III SA/Kr 605/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. K. - Kancelaria Adwokacka w K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 kwietnia 2019 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. H., (dalej jako skarżąca) utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] 2019 r., znak: [...], nr [...], wydaną przez Inspektora Biura Wsparcia Rodzin, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta, przyznającą skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 184,42 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2019 r. do 31 października 2019 r. oraz w kwocie 215,84 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: Decyzją z dnia [...] 2019 r., organ I instancji przyznał skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 184,42 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2019 r. do 31 października 2019 r. oraz w kwocie 215,84 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu w/w decyzji organ powołał treść art. 16 oraz art. 24 ust. 2a i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że z załączonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, iż wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożono w dniu 24 kwietnia 2018 r., a skarżąca została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym do dnia 31 sierpnia 2021 r. Po rozpatrzeniu wniosku strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego organ stwierdził, że przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania w/w świadczenia zostały przez nią spełnione. W związku z powyższym orzekł jak w sentencji zaskarżonej decyzji. W odwołaniu skarżąca wskazała, że decyzja organu I instancji jest dla niej krzywdząca, ponieważ przyznano jej prawo do wnioskowanego świadczenia od 1 lutego 2019 r., a nie od 24 kwietnia 2018 r. tj. momentu złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Skarżąca domagała się wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 24 kwietnia 2018 r. Decyzją z dnia 5 kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018.2220) oraz § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U.2018.1497) od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 31 października 2019 r. wysokość zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy, wynosi 184,42 zł miesięcznie, a od dnia 1 listopada 2019 r. wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie. Kolegium podkreśliło, że bezspornym w sprawie jest, iż wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2018 r. skarżąca wystąpiła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 26 maja 2018r., znak: [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył skarżącą do grona osób o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności terminowo do dnia 31 maja 2022 r. Od tego orzeczenia skarżąca wniosła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który orzeczeniem z dnia 23 sierpnia 2018 r. znak: [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i orzekł o zaliczeniu skarżącej do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, terminowo do dnia 31 sierpnia 2021 r. Niespornym jest również to, że skarżąca w dniu 5 lutego 2019 r. wystąpiła do Biura Wsparcia Rodzin Urzędu Miejskiego z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, a ponieważ spełniała ona przesłanki z art. 16 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy decyzją z dnia 26 lutego 2019 r., organ przyznał skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 184,42 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2019 r. do 31 października 2019 r. oraz w kwocie 215,84 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącej co do błędnego przyjęcia daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, Kolegium wskazało art. 24 ustawy, z którego wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie z art. 24 ust. 2a jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Z kolei ust. 4 stanowi, iż prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Kolegium podkreśliło, że z powołanych regulacji prawnych wynika, iż sprawa o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Prawo do tych świadczeń (art. 24 ust. 2 ustawy) co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wyjątek od tej reguły stanowi art. 24 ust. 2a ustawy, jednak jego zastosowanie wymaga spełnienia kilku ustawowych przesłanek. Kolegium wskazało, że ostatnie orzeczenie o zaliczeniu skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności, zostało wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 23 sierpnia 2018 r., natomiast wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w Biurze Wsparcia Rodzin Urzędu Miasta dopiero w dniu 5 lutego 2019 r. W konsekwencji nie ma podstaw do zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy, ponieważ skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego po upływie trzymiesięcznego terminu, licząc od dnia wydania ostatniego orzeczenia tj. 23 sierpnia 2018 r. A zatem w ocenie tut. Kolegium, w istniejącym stanie faktycznym sprawy wnioskowany przez stronę zasiłek pielęgnacyjny nie może być przyznany - jak się tego skarżąca domaga w odwołaniu - od dnia złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności tj. od dnia 24.04.2018r., czyli za okres wsteczny. Dodatkowo Kolegium odnosząc się do argumentacji strony dotyczącej terminu złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny wskazało, iż treści odwołania nie wynika, aby skarżąca w którejkolwiek z wymienionych przez nią instytucji złożyła przedmiotowy wniosek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie, a dotyczących przyczyn uchybienia terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego spowodowanego wprowadzeniem jej w błąd przez pracownika Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W ocenie skarżącej kwestionowana decyzja jest krzywdząca, niesprawiedliwa i pozbawia ją, jako osobę niepełnosprawną należnych środków do życia, dlatego też wnosi o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła okoliczności dotyczące momentu złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny wnosząc o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka – ojca skarżącej, który posiada istotne dla sprawy informacje na okoliczność stanu jej zdrowia, sprawowania stałej opieki, udzielenia pomocy w załatwianiu czynności związanych ze złożeniem wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, potwierdzenia wprowadzenia w błąd przez pracownika Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu skarga jest nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił art. 24 ust. 2 oraz art. 24 ust 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018.2220). Niespornym w sprawie jest, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 5 lutego 2019 r. Niespornym jest również, że w dniu 24 kwietnia 2018 r. skarżąca wystąpiła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 26 maja 2018r., znak: [...] zaliczył skarżącą do grona osób o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności do dnia 31 maja 2022 r. Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, orzeczeniem z dnia 23 sierpnia 2018 r. znak: [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i orzekł o zaliczeniu skarżącej do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, terminowo do dnia 31 sierpnia 2021 r. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy przedmiotowy zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany skarżącej jedynie za okres od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r., tak jak to orzekły organy, czy też tak jak tego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 24 ust 2a powołanej ustawy przedmiotowy zasiłek powinien być przyznany od dnia 24 kwietnia 2018 r. do dnia 30 września 2021 r. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były przez uprawnionego ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości w przypadku późniejszego złożenia wniosku, przyznania świadczenia rodzinnego niejako "wstecznie", czyli za miesiące poprzedzające złożenie wniosku (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 910/18, oraz wyrok WSA w Gdańsku z 16 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 137/19; http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem aby został wypłacony zasiłek pielęgnacyjny, strona musi wcześnie złożyć stosowny wniosek przyznane prawo do tego zasiłku. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie, zatem z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1362/11; http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjątkiem od tej zasady jest regulacja wprowadzona w art. 24 ust. 2a ustawy, zgodnie z którą jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy taka sytuacja w przypadku skarżącej nie miała jednak miejsca. Skarżąca z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wystąpiła w dniu 5 lutego 2019 r., podczas gdy orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zostało wydane w dniu 23 sierpnia 2018 r. Zatem trzymiesięczny termin z art. 24 ust. 2a ww. ustawy upłynął w dniu 23 listopada 2018 r. Nie ulega żadnej wątpliwości, że treść art. 24 ust. 2a ustawy przemawia za uznaniem, że wskazany tam trzymiesięczny termin, powinien być liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, (wyrok WSA w Gliwicach z 4 marca 2015r. sygn. akt IV SA/Gl 478/14,http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożony w organie dopiero w dniu 5 lutego 2019 r., należy uznać za spóźniony. Podkreślić również należy, że określony w art. 24 ust. 2a ustawy trzymiesięczny termin jest terminem materialnoprawnym, więc uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. IV SA/Gl 66/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z upływem wyżej określonego terminu od dnia wydania orzeczenia organy tracą możliwość ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W konsekwencji prawidłowo organy wskazały, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy, gdyż wniosek został złożony przez skarżącą po upływie okresu trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej. Jak słusznie podkreślił organ, nie ma żadnych dowodów na to, żeby skarżąca wcześniej złożyła wniosek o zasiłek pielęgnacyjny w innym organie. Nie znajdują również potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenia skarżącej, że wniosek złożyła ustnie. Ponieważ, aby taki wniosek mógł odnieść skutek, z ustnego przyjęcia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny musiałby zostać sporządzony odpowiedni protokół, którego w aktach nie ma. Skarżąca nie kwestionowała wysokości przyznanego jej zasiłku pielęgnacyjnego, który został ustalony przez organy w prawidłowej wysokości na podstawie § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U.2018.1497). Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz prawnym, organy zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego, nie dopuszczając się przy tym naruszenia przepisów proceduralnych. Ponadto Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z tych względów, orzekając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.