I SA/Ol 289/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. UZASADNIENIE M. F. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona") pismem z 19 marca 2019r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" ( dalej jako SKO) z "[...]" r. utrzymujące w mocy postanowienie z "[...]" r., wydane z upoważnienia Wójta Gminy "[...]" przez podinspektora w Urzędzie Gminy "[...]", w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej skarżącego w podatku od nieruchomości za lata 2017 i 2018. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy wynika, że pismem z dnia 5 grudnia 2018r. (data wpływu do organu 11 grudnia 2018r.) M. F. wystąpił o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2017 i 2018. Postanowieniem z dnia "[...]" r. organ podatkowy pierwszej instancji odmówił M. F. wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, iż nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku o umorzenie podatku od nieruchomości za lata 2017 i 2018, bowiem M. F. na dzień złożenia wniosku nie posiada zaległości podatkowych w powyższym zakresie. Jak zaznaczał organ należność z tytułu podatku od nieruchomości za wskazany we wniosku okres została opłacona w dniu 11 grudnia 2018r. Od powyższego rozstrzygnięcia pismem z 28 grudnia 2018r. zażalenie wywiódł skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" postanowieniem z dnia "[...]" r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Pismem z dnia 19 marca 2019r skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł M. F. wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia. W motywach skargi wskazał, że podatek od nieruchomości za lata 2017-2018 istotnie uiścił na wezwanie organu, lecz uczynił to pod presją, w obawie przed ewentualnymi kosztami egzekucji tych należności. Tym samym działał on pod przymusem. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, po przedstawieniu okoliczności faktycznych sprawy, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Podkreślenia również wymaga, że skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 p.p.s.a. Dokonana przez Sąd we wskazanych wyżej ramach kontrola zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia prowadzi do oceny, że nie jest ono dotknięte wadami. Dlatego też skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem sporu w sprawie jest ocena legalności zastosowania przez organy przepisu art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019r. oz. 900) (dalej jako o.p.). Zgodnie z brzmieniem przywoływanego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący wnosił o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2017 i 2018. Zgodnie z brzmieniem art. 67 a § 1 pkt 3 o.p. organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z powyższych unormowań wynika, że w przypadku, gdy na podatniku ciąży zobowiązanie z tytułu podatku, może on wystąpić do organu podatkowego z wnioskiem o umorzenie tego zobowiązania, jeżeli w jego ocenie występują przesłanki zastosowania tej ulgi w spłacie. Podstawowym warunkiem wszczęcia na wniosek i prowadzenia postępowania na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest zatem istnienie przedmiotu żądania, tj. zaległości podatkowej. W niniejszej sprawie, co słusznie podnosił zarówno organ I jak i II instancji, zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2017 i 2018 zostały uregulowane przez podatnika w dniu 11 grudnia 2018r. W konsekwencji nie istniały zaległości które mogły podlegać umorzeniu jak chciał skarżący. Tym samym nie istniała możliwość badania przez organ ustawowych przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, bowiem takowe nie istniały na dzień złożenia wniosku. Odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazać należy, iż wskazane przez niego okoliczności i powody uregulowania zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2017 i 2018 tj. obawa przed poniesieniem kosztów ich egzekucji nie mogą być uznane za przesłankę do umorzenia uiszczonych już danin publicznych i faktycznego dochodzenia zwrotu tych płatności. Konieczność regulowania zobowiązań podatkowych ma bowiem z samej swej istoty charakter przymusowy i nie polega na dobrowolności. Ewentualna obawa przed konsekwencjami egzekucji zaległych zobowiązań podatkowych nie może zatem wskazywać iż samodzielne uregulowanie tych zobowiązań obciążone było jakąkolwiek wadą. Motywy uiszczania wymaganych prawem należności podatkowych nie mogą podlegać ocenie organu podatkowego. Z punktu widzenia oceny prawnej samego zjawiska uregulowania tego typu należności mają one charakter obojętny. Zaznaczenia wymaga przy tym że egzekucja administracyjna stanowi uregulowany w przepisach powszechnie obowiązujących i dopuszczalny tryb dochodzenia wymagalnych należności publicznoprawnych. Informacja o ewentualnej możliwości jej zastosowania nie stanowi zatem naruszenia prawa, ani nie może być traktowana jako instrument wywierania presji na stronę. Odnosząc się zaś wprost to przesłanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wyrażonych w art. 165a o.p. wskazać należy, na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 marca 2019 r. (sygn. akt I SA/Sz 868/18 www. orzeczenia.nsa.gov.pl) w którym sąd wyraźnie wskazuje, że brak przedmiotu postępowania podatkowego stanowi uzasadnioną przesłankę odmowy wszczęcia postepowania podatkowego na podstawie art. 165 o.p. Do kwestii umorzenia zaległości podatkowej wprost odniósł się natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 2 marca 2017 r. (sygn. akt I SA/Go 362/16 www. orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że żądanie umorzenia zaległości podatkowej podatnik może zgłosić wówczas, gdy zaległość ta istnieje. Oznacza to, że w dacie złożenia wniosku o umorzenie zaległości zobowiązanie podatkowe musi się już przekształcić w zaległość podatkową wskutek niezapłacenia podatku w terminie (art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej). Jeżeli natomiast strona domaga się umorzenia zaległości podatkowej, która nie istnieje, postępowanie w przedmiocie tego wniosku toczyć się nie może (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II FSK 1917/14 - CBOSA). Jak dalej wywodził sąd skoro art. 165a Ordynacji podatkowej wymienia wśród przesłanek domowy wszczęcia postępowania fakt, że "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte", to w ocenie brak istnienia zaległości podatkowej w dacie złożenia wniosku o jej umorzenie jest taką właśnie okolicznością. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawioną wyżej argumentację i uznaje, że znajduje ona zastosowanie również w niniejszej sprawie. Skoro zatem objęte wnioskiem skarżącego należności podatkowe za lata 2017 i 2018 – co potwierdza sam skarżący – zostały uregulowane, brak podstaw do prowadzenia postępowania dotyczącego ich umorzenia. Tym samym postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie uznać należy za prawidłowe. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a.) orzec należało jak w sentencji wyroku.