III SAB/Gl 269/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi "A" w K. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność Prezydenta Miasta W.; 2) stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpatrzenia wniosku strony; 4) zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] r. (złożonym w dniu [...] r.) "A" w K. reprezentowane przez radcę prawnego wniosło na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018.r poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.) skargę na bezczynność Prezydenta Miasta W. w załatwieniu wniosku z dnia [...] r. w sprawie udostępnienia informacji publicznej w zakresie: 1. Czy na terenie Gminy funkcjonują placówki wsparcia dziennego (w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej). 2. Jak jest ich liczba. 3. Jaki jest łączny roczny koszt utrzymania takich placówek. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę do udostępniania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, 2. art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez organ. Wobec powyższego wniesiono o: 1. zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, 2. zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych, 3. stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Strona skarżąca wskazała, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia [...] r. złożony w formie elektronicznej. Postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone oraz od osoby wykonującej prawo do informacji nie można żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ponadto wniosek może być złożony w każdej formie. Strona skarżąca podkreśliła, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nadto ustawowy termin 14 – dniowy do udostępnienia informacji publicznej upłynął w dniu [...] r. Organ odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze wniósł o jej oddalenie. Potwierdził złożenie wniosku i wskazał, że w dniu [...] r. udzielił odpowiedzi na wniosek na podany adres poczty elektronicznej, czyli w terminie 14 dni od dnia jego złożenia. Jednocześnie przyznał, że do dnia sporządzania odpowiedzi nie wpłynęło potwierdzenie otrzymania przez wnioskodawcę informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności działania organów administracji publicznej, treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Zatem celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu przewlekłości lub bezczynności, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. o sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013 roku o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 143. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny w sprawie skargi na bezczynność czy przewlekłość jest zatem art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto brzmienie przepisu art. 149 P.p.s.a., stanowiącego podstawę orzekania przez Sąd przy uwzględnianiu skargi na bezczynność organu, nakłada jednak na Sąd obowiązek nie tylko zobowiązania bezczynnego organu do załatwienia sprawy ale również wypowiedzenia się, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Tym samym Sąd zobligowany jest do dokonania tej oceny ex lege. Nadto podniesienia wymaga, o czym także powyżej, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem kontroli sądowej nie jest objęty określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie, w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność lub przewlekłość organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu czy też spowodowana była jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany. W tym miejscu podkreślić jednak należy, że oceniając, czy zaistniała bezczynność organu, Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Zdaniem Sądu bezsporne w sprawie jest to, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a zakres wniosku dotyczy takiej informacji. Spór dotyczy tego, czy informacja objęta wnioskiem została udzielona. Zgodnie z twierdzeniami skargi odpowiedź na wniosek nie została udzielona, natomiast organ konsekwentnie twierdzi, że odpowiedzi udzielił w dniu [...] r., jednakże nie posiada potwierdzenia doręczenia tej informacji. W ocenie Sądu twierdzenia organu o doręczeniu odpowiedzi na wniosek nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Istotnie w aktach sprawy znajduje się pismo adresowane do przedstawiciela strony skarżącej, z którego wynika, że na terenie miasta znajduje się jedna placówka wsparcia dziennego: "B", a koszt jej utrzymania w 2018 r. wynosił około [...] zł. Jednakże jak wynika z akt sprawy, organ nie przedłożył dowodu doręczenia tego pisma w formie elektronicznej na adres poczty elektronicznej skarżącego, z którego został wysłany wniosek. W aktach znajduje się jedynie rejestr korespondencji wychodzącej z dnia [...] r. z adnotacją, że dotyczy odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej. W związku z tym oczywiste pozostaje to, że nie można uznać skuteczności takiego doręczenia. Prawidłowo bowiem doręczona korespondencja za pośrednictwem poczty elektronicznej powinna zostać doręczona w taki sposób, aby organ mógł wykazać, że dotarła do wnioskodawcy a nie jedynie, że została wysłana. Tym samym należało uznać za wiarygodne zarzuty skargi o braku udzielenia odpowiedzi na wniosek. Podkreślić należy, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpatrzenia wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno - technicznej w postaci jej udzielenia (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy. We wskazanym terminie w niniejszej sprawie organ nie załatwił wniosku przez udzielenie informacji lub odmowę jej udzielenia wyrażoną w odpowiedniej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), bowiem, o czym powiedziano już wyżej, żądane informacje stanowią bez wątpienia informację publiczną, a brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia doręczenia odpowiedzi wnioskodawcy. Organ sam przyznał jedynie okoliczność wysłania i brak potwierdzenia odbioru. Skoro więc organ nie załatwił do dnia orzekania wniosku strony w formie przewidzianej prawem, to Sąd w pkt 3 wyroku zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku strony. W tej sytuacji w myśl art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd uwzględnił wniosek strony skarżącej zawarty w skardze i stwierdził bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku w pkt 1 wyroku. Stosownie do treści art. 149 § 1a P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd jednocześnie stwierdza, czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Podkreślić należy, że organ po wpływie wniosku w dniu [...] r. podjął czynności w celu jego załatwienia; aczkolwiek odpowiedź na wniosek pomimo jej sporządzenia i wysłania drogą elektroniczną nie została doręczona stronie skarżącej. Jak wyżej wskazano, w aktach sprawy znajduje się wydruk z rejestru korespondencji wychodzącej z dnia [...] r. w którym wskazano, że dotyczy odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Jednakże organ nie dopełnił obowiązku sprawdzenia doręczenia odpowiedzi wnioskodawcy i w konsekwencji przedłożenia dowodu jej doręczenia. Sąd miał w polu widzenia datę wysłania odpowiedzi, którą wskazano w wydruku [...] r., co nastąpiło z zachowaniem terminu 14 – dniowego terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Mając na względzie powyższe Sąd nie stwierdził w pkt 2 wyroku, aby zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia. Sąd uwzględnił również to, że takiej kwalifikacji nie domagał się skarżący w skardze. W pkt 4 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania, zasądzając kwotę 597 zł od organu na rzecz strony skarżącej tytułem kosztów postępowania sądowego, na które składają się zwrot wpisu od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz koszty wynagrodzenia radcy prawnego.