I OPP 37/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Maria Rzążewska, Elżbieta Stebnicka, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Z. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie z wniosku Z. B. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w T. za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, sygn. akt III SA/Kr 445/05 postanawia: 1) stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, 2) przyznać Z. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) zł, 3) zalecić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2005 r. i doręczenie stronom wraz z pouczeniem o środkach zaskarżenia. UZASADNIENIE Z. B. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie z jego wniosku o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w T. za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, domagając się stwierdzenia, że nastąpiła przewlekłość postępowania oraz zalecenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie podjęcia odpowiednich czynności i zasądzenia odszkodowania w kwocie 10 000 zł. Z akt sprawy wynika, że Z. B. wniósł w kwietniu 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w T. za niezastosowanie się do obowiązku, o którym mowa w art. 55 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postanowieniem z dnia 30 września 2005 r. Sąd odmówił wymierzenia organowi grzywny. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt I OZ 960/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2006 r. o odrzuceniu zażalenia Z. B. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 29 listopada 2005 r. w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2005 r. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA zwrócił uwagę, iż na postanowienie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, na podstawie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje skarga kasacyjna. W październiku 2007 r. WSA w Krakowie przedstawił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania zażalenia Z. B. na postanowienie z dnia 21 grudnia 2006 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy i na postanowienie z dnia 24 września 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. W październiku 2007 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, zwanej dalej "ustawą"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Prawo Z. B. do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało w tej sprawie naruszone. Należy zauważyć, że postanowieniem z dnia 5 lipca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2006 r. o odrzuceniu zażalenia, podnosząc, że na postanowienie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, na podstawie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje skarga kasacyjna, co oznacza, że postanowienie z dnia 30 września 2005 r. wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia i doręcza z urzędu stronom, stosownie do przepisu art. 163 § 2 tego Prawa. Od tego czasu upłynęło 16 miesięcy, a sprawa dotychczas nie została zakończona. Tak długi czas oczekiwania na załatwienie sprawy uzasadnia przyjęcie, że nastąpiło naruszenie prawa Z. B. do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, w rozumieniu art. 2 ustawy. Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Okoliczność, iż liczba spraw wpływających do sądu przekracza możliwości ich szybkiego rozpoznania, nie może sama przez się uzasadniać wniosku, iż zwłoka jest uzasadniona, a prawo strony do rozpoznania sprawy nie zostało naruszone. Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd orzeka w granicach żądań strony przytoczonych w skardze (art. 6 i 12 ustawy). Dotyczy to żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania, zasądzenia odszkodowania oraz zalecenia sądowi podjęcia odpowiednich czynności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, że w postępowaniu tym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał Z. B. jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 500 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze czas trwania postępowania, przedmiot sprawy, ale także to, że przewlekłość postępowania związana jest z rozpoznawaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. NSA zalecił Sądowi rozpoznającemu sprawę sporządzenie z urzędu uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2005 r. o odmowie wymierzenia organowi grzywny oraz jego doręczenie stronom wraz z pouczeniem o środkach zaskarżenia. Już w postanowieniu z dnia 5 lipca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na postanowienie w przedmiocie wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje skarga kasacyjna. Stanowisko takie jest uzasadnione, ponieważ postępowanie sądowe o wymierzenie organowi grzywny, wszczęte na podstawie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest odrębnym postępowaniem sądowym, wszczynanym na wniosek skarżącego w przypadku niezastosowania się przez organ administracji publicznej do obowiązku przekazania skargi Sądowi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 tego Prawa). Rozstrzygnięcie w tej sprawie zapada w formie postanowienia kończącego postępowanie, na które stosownie do art. 173 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje skarga kasacyjna. W tym zakresie należy podzielić w pełni stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06 (ONSAiWSA z 2006 r., z. 6, poz. 156). Wydanie postanowienia z dnia 29 listopada 2005 r. na skutek wniosku skarżącego o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2005 r. i jego doręczenie, nie uchyla obowiązku sądu doręczenia stronom postanowienia z dnia 30 września 2005 r. wraz z uzasadnieniem z urzędu, o którym mowa w art. 163 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie zatem od kwestii rozpoznania zażalenia na postanowienie z dnia 29 listopada 2005 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2005 r., Sąd z urzędu powinien sporządzić uzasadnienie postanowienia z dnia 30 września 2005 r. w przedmiocie odmowy wymierzenia Prezesowi Sądu Okręgowego w T. grzywny i doręczyć jej stronom wraz z pouczeniem o środkach zaskarżenia. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.