I OSK 2124/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 772/11 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 sierpnia 2011 r., II SA/Wa 772/11 odrzucił skargę Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postanowienie organu doręczone zostało Stowarzyszeniu 12 stycznia 2011 r. Wnioskiem z 13 stycznia 2011 r. Stowarzyszenie wystąpiło do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z 24 stycznia 2011 r. referendarz sądowy przyznał Stowarzyszeniu prawo pomocy w żądanym zakresie. Stosownie do powyższego, Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie wyznaczyła do prowadzenia niniejszej sprawy radcę prawnego. Wyznaczony pełnomocnik 10 marca 2011 r. złożył za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z 22 grudnia 2010 r. Stosownie do treści art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skoro z akt sprawy nadesłanych do skargi wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona Stowarzyszeniu 12 stycznia 2011 r., to ostatnim dniem do złożenia skargi był 11 lutego 2011 r., tymczasem skarga została wniesiona do organu 10 marca 2011 r. Skoro skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, a pełnomocnik skarżącego nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, to należało skargę odrzucić. Skargą kasacyjną zaskarżono w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że termin do wniesienia skargi dla strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu liczy się od dnia doręczenia orzeczenia reprezentowanemu, nie zaś od dnia w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu powziął wiadomość o wyznaczeniu go przez właściwy organ samorządu zawodowego do reprezentowania oznaczonej osoby w konkretnej sprawie. W związku z tym, strona skarżąca została pozbawiona zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i "pozostawienie WSA orzeczenia o kosztach zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu w zakresie kosztów nieopłaconej przez Skarżącego w całości pomocy prawnej". W uzasadnieniu, wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że pismem z 2 lutego 2011 r., doręczonym 10 lutego 2011 r., Okręgowa Izba Radców Prawnym w Warszawie poinformowała o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego Stowarzyszenia w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (II SO/Wa 10/11). Pełnomocnik stawił się w Sądzie 14 i 16 lutego 2011 r. w celu zapoznania się z aktami i stwierdził, że w aktach znajduje się tylko postanowienie o przyznaniu prawa pomocy i pismo w sprawie wyznaczenia radcy prawnego. Pełnomocnik z urzędu poszukiwał akt sprawy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komendzie Głównej Policji ale nie uzyskał żadnej informacji na temat sprawy. Pismem z 18 lutego 2011 r., doręczonym 28 lutego 2011 r. MSWiA wskazało, że zwróciło akta Komendzie Głównej Policji. Pismem z 16 lutego 2011 r. pełnomocnik zwrócił się do Sądu z prośbą, o sprawdzenie "czy przedmiotowe akta nie zawieruszyły się w biurze podawczym Sądu". Ostatecznie pełnomocnik otrzymał kopie dokumentów dotyczących skarżącego i na tej podstawie sporządził skargę na postanowienie z 22 grudnia 2010 r. i wysłał je do Sądu 10 marca 2011 r. W opinii wnoszącego skargę kasacyjną, dzień doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. należy w niniejszej sprawie rozumieć jako dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu dowiedział się o wyznaczeniu go przez samorząd radcowski do reprezentowania Stowarzyszenia, to jest 10 lutego 2011 r. Zanegowanie prawidłowości liczenia terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia zawiadomienia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, stawia reprezentowaną z urzędu stronę w sytuacji gorszej od osoby, która z tego prawa nie korzysta i ma środki na to, aby ustanowić pełnomocnika z wyboru. Umocowany z wyboru i mocodawca mają ze sobą kontakt od dnia umocowania i są w stanie współdziałać natychmiast po podpisaniu pełnomocnictwa. Strona reprezentowana z urzędu dowiaduje się o wyznaczonym pełnomocniku po pewnym czasie od ustanowienia, a możliwość nawiązania współpracy z pełnomocnikiem z urzędu jest uzależniona od postępowania Sądu i samorządu radcowskiego lub adwokackiego. Na poparcie zaprezentowanego stanowiska przytoczono postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2005 r., II OZ 253/05, gdzie Sąd ten stwierdził, że termin do wniesienia skargi powinien biec od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu powziął wiadomość o wyznaczeniu go przez właściwy organ samorządu zawodowego do reprezentowania oznaczonej osoby w konkretnej sprawie (podobnie WSA we Wrocławiu post. z 20 października 2008 r., I SA/Wr 1779/06). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W opinii wnoszącego skargę kasacyjną, termin do wniesienia skargi należało liczyć nie od dnia doręczenia orzeczenia organu stronie, ale od momentu, w którym ustanowiony z urzędu pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go do reprezentowania oznaczonej osoby w konkretnej sprawie. Jednakże, stosownie do treści art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustawodawca wyraźnie określił zatem, od którego momentu należy liczyć termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W aktach założonych po wpłynięciu skargi do WSA w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 772/11) znajduje się potwierdzenie doręczenia 12 stycznia 2011 r. Stowarzyszeniu postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2010 r. Oznacza to, że termin do wniesienia skargi upłynął 11 lutego 2011 r. Z uwagi na fakt, że termin do wniesienia skargi upłynął 11 lutego 2011 r., podczas gdy pismem doręczonym pełnomocnikowi (według jego oświadczenia) 10 lutego 2011 r. został on poinformowany o wyznaczeniu go do reprezentowanie strony, na marginesie wskazać można, że procedura sądowoadministracyjna zawiera tryb postępowania w sytuacjach, kiedy strona uprawdopodobni, że bez swojej winy uchybiła terminowi przewidzianemu w przepisach na dokonanie określonej czynności (por. rozdział 6 działu III p.p.s.a.). W przypadku dopełnienia określonych przepisami warunków, możliwe jest przywrócenie takiego terminu. Argumenty podnoszone przez pełnomocnika w skardze kasacyjnej w istocie zmierzają do wykazania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie bada jednak przesłanek związanych z możliwością przywrócenia terminu, oceniając czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował przepisy związane z odrzuceniem skargi i w tym zakresie może rozpoznać postawiony przez stronę zarzut skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie, z uwagi na wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia, należało odrzucić skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.