I SA/Gl 425/09

SENTENCJA Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2009 r. sprawy ze skargi K. i J.. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżących od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej [...] (słownie: [...]) złotych; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE W skardze z dnia 20 kwietnia 2009 r. K. i J.B. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach między innymi z wnioskiem o zwolnienie od "ponoszenia kosztów niniejszego postępowania ponad kwotę [...] zł". W dalszej kolejności, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, do akt tej sprawy wpłynęły urzędowe formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy, w których skarżący rozszerzyli zakres pierwotnego wniosku. W drukach PPF wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący tworzą wspólne gospodarstwo domowe z dochodem w kwocie 2.943,00 zł. W tym miejscu wypada wskazać, że mocą postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2009 r., w analogicznym stanie faktycznym, zwolniono skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł a w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalono (sygn. akt I SA/Gl 308/09). W toku tamtego postępowania, w oparciu o dokumenty źródłowe, nadesłane w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, ustalono, co następuje. Skarżący ponoszą opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, w tym czynsz w kwocie [...] zł. Posiadają zobowiązania kredytowe spłacane ratalnie w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. W dokumentów źródłowych wynika nadto, że skarżący posiada zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Do akt tamtej sprawy nadesłano decyzje emerytalne oraz roczne obliczenia podatku przez organ rentowy za lata 2007-2008. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 200 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Podejmując rozstrzygnięcie obecnie rozpoznawanego wniosku wzięto pod uwagę przede wszystkim stan faktyczny wynikający z akt sprawy, toczącej się przed tut. Sądem, w której w ostatnim czasie zapadło już rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Taki stan rzeczy znajduje uzasadnienie w tym, że od wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie upłynął zaledwie miesiąc, a skarżący złożyli obecnie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach niemal identyczne z tymi, które nadesłano w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 308/09. Brak było więc uzasadnionych podstaw do wzywania skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe dokumenty źródłowe i wyjaśnienia. Wziąwszy pod uwagę wskazaną na wstępie przesłankę przyznania prawa pomocy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, iż w ich przypadku zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku w całości. W tych ramach przyszło wyjaśnić, że do ich dyspozycji pozostaje stały miesięczny dochód, którego wysokość, ponaddziesięciokrotnie przewyższa wysokość wpisu sądowego od skargi. Trzeba przy tym podkreślić, że dochód ten pozwala skarżącym na bieżące pokrywanie koniecznych wydatków, w tym na spłatę rat ciążącego na nich zadłużenia, również wielokrotnie przekraczających kwotę wspomnianego wpisu, podobnie zresztą jak niektóre inne comiesięczne ich wydatki. W tym stanie rzeczy wypada stwierdzić, że poniesienie stosunkowo niewielkich kosztów tego postępowania będzie możliwe w sytuacji dochodowej skarżących. Trzeba wszak przy tym zauważyć, że sygnalizowane przez skarżących problemy finansowe i zdrowotne nie stanęły im na przeszkodzie w zaciągnięciu kredytu na zakup nowego samochodu. Pojęcie "jakichkolwiek", użyte w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stanowi synonim pojęcia "żadnych", a tym samym, jeżeli chociaż w niewielkim, czyli jakimkolwiek stopniu osoba ubiegając się o przyznanie w zakresie całkowitym pomocy prawnej jest w stanie ponieść koszty postępowania, to przyjąć należy, że prawo pomocy może zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003, s. 117). W tym stanie rzeczy zasadnym było rozważenie wniosku skarżących w kontekście częściowego przyznania prawa pomocy. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie – obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości bądź w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W omawianym przypadku, zdaniem rozpoznającego wniosek, wskazana przesłanka zwolnienia częściowego w stosunku do nich zachodzi i że bez niebezpieczeństwa uszczerbku utrzymania koniecznego mogą ona uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji, ustalony na poziomie najniższego wpisu znanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wypada podkreślić, że tego rodzaju rozstrzygnięcie jest przy tym zbliżone do zakresu pierwotnego wniosku skarżących, wyrażonego w skardze. Jedynie na marginesie wypada w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r. (sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.) wyrażono pogląd, że na wstępnym etapie postępowania sądowego brak jest podstaw, ażeby ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, mając na względzie także fakt, że sąd I instancji nie jest związany granicami skargi i jest zobligowany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub bezczynności z urzędu, co może powodować uwzględnienie skargi nawet przy jej wadliwym sformułowaniu oraz znikomej aktywności strony skarżącej w procesie przed sądem administracyjnym. Nadto w myśl art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.