I FZ 486/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Po 469/07 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi L. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 27 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, wrzesień, październik i listopad 2004 r., oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za grudzień 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Po 469/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez skarżącego, L. N. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 27 grudnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, wrzesień, październik i listopad 2004 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za grudzień 2004 r. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 21 maja 2007 r. skarga wniesiona w omawianej sprawie została odrzucona, a w dniu 9 lipca 2007 r., skarżący działający bez pełnomocnika wniósł sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną. Sąd przywołał treść art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i podkreślił, że brzmienie powyższego przepisu jest jednoznaczne i wyklucza możliwość skutecznego sporządzenia skargi kasacyjnej przez stronę, a zatem skarga kasacyjna sporządzona przez skarżącego podlega odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia, pouczenie skarżącego w sposób jednoznaczny o wymogach formalnych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od przeciwnika kosztów wniesienia skargi. Uzasadniając żądania autor zażalenia wskazał, że w istocie skarżący podpisał skargę kasacyjną, nie ponosi on jednak winy za zaistniałą sytuację, bowiem postąpił zgodnie z pouczeniem, jakie otrzymał od Sądu pierwszej instancji, a zatem nie powinien ponosić negatywnych skutków takiego pouczenia w postaci odrzucenia skargi. Wnoszący zażalenie zacytował fragment otrzymanego pouczenia i podkreślił, że skarżący nie posiada wykształcenia prawniczego i dlatego może mieć problemy z interpretacją zagadnień proceduralnych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie nie może zostać uwzględnione. W postępowaniu sądowoadministracyjnym skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia i zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: u.p.p.s.a., powinna spełniać szereg wymogów formalnych przewidzianych dla każdego pisma w postępowaniu sądowym, jak również posiadać cechy charakterystyczne dla tego tylko środka zaskarżenia, wskazane w omawianym przepisie po wyrazie "oraz". Dodatkowym wymogiem niezbędnym dla nadania skardze kasacyjnej prawidłowego biegu jest tzw. "przymus adwokacki", czyli przewidziany w art. 175 u.p.p.s.a. obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej wyłącznie przez profesjonalnego pełnomocnika: adwokata lub radcę prawnego we wszystkich sprawach, a ponadto w sprawach obowiązków podatkowych także doradcę podatkowego, a w sprawach z zakresu własności przemysłowej – rzecznika patentowego. Wyjątek od powyższego warunku wskazany został w § 2 art. 175 u.p.p.s.a. i dotyczy sytuacji, gdy skargę kasacyjną sporządza osoba posiadająca szczególne kwalifikacje, tj. sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauka prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W omawianej sprawie skarżący nie spełnia przesłanek pozwalających mu na osobiste sporządzenie skargi kasacyjnej, a zatem stosownie do art. 175 u.p.p.s.a. § 1 i § 3 wnoszony przez niego środek odwoławczy winien być przygotowany i podpisany przez podmiot do tego uprawniony. Nie ulega wątpliwości, że wraz z doręczeniem odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi w dniu 9 czerwca 2007 r. strona skarżąca została pouczona o powyższym wymogu i w ocenie tutejszego Sądu treść owego pouczenia, nawet dla osoby nie posiadającej wykształcenia prawniczego, nie powinna rodzić problemów interpretacyjnych. Przyznać należy, że dla uniknięcia jakichkolwiek nieścisłości pouczenie można było zredagować bez użycia myślnika poprzedzającego zwrot "w sprawach obowiązków podatkowych", niemniej jednak z całokształtu pouczenia jednoznacznie wynika, że obowiązek działania profesjonalnego pełnomocnika przy sporządzeniu skargi kasacyjnej ma miejsce w każdej sytuacji, bez względu na przedmiot sprawy. Ponadto, nie sposób zgodzić się z argumentacją przedstawioną w zażaleniu, jakoby skarga kasacyjna na postanowienie o odrzuceniu skargi nie była wnoszona "w sprawach obowiązków podatkowych", a jedynie w sprawach formalnych i tym samym stwarzała możliwość sporządzenia jej również przez samego skarżącego. Pod pojęciem "sprawa", którym ustawodawca posługuje się w art. 175 § 3 u.p.p.s.a. rozumieć należy całość postępowania sądowoadministracyjnego, toczącego się na skutek wniesienia skargi. Jeśli przedmiotem skargi w omawianej sprawie jest decyzja organu skarbowego, nakładająca na skarżącego obowiązek zapłaty podatku, to na każdym etapie postępowania, począwszy od momentu wniesienia skargi, aż do prawomocnego zakończenia sprawa jest "sprawą obowiązków podatkowych" i dla tej kategorii spraw ustawa przewiduje dodatkową możliwość reprezentowania strony skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż skarga kasacyjna wniesiona została od postanowienia o odrzuceniu skargi z przyczyn formalnych, bowiem jak to zostało wyjaśnione powyżej, sprawa pozostaje "sprawą podatkową", a środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej winien prezentować odpowiedni poziom formalny i merytoryczny, co w założeniu zagwarantować ma tzw. "przymus adwokacki". Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił orzec jak w sentencji.