I OZ 175/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1206/20 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1206/20 o odrzuceniu skargi A.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 lutego 2020 r. nr 495/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1206/20 odrzucił skargę A.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 lutego 2020 r. nr 495/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W dniu 2 listopada 2020 r. skarżąca złożyła zażalenie na w/w postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1206/20 odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jak wynika z akt sprawy, odpis postanowienia z dnia 20 sierpnia 2020 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącej z dniem 14 września 2020 r., w trybie doręczenia zastępczego (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Termin na złożenie zażalenia upływał zatem w dniu 21 września 2020 r. Tymczasem zażalenie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 2 listopada 2020 r., a więc z uchybieniem terminu. Stosownie do treści art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., powyższy przepis ma zastosowanie także do zażalenia. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1) art. 73 § 4 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że z uwagi na dwukrotne awizowanie przesyłki zawierającej postanowienie z dnia 20 sierpnia 2020 r. o odrzuceniu skargi – skutek doręczenia tego orzeczenia nastąpił z dniem 14 września 2020 r., podczas gdy przesyłka ta została wysłana na niewłaściwy adres pełnomocnika skarżącej; 2) art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie zażalenia jako wniesionego po terminie, bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, jak również z pominięciem faktu, iż przesyłka zawierająca postanowienie została skierowana na niewłaściwy adres, pomimo uprzedniego zgłoszenia informacji o jego zmianie przez pełnomocnika skarżącej; 3) art. 86 § 1 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, pomimo jego złożenia z jednoczesnym dokonaniem tej czynności. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 194 § 2 p.p.s.a., zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu. W ocenie wnoszącej zażalenie, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie mógł uznać przesyłki, zawierającej postanowienie z dnia 20 sierpnia 2020 r. o odrzuceniu skargi, za doręczoną pełnomocnikowi skarżącej z dniem 14 września 2020 r. w trybie art. 73 p.p.s.a., bowiem przesyłka ta do strony nie dotarła. Źródłem takiego stanu rzeczy jest okoliczność zmiany adresu siedziby pełnomocnika skarżącej, o czym poinformował on Wojewodę Mazowieckiego w piśmie z dnia 12 maja 2020 r. Organ nie przekazał jednak Sądowi tej informacji, błędnie wskazując – jako właściwy do doręczeń – nieaktualny już adres pełnomocnika, co spowodowało przesłanie odpisu postanowienia z dnia 20 sierpnia 2020 r. na niewłaściwy adres, pozbawiając skarżącą możliwości jego zaskarżenia w stosownym terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższa argumentacja skarżącej nie mogła odnieść zamierzonego przez nią skutku w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 70 § 1 p.p.s.a., strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby. Z przepisu tego jasno wynika zatem, iż o zmianie adresu do doręczeń należy zawiadomić sąd, a nie organ. Tymczasem skarżąca – co istotne w sprawie, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – pismo z dnia 12 maja 2020 r., informujące o zmianie adresu do doręczeń, skierowała – już po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – bezpośrednio do Wojewody Mazowieckiego. Przy czym organ nie przekazał tego pisma do Sądu pierwszej instancji wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę, a zatem Sąd nie posiadał wiedzy o zmianie adresu do doręczeń i odpis postanowienia o odrzuceniu skargi przesłał na jedyny znany mu adres podany w skardze. Wprawdzie organ – z uwagi na treść pisma z dnia 12 maja 2020 r. – powinien był je dołączyć do akt sprawy przesłanych do Sądu i w odpowiedzi na skargę z dnia 8 czerwca 2020 r. oznaczyć już nowy adres do doręczeń dla pełnomocnika skarżącej, to jednak powyższe zaniechanie nie mogło spowodować, iż Sądowi pierwszej instancji można przez to zarzucić naruszenie przepisów postępowania w zakresie doręczenia skarżącej odpisu przedmiotowego postanowienia. Jak już wskazano, to na profesjonalnym pełnomocniku skarżącej ciążył bowiem obowiązek bezpośredniego poinformowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zmianie adresu do doręczeń i nie można tego obowiązku przenosić na organ. W konsekwencji należy uznać, iż odpis postanowienia z dnia 20 sierpnia 2020 r. został prawidłowo doręczony pełnomocnikowi skarżącej z dniem 14 września 2020 r. w trybie doręczenia zastępczego, tj. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Ostatni dzień siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie upływał zatem w dniu 21 września 2020 r. Tymczasem zażalenie A.M. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 2 listopada 2020 r., a więc z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 194 § 2 p.p.s.a. Powyższe ustalenie zasadnie skutkowało w tej sytuacji odrzuceniem skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Dodatkowo wyjaśnić należy, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 20 sierpnia 2020 r. zostanie rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 25 marca 2021 r., a więc po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku rozpoznania niniejszej sprawy. Podkreślenia wymaga bowiem, że w sytuacji, gdy strona wnosi środek odwoławczy na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej i jednocześnie wnosi o przywrócenie tego terminu, Sąd w pierwszej kolejności powinien rozstrzygnąć w przedmiocie uchybienia terminu i przesądzić, czy rzeczywiście uchybienie takie miało miejsce. Nie został tym samym naruszony art. 86 § 1 p.p.s.a. Ubocznie zauważyć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.S., uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 lutego 2020 r. nr 495/2020, a więc decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie przez A.M. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.