I OZ 1191/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt III SAB/Lu 25/14, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt III SAB/Lu 25/14, odmówił J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca otrzymuje rentę z ZUS. Wyjaśnił, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego trwałą niepełnosprawność. Wykazał, że na stałe miesięczne wydatki rodziny składa się podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – 350 zł, zakup opału (węgiel, drewno) – ok. 700 zł, koszty leczenia – 200 zł, remonty bieżące nieruchomości – 100 zł. Żona skarżącego również przebywa na rencie z powodu złego stanu zdrowia (ujawniono u niej dwa nowotwory), których leczenie w Warszawie jest wysoce kosztowne. Niektóre badania wykonywane z częstotliwością co kilka miesięcy kosztują ok. 1.500 – 2.000 zł, a ponieważ odbywają się pod narkozą, konieczne jest również opłacenie anestezjologa w kwocie ok. 150 zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i studiującą córką, nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych. Wraz z rodziną zamieszkuje w wynajętym domu o pow. 67 m2. Wskazał, że jego córka jest właścicielem działki rolnej o pow. 0,34 ha, co nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Oświadczył, że na dochód rodziny w łącznej kwocie 1.979,15 zł składa się jego renta w wysokości 1.108,19 zł oraz emerytura jego żony w kwocie 870,96 zł. Skarżący zaznaczył, że jego córka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym studiuje w Warszawie, a koszty jej studiowania i utrzymania ponoszą wspólnie z żoną. Na wezwanie z dnia 15 lipca 2014 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, od którego skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw. Dalej Sąd wyjaśnił, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawca jest z nich zwolniony z mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., ponieważ rozpoznawana sprawa należy do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący już w 2009 r. w sprawie III SA/Lu 476/09 podawał, że jego córka kształci się na studiach, konieczne było zatem ustalenie, czy nadal kontynuuje naukę. Ponadto, skarżący wykazując, że ani on, ani jego żona nie posiadają żadnego majątku nieruchomego, podał, że płaci podatek od nieruchomości, zachodziła więc wątpliwość, czy podatek ten jest związany z wynajmem przez niego domu, czy też z jakąś inną nieruchomością. Należało również wyjaśnić z jakich środków skarżący opłaca dodatkowe koszty leczenia żony wskazane na kwotę 1.500-2.000 zł, ponoszone z częstotliwością co kilka miesięcy, a także koszty kształcenia córki na studiach. W związku z powyższym, na podstawie art. 255 i art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a., skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, mających służyć pełnemu zobrazowaniu sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Skarżący nie nadesłał jednak żadnego z żądanych dokumentów. Nie wykonując wezwania z dnia 15 lipca 2014 r. w zakresie pełnego ujawnienia swojego stanu rodzinnego i materialnego, skarżący tym samym nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji rodzinnej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprawę Sąd wziął również pod uwagę znane mu z urzędu informacje podane w urzędowym formularzu PPF z dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonym do sprawy III SA/Lu 541/14, a także informacje wynikające z akt sprawy I SA/Lu 455/14. Analiza oświadczeń złożonych w sprawie niniejszej i w sprawie III SA/Lu 541/14 oraz dokumentów z akt sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) pozwala stwierdzić, że podawane informacje na temat stanu rodzinnego skarżącego, kosztów utrzymania koniecznego rodziny, są ze sobą sprzeczne, a także że skarżący nie ujawnił w pełni swego stanu majątkowego. Z uzasadnienia wniosku PPF sporządzonego dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonego w sprawie III SA/Lu 541/14 i podpisanego przez skarżącego (działającego w tej sprawie jako pełnomocnik żony) wynika, że od października 2013 r. nie zamieszkuje z nimi żadne z dzieci. We wniosku tym nie została również wykazana córka Katarzyna jako osoba pozostająca z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, ani jako osoba, której ponoszą koszty utrzymania i studiów w Warszawie. Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043 ha fiz. (3.7782 ha przel.) oraz 0,0528 ha fiz. lasu, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku skarżący podał "nie posiadam nieruchomości rolnej", co stoi w ewidentnej sprzeczności z rzeczywistością. W ocenie Sądu skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno odzwierciedlać aktualny i rzeczywisty stan rodzinny i materialny osoby wnioskującej o udzielenie prawa pomocy i nie powinno pozostawać w sprzeczności z innymi dokumentami i oświadczeniami złożonymi w tym samym okresie w innych sprawach. Natomiast skarżący wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności przedstawił niepełne i sprzeczne informacje odnośnie stanu majątkowego i rodzinnego, co nie pozwala uznać, że wykazano przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zakwestionował obowiązek przedstawiania dodatkowych dokumentów i oświadczeń w sytuacji, w której formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy został prawidłowo wypełniony. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Uwzględniając dane zawarte we wniosku należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki zasadnie zobowiązał skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego stanu majątkowego. Podkreślenia wymaga to, że w wezwaniu skierowanym do skarżącego skonkretyzowane zostały dokumenty i dane, które skarżący powinien uzupełnić. Tymczasem skarżący nawet nie podjął próby by wykonać wezwanie Sądu, lecz zanegował zasadność nałożonego na niego obowiązku. Analizując natomiast złożone przez wnioskodawcę oświadczenia i dokumenty nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych, w szczególności wobec braku odpowiedzi na pytanie o jego stan majątkowy oraz rodzinny. Prawidłowo zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki na sprzeczność informacji podawanych przez skarżącego we wnioskach o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, niemożliwe okazało się dokonanie wszechstronnej analizy jego sytuacji majątkowej, co musiało skutkować dokonaną przez Sąd Wojewódzki odmową przyznania prawa pomocy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia