III SA/Po 1077/21

SENTENCJA Dnia 17 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie: WSA Walentyna Długaszewska WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2021 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r . nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za kwiecień 2020 r. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano: 1. w jej sentencji - m. in. art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa"; 2. w jej uzasadnieniu art. 31zo ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że strona zatrudniała pracowników, więc była obowiązana do złożenia deklaracji rozliczeniowej i imiennych raportów za zatrudnianych ubezpieczonych za okres objęty wnioskiem (kwiecień 2020 r.) do [...] czerwca 2020 r., czego nie uczyniła. Wymagane dokumenty złożono dopiero [...] listopada 2020 r. Z akt sprawy Sądowi wiadomo, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, iż wymagane dokumenty złożyła w skrzynce podawczej organu już [...] maja 2020 r., na dowód czego załączyła wykonane przy pomocy telefonu zdjęcia złożonych dokumentów. W skardze na decyzję z [...] grudnia 2020 r. skarżący powtórzył argument zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a ponadto podniósł, że ponowna wysyłka wymaganych dokumentów dokonana [...] listopada 2020 r. została uczyniona na prośbę pracownika organu, który w rozmowie telefonicznej ze skarżącym stwierdził, że organ nie posiada tych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, gdyż naruszają niżej wymienione przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020 r., 3) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych (art. 31zo ust. 1 ustawy). Płatnik składek jest zobowiązany przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach u.s.u.s., chyba że zgodnie z tymi przepisami jest zwolniony z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 1 ustawy). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy). Jeżeli skarżący nie jest zwolniony z obowiązku składania powyższych dokumentów, organ powinien był niezwłocznie po wpłynięciu wniosku (wpłynął on do organu [...] maja 2020 r.) poinformować skarżącego w trybie art. 9 K.p.a., że ma on obowiązek ich złożenia do [...] czerwca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W następstwie złożenia przez skarżącego wniosku z [...] maja 2020 r. (data nadania) doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym - kierując się wyrażoną w art. 9 K.p.a. - organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Z akt sprawy nie wynika, aby przed [...] czerwca 2020 r. organ wyjaśnił stronie, że warunkiem pozytywnego załatwienia jego wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych, ograniczając się do wydania decyzji odmownej. Organ jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 K.p.a.), zaś strona może w odpowiednim terminie przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia powyższych przesłanek (art. 79a § 2 K.p.a.). Ponadto art. 77 § 4 K.p.a. zobowiązuje organ do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Jeżeli więc organ - na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych - posiadał wiedzę, że skarżący nie złożył wymaganych dokumentów rozliczeniowych, a nie jest zwolniony z obowiązku ich składania, powinien był zakomunikować to stronie niezwłocznie po wpłynięciu do organu wniosku, a najpóźniej przed upływem terminu z art. 31zq ust. 3 ustawy (30 czerwca 2020 r.). O ile skarżący nie jest zwolniony z obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych, nieudzielenie mu powyższych informacji narusza art. 9 i art. 79a § 1 K.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jako że skarżący mógłby uczynić zadość temu obowiązkowi do [...] czerwca 2020 r. Niezależnie od tego organ najpierw wyjaśni, czy skarżący złożył przed [...] czerwca 2020 r. wymagane dokumenty. W aktach sprawy znajdują się bowiem dokumenty, które organ pominął milczeniem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Chodzi tu o załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zdjęcia dokumentów rozliczeniowych, które zdaniem skarżącego złożył on do skrzynki podawczej w siedzibie organu już [...] maja 2020 r. Okoliczności te organ całkowicie zignorował, nie odnosząc się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ odniesie się do argumentów skarżącego o złożeniu dokumentów rozliczeniowych już [...] maja 2020 r. do skrzynki podawczej w siedzibie organu, a jeżeli uzna, że brak jest dowodów na złożenie ich w tym terminie, to w trybie obowiązującego od [...] grudnia 2020 r. przepisu art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy zawiadomi skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania przez stronę czynności kształtującej jej prawo (złożenie wymaganych dokumentów), wyznaczając termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia; powyższy przepis, choć wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, obejmuje zdarzenia mające miejsce podczas obowiązywania stanu epidemii (od [...] marca 2020 r. - na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii; Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.). Wobec tego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.