I GZ 401/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. Sp. z o. o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 165/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. Sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Kielcach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za usługi wodne postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 28 września 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 165/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej W. Sp. z o. o. w K. od wyroku tego Sądu z dnia 12 lipca 2018 r. wydanego w sprawie skargi wymienionej Spółki na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Kielcach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za usługi wodne. Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik spółki w związku z wywiedzioną od powołanego wyroku skargą kasacyjną został wezwany do usunięcia jej braków formalnych poprzez złożenie oświadczenia o rozpoznanie jej na rozprawie albo o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku dla strony przeciwnej w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Postanowieniem z 20 września 2018 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną spółki z uwagi na nie uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej. W piśmie procesowym z [...] września 2018 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek podała, że odpis oświadczenia nie został dołączony na skutek omyłki. W zamian skarżąca dołączyła odpis skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wskazując na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, uchybienie polegające na omyłkowym przesłaniu do Sądu odpisu skargi kasacyjnej zamiast odpisu oświadczenia, czy żąda rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie lub zrzeka się jej przeprowadzenia należy bez wątpienia uznać za działanie posiadające znamiona winy, wyrażającej się w braku zachowania szczególnej staranności, jakiej można i należy wymagać od zawodowego pełnomocnika. W. Sp. z o. o. w K. złożyły zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji w zakresie w jakim uznaje uchybienie polegające na omyłkowym przesłaniu odpisu skargi kasacyjnej zamiast odpisu oświadczenia, czy żąda rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie lub zrzeka się jej przeprowadzenia za działanie posiadające znamiona winy, wyrażającej się w braku zachowania szczególnej staranności, jakiej można i należy wymagać od zawodowego pełnomocnika. Jednakże w rozpoznawanej sprawie nie sposób nie dostrzec, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu było skutkiem błędnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W ocenie NSA, w tej indywidualnej sprawie zarządzenie z [...] września 2018 r. w zakresie, w jakim nakazywało (pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej) pełnomocnikowi spółki złożenie odpisu dla strony przeciwnej - oświadczenia zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub zrzeczenia się jej przeprowadzenia - było wadliwe. W dacie wydawania powyższego zarządzenia skarga kasacyjna obarczona była brakiem formalnym, który polegał na niezamieszczeniu w niej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wobec tego Przewodniczący Wydziału prawidłowo wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie i pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Natomiast bezpodstawne było wezwanie pełnomocnika strony do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się jej przeprowadzenia. Należy jednak podkreślić, że przepisy p.p.s.a. nie upoważniają przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego, który jeszcze nie wystąpił. Postępowanie naprawcze określone w art. 177a p.p.s.a. stanowi bowiem reakcję na stwierdzony brak formalny skargi kasacyjnej, a nie jest środkiem do usuwania braków formalnych, które mogą wystąpić w przyszłości. W niniejszej sprawie, nie zaistniały podstawy do wezwania pełnomocnika spółki - niejako "na zapas" - do nadesłania wspomnianego odpisu i to pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Taki brak formalny wystąpił dopiero w dacie nadania przez pełnomocnika spółki pisma, w którym został zawarty wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Dopiero stwierdzenie, że wspomniane pismo złożono bez jego odpisu dla strony przeciwnej, dawało podstawy do wezwania pełnomocnika strony do uzupełnienia takiego braku formalnego skargi kasacyjnej. Natomiast wystosowanie takiego wezwania w zarządzeniu z [...] września 2018 r. było przedwczesne i wobec tego brak wykonania tego wezwania we wskazanym zakresie nie mógł skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej. W tej indywidualnej sprawie - w tak zaistniałej sytuacji - skarżąca może skorzystać z prawa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Mając na uwadze treść przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 87 § 1 p.p.s.a. moment ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia w tej indywidualnej sprawie (z uwagi na konsekwencje wadliwego wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej) powinien być liczony od dnia doręczenia skarżącej niniejszego postanowienia NSA o oddaleniu zażalenia. Natomiast w ocenie NSA zażalenie skarżącej na postanowienie WSA odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.