocnika. A skoro ten ostatni nie wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku, to aktualnie żądanie przez skarżącego dokonania tej czynności, z powołaniem się na zaniedbania w reprezentacji, nie może skutkować przywróceniem przedmiotowego terminu. Poza tym należy również zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy, powiązany bezpośrednio z przesłanką braku zawinienia. Otóż jeśli skarżący miał wątpliwości co do pracy pełnomocnika z urzędu, to mógł on we własnym zakresie zadbać o pozyskanie informacji na temat biegu toczącego się postępowania. Tak zresztą uczynił po powzięciu wiadomości o wydanym orzeczeniu, kiedy to skontaktował się ze swoim adwokatem, a następnie z Sądem na temat aktualnego stanu sprawy, występując finalnie z przedmiotowym wnioskiem. Świadczy to zatem, że dochowując należytej staranności skarżący byłby w stanie samodzielnie, nawet bez udziału pełnomocnika z urzędu, złożyć w terminie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji niniejszego postanowienia.