II OSK 1413/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1242/18 w sprawie ze skargi H. T. i J. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Syndyka [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w W. na rzecz H. T. i J. T. solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1242/18, po rozpoznaniu skargi H. T. i J. T. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 23 sierpnia 2018 r., nr I-XI.7721.24.2018, w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę: 1) uchylił zaskarżoną decyzję, decyzję Starosty [...] z dnia 30 kwietnia 2018 r., nr AB.6740.5.34.2018 oraz decyzję Starosty [...] z dnia 9 listopada 2018 r., nr AB.6740.5.122.2018; 2) zasądził od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 1014 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższą decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 r. organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), art. 32 ust. 4, art. 35 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 30 kwietnia 2018 r., nr AB.6740.5.34.2018, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą F. sp. z o.o. z siedzibą w W. pozwolenia na budowę kilkusegmentowych budynków typu hotelowego o trzech kondygnacjach nadziemnych wraz z segmentem recepcyjno-klubowym o jednej kondygnacji podziemnej wraz z podbaseniem oraz wewnętrzną instalacją gazową, budowę obiektu technicznego stacji transformatorowej i miejscem składowania odpadów i zagospodarowaniem terenu, w tym: budowę dojść, dróg wewnętrznych wraz z drogą pożarową, parkingów, chodników, pylonów informacyjno-reklamowych, uzbrojenia terenu (instalacja wodociągowa, gazowa, zasilanie elektryczne, kanalizacja sanitarna, deszczowa), na działkach nr [...] obręb [...] [...]. Decyzja Starosty [...] z dnia 9 listopada 2018 r., nr AB.6740.5.122.2018, przenosiła na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. decyzję tegoż organu z dnia 30 kwietnia 2018 r. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ w rozpoznawanej sprawie, w tym dołączone przez skarżących dokumenty wskazują, że inwestor nie spełnił wymogu określonego w art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 35 ust. 4 Pr.bud. Podał, że do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę dołączono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dotyczące działek nr [...], wskazując, że wszystkie one stanowią własność inwestora, tj. F. sp. z o.o. w W. Wyjaśnił przy tym, że samo złożenie takiego oświadczenia jest wymogiem formalnym, bez którego pozytywna decyzja nie może być wydana. Oświadczenie takie stwarza domniemanie, że składającemu je podmiotowi przysługuje wskazane prawo, jednak domniemanie to może być obalone dowodem wskazującym, iż nie odpowiada ono rzeczywistości. Oświadczenie takie może zatem podlegać weryfikacji w postępowaniu administracyjnym, co do zgodności jego treści z rzeczywistym stanem. Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie, po rozpatrzeniu zarzutów odwołania skarżącej H. T. organ dokonał co prawda analizy wpływu przysługującej jej służebności (jako współwłaścicielce działki nr [...]) na prawo dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane, jednakże uczynił to w sposób wadliwy. Do skargi dołączony został odpis księgi wieczystej nr [...] dla działek nr [...], w której w Dziale III wpisana została "służebność przejazdu i przechodu przez działki nr: [...] szlakiem drożnym oznaczonym linią czerwoną na mapie z dnia 7 listopada 1994 r. Nr 4528-10/94 - na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działek nr: [...] (po przeniesieniu z księgi wieczystej [...])". Dołączono także z akt wieczystoksięgowych potwierdzoną za zgodność z oryginałem mapę nr 4528-10/94, na której wyrysowano szlak służebności biegnący do drogi utwardzonej - dawna dz. [...] oraz dokumenty dotyczące wykazu zmian gruntowych (m.in. działki nr [...] której odpowiada obecna działka nr [...]). Fakt istnienia służebności m.in. przez działki nr [...] i jej przebieg wynika także z dołączonej do odwołania kopii księgi wieczystej nr [...] dla działki nr [...]. W projekcie zagospodarowania działek objętych inwestycją kwestia służebności przejazdu i przechodu na rzecz działki nr [...] oraz nr [...] została zasygnalizowana, natomiast na mapie w skali 1:500, będącej załącznikiem graficznym wrysowano liniami przerywanymi szlak służebności. Przebiega on przez teren, na którym zaplanowano m.in. usytuowanie budynku C (segment 7) i budynku B (segment 3 i 2) projektowanej inwestycji. Odnosząc się do tej kwestii organ II instancji zaakceptował stanowisko inwestora, że dojazd do działki skarżących nr [...] został zabezpieczony – wskazując, że jest to "zgodnie z zakresem ustanowionej służebności dojazd o parametrach takich jak droga wewnętrzna inwestora, czyli o parametrach drogi pożarowej". Wojewoda wskazał również, że zapis w księdze wieczystej nie precyzuje miejsca połączenia z ww. działką, jak również parametrów drogi czy też parametrów technicznych dojazdu. Jednocześnie organ zauważył, że kwestie zabezpieczenia praw skarżących poprzez uwzględnienie dojazdu służebnego do ich działki powinny być rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego, nie zaś w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na budowę. Sąd Wojewódzki podniósł, że konkluzja ta jest co do zasady słuszna, jednakże Wojewoda rozumie ją w rozpoznawanej sprawie opacznie. W przedłożonym przez inwestora i zatwierdzonym przez organy projekcie budowlanym zmieniono bowiem de facto szlak służebności - co jak słusznie zauważa organ II instancji nie jest możliwe w postępowaniu administracyjnym. Sąd nie zgodził się z twierdzeniami organu, że zapis w księdze wieczystej nie precyzuje zarówno miejsca połączenia drogi służebnej z działką nr [...], jak i przebiegu szlaku drożnego. Kwestie te są uregulowane, a stosowny wpis do księgi wieczystej odsyła w tym zakresie do mapy nr 4528-10/94 z dnia 7 listopada 1994 r. Przebieg szlaku był także znany sporządzającemu projekt budowlany, bowiem został wrysowany w mapę zagospodarowania terenu. Zgodnie z kodeksową regulacją do zmiany treści służebności potrzebna jest umowa pomiędzy uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo było ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi (art. 248 § 1 Kodeksu cywilnego). W przypadku braku polubownej zmiany treści służebności możliwa jest także droga sądowa (przed sądem powszechnym). W rozpoznawanej sprawie nie doszło jednak do zmiany treści służebności obciążającej nieruchomości objęte planowaną inwestycją i określenia innego jej przebiegu, słusznie zatem podnoszą skarżący, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zostało ograniczone, czego nie wzięły pod uwagę orzekające w sprawie organy. Okoliczność ta, w ocenie Sądu I instancji, doprowadziła do wydania decyzji z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud., poprzez wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów (uchybienie stosownym przepisom k.p.a. - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd Wojewódzki wskazał także, w odniesieniu do podnoszonej kwestii dotyczącej naruszenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie ilości kondygnacji projektowanego zespołu budynków, że winna zostać wyjaśniona w ponownie prowadzonym postępowaniu, zarówno bowiem organ w zaskarżonej decyzji, jak i skarżący w piśmie z dnia 14 stycznia 2019 r. odwołują się do zapisów Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] – uchwała Rady Gminy [...] z dnia 29 lipca 2008 r. – "pkt 2 ppkt 5 lit. a m.p.z.p.", nie wskazując bliżej numeru jednostki redakcyjnej aktu prawa miejscowego. Wojewoda wskazuje, że działki objęte inwestycją położone są w obszarze oznaczonym w tym planie symbolem 1.Uh z podstawowym przeznaczeniem pod usługi hotelarskie, tymczasem z załącznika graficznego planu (dołączonego do akt) wynika, że działki te leżą w obszarze 10.Uh. Zasady zagospodarowania dla terenów oznaczonych takim symbolem określone zostały w § 14 pkt 13 planu (przy czym kwestie wysokości budynków i ilości kondygnacji w § 14 pkt 13 ppkt 5 lit. a), nie zaś w bliżej nieokreślonym "pkt 2 ppkt 5a)". Mając powyższe na względzie Sąd I instancji uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a nadto uznał, że dla końcowego załatwienia sprawy niezbędne jest uchylenie również decyzji Starosty [...] z dnia 9 listopada 2018 r. przenoszącej decyzję o pozwoleniu na budowę na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła S. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od "organu" kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca Spółka, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Sąd I instancji uznał, iż Wojewoda Podkarpacki jako organ administracji architektoniczno-budowlanej miał obowiązek zweryfikować prawdziwość twierdzenia inwestora, że legitymuje się prawem do terenu na cele budowlane, podczas gdy: 1) złożenie oświadczenia, na odpowiednim formularzu pod rygorem odpowiedzialności karnej, jest czynnością dowodową, procesową, która prowadzi do wykazania okoliczności spełniania przesłanki wymaganej prawem materialnym; 2) złożenie przez inwestora oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stwarza domniemanie, że składającemu je podmiotowi przysługuje wskazane prawo, zaś domniemanie to może być jedynie obalone dowodem wskazującym, iż nie odpowiada ono rzeczywistości; w toku postępowania administracyjnego przed organem I i II instancji strony w osobie H. T. i J. T. kierowali jedynie twierdzenia co do naruszenia przysługującej im służebności przechodu i przejazdu, nie przedstawiając na etapie postępowania administracyjnego żadnych dowodów pozwalających obalić domniemanie wynikające z oświadczenia złożonego w trybie art. 32 ust. 2 pkt 4 Pr.bud.; 3) w przypadku uznania przez Sąd, że w toku postępowania administracyjnego prawdziwość oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane była dostatecznie kwestionowana, rozstrzygnięcie zagadnienia dotyczącego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jako wykraczające poza kompetencje organu administracji architektoniczno-budowlanej (gdyż organ ten nie jest powołany do rozstrzygania sporów o prawa, z których może wynikać uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) winno stanowić zagadnienie wstępne, które winien rozstrzygnąć sąd lub inny organ na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że zarzut niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, poprzez nie zbadanie przez organ treści księgi wieczystej, jest niezasadny, albowiem w projekcie zagospodarowania terenu zabezpieczono dojazd do działki nr [...], a skarżący w sposób nieprzerwany mają zapewnione wykonywanie przysługującego im prawa służebności przejazdu i przechodu przez nieruchomość inwestora. Zgodnie z zakresem ustanowionej służebności jest to dojazd o parametrach odpowiadających drodze wewnętrznej inwestora, tj. o parametrach drogi pożarowej. Strona zaznaczyła, że wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości skarżących (działki [...]) nie precyzuje miejsca połączenia, jak również nie określa parametrów drogi, ani jej warunków technicznych. W obecnym stanie faktycznym dojazd do działki nr [...] zabezpieczony jest drogą gruntową, a projekt zagospodarowania terenu wyraźnie wskazuje możliwość dojazdu do działki nr [...] poprzez wewnętrzną drogę obsługującą projektowane budynki inwestora. Ponadto projekt zagospodarowania wskazuje konieczność wykonania bramy w ogrodzeniu pomiędzy działkami inwestora a działką nr [...]. Zdaniem Spółki, inwestor nie ma obowiązku uwzględniania w projektowanej na własne potrzeby inwestycji drogi o parametrach wyznaczonych przez strony tak aby w przyszłości inne strony postępowania mogły realizować bliżej nie określoną inwestycję na działce nr [...]. Uznanie żądania H. i J. T. w zakresie obowiązku wykonania przez inwestora drogi o określonych przez nich parametrach przekraczałoby uprawnienia właściciela działki władnącej i wypaczało instytucje służebności przechodu i przejazdu wpisanej w księdze wieczystej nieruchomości władnącej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. T. i J. T. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania i zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W dniu 2 grudnia 2020 r. wpłynęło do tutejszego Sądu pismo informujące o ogłoszeniu upadłości skarżącej kasacyjnie Spółki i wyznaczeniu syndyka dla upadłej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2021 r., na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), skierowano sprawę na posiedzenie niejawne, albowiem z uwagi na liczną ilość stron przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Autor skargi kasacyjnej sformułował w niej wyłącznie jeden zarzut - naruszenia prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud., zgodnie z dyspozycją którego, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd Wojewódzki uchylając rozstrzygnięcia organów obu instancji stwierdził nie tylko naruszenie ww. przepisu, lecz także art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - złożony środek zaskarżenia nie zawiera żadnych zarzutów w tym zakresie. W orzecznictwie ukształtowany został pogląd, że złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności badania prawdziwości tego oświadczenia. Takie oświadczenie jest jednak tylko wówczas skuteczne, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Jeżeli zachodzą jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście inwestor legitymuje się takim prawem, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę jest ustalenie posiadania tego prawa przez inwestora (zob. wyroki NSA: z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 980/12; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 856/18). W art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud., jest mowa o zapewnieniu poszanowania interesów osób trzecich, w tym zapewnieniu dostępu do drogi publicznej. Oznacza to obowiązek zapewnienia, w trakcie projektowania i budowy obiektu budowlanego, osobom trzecim dostępu do drogi publicznej, który to dostęp ma prawne podstawy. Mimo dysponowania przez inwestora tytułem własności do terenu budowy, oznacza to obowiązek takiego usytuowania obiektu budowlanego, aby nie zostało naruszone funkcjonujące w obrocie prawnym uprawnienie do korzystania z terenu jego nieruchomości, przez osobę trzecią, w tym uprawnienie polegające na posiadaniu przezeń dostępu do drogi publicznej. Właściciel obciążonej nieruchomości zobligowany jest do powstrzymania się od takich działań, które ograniczałyby ustanowione prawo rzeczowe lub wręcz czyniły niemożliwym jego wykonywanie. Takie ograniczone prawo rzeczowe jest prawem bezwzględnie obowiązującym nie tylko w sferze stosunków cywilnoprawnych, przy czym zakres tego obciążenia, z punktu widzenia art. 5 ust. 1 pkt 9, nie może pomijać unormowań § 14 ust. 1-4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.). Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów cywilnych, do czego są powołane sądy powszechne. Jednak w ramach badania tytułu prawnego uprawniającego do wykonywania robót budowlanych, organ ten powinien uwzględniać rzeczywisty prawny zakres dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane. Uprawnienie do korzystania z nieruchomości inwestora, będące ograniczonym prawem rzeczowym, np. służebność przejazdu, ogranicza tytuł, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. W sytuacji, gdy tytuł prawny na który powołuje się inwestor jest kwestionowany, wówczas rozstrzygnięcie zagadnienia dotyczącego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wykracza poza kompetencje organu administracji architektoniczno-budowlanej, gdyż organ ten nie jest powołany do rozstrzygania sporów o prawa, z których może wynikać uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W takiej sytuacji powstaje zagadnienie wstępne, które winien rozstrzygnąć sąd lub inny organ, czyli zagadnienie, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (zob. wyroki NSA: z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1423/09; z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1984/18). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji wskazał na wadliwość działań organów architektoniczno-budowlanych analizujących spełnienie przez inwestora wymogu określonego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. Wbrew zapatrywaniu skarżącej kasacyjnie, już sama okoliczność kierowania do organu twierdzenia, co do naruszenia przysługującej skarżącym służebności przechodu i przejazdu, była wystarczająca, aby obalić domniemanie wynikające z oświadczenia złożonego w trybie ww. przepisu i dać asumpt organowi do czynienia dalszych ustaleń w tej kwestii. Jak zauważył Sąd, do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę dołączono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dotyczące działek nr [...]. Do skargi dołączony został odpis księgi wieczystej nr [...] dla działek nr [...], w której w Dziale III wpisana została "służebność przejazdu i przechodu przez działki nr: [...] szlakiem drożnym oznaczonym linią czerwoną na mapie z dnia 7 listopada 1994 r. Nr 4528-10/94 - na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działek nr: [...] (po przeniesieniu z księgi wieczystej [...])". Dołączono także z akt wieczystoksięgowych potwierdzoną za zgodność z oryginałem mapę nr 4528-10/94, na której wyrysowano szlak służebności biegnący do drogi utwardzonej - dawna dz. [...] oraz dokumenty dotyczące wykazu zmian gruntowych (m.in. działki nr [...], której odpowiada obecna działka nr [...]). Fakt istnienia służebności m.in. przez działki nr [...] i jej przebieg wynika także z dołączonej do odwołania kopii księgi wieczystej nr [...] dla działki nr [...]. W projekcie zagospodarowania działek objętych inwestycją kwestia służebności przejazdu i przechodu na rzecz działki nr [...] oraz nr [...] została zasygnalizowana, natomiast na mapie w skali 1:500, będącej załącznikiem graficznym wrysowano liniami przerywanymi szlak służebności. Przebiega on przez teren, na którym zaplanowano m.in. usytuowanie budynku C (segment 7) i budynku B (segment 3 i 2) projektowanej inwestycji. W przedłożonym przez inwestora i zatwierdzonym przez organy projekcie budowlanym zmieniono de facto szlak służebności, co nie powinno mieć miejsca w postępowaniu administracyjnym mającym za przedmiot udzielenie pozwolenia na budowę. Niewadliwie Sąd I instancji zauważył, że zgodnie z kodeksową regulacją do zmiany treści służebności potrzebna jest umowa pomiędzy uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo było ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi (art. 248 § 1 Kodeksu cywilnego). W przypadku braku polubownej zmiany treści służebności możliwa jest także droga sądowa (przed sądem powszechnym). W rozpoznawanej sprawie nie doszło jednak do zmiany treści służebności obciążającej nieruchomości objęte planowaną inwestycją i określenia innego jej przebiegu, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zostało zatem ograniczone, czego nie wzięły pod uwagę orzekające w sprawie organy. Mimo że, jak twierdzi inwestor, w projekcie zagospodarowania terenu zabezpieczono dojazd do działki skarżących nr [...], to uczyniono to bez ich udziału, ingerując w niedopuszczalny sposób w przysługujący im szlak służebności prawnie zagwarantowany. Na marginesie, na etapie realizacji inwestycji skarżący zapewne pozbawieni zostali by dostępu przez nieokreślony czas do własnej nieruchomości do momentu zapewnienia innego rozwiązania (zgodnego z projektem spornej inwestycji), niż wynikający z przysługującego im prawa służebności przejazdu i przechodu. W tym stanie rzeczy, skoro jedyny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego okazał się niezasadny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.