I OW 88/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska -Macioch NSA Tadeusz Geremek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D. a Burmistrzem S. w przedmiocie organu właściwego do rozpoznania wniosku B. L. o umieszczenie K. K. w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku B. L. o umieszczenie K. K. w domu pomocy społecznej. UZASADNIENIE Wójt Gminy Dobra wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Burmistrzem Strzelec Opolskich, który z tych organów jest właściwy do wydania decyzji o umieszczeniu K. K. w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku Wójt powołał się na przesłane 30 maja 2008 r. przez Burmistrza Strzelec Opolskich dokumenty w sprawie K. K., ostatnio zameldowanego na pobyt stały w [...] gm. Dobra o umieszczenie ww. w domu pomocy społecznej. Organ przekazujący sprawę w postanowieniu z dnia 26 maja 2008 r., uznając się za niewłaściwy wskazał Wójta Gminy Dobra jako właściwego z powołaniem się na przepis art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Wnioskodawca nie zgadzając się z Burmistrzem, przytoczył treść art. 27 K.c., który stanowi, iż miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. K. K., co wynika z akt sprawy, jest osobą ubezwłasnowolnioną, a jego opiekunem prawnym jest siostra B. L., zamieszkała w Strzelcach Opolskich. Ponadto powołano się na orzeczenie NSA z 7 września 2005 r. I OW 163/05 (Lex nr 192132), w którym Sąd ten rozstrzygnął, iż w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustanowiono podstawową regułę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa ta nie definiuje pojęcie "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Art. 27 K.c. stanowi zaś jednoznacznie, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Strzelec Opolskich podtrzymał swe poprzednie stanowisko uznając, iż bezdomny K. K. był ostatnio zameldowany w [...] gm. Dobra i właściwą w tym przypadku, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Organ zwraca uwagę na to, iż przepisy art. 101 ust. 1 i 2 posługują się różnymi pojęciami. W ust. 1 jest mowa o miejscu zamieszkania i tu można pomocniczo stosować definicję Kodeksu cywilnego, dotyczącego zamieszkania osoby pozostającej pod opieką. W ust. 2 jest odniesienie do ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały. Dla oceny właściwości miejscowej nie ma znaczenia, iż K. K. od 11 marca 2008 r. pozostaje pod opieką prawną B. L. w Strzelcach Opolskich. Z oświadczenia opiekunki wynika, iż brat nigdy u niej nie zamieszkiwał, gdyż nie posiada ona odpowiednich warunków lokalowych i ze względu na chorobę psychiczną brata nie jest w stanie zapewnić mu opieki. Od 12 lutego 2008 r. przebywa on w różnych placówkach opieki zdrowotnej, a ostatnio od 21 kwietnia 2008 r. w Szpitalu Psychiatrycznym w Toczku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek Wójta Gminy Dobra k. Szczecina o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Burmistrzem Strzelec Opolskich, jako odpowiadający warunkom z art. 22 § 1 pkt 1 in fine K.p.a. podlegał rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając ten wniosek podzielił pogląd wnioskodawcy w kwestii organu właściwego do rozpoznania wniosku B. L. Właściwość miejscową gminy w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Trafnie wnioskodawca przytaczając wcześniejsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodzi, iż wobec braku definicji w ustawie o pomocy społecznej, w tej kwestii należy posłużyć się przepisami Kodeku cywilnego. Kodeks ten w art. 25 stanowi, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle powyższego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: 1) zewnętrzny (faktyczne przebywanie - corpus) i 2) wewnętrzny (zamiar stałego pobytu - animus manendi), występujące trwale i łącznie. Przesłanki te nie mogą mieć zastosowania w odniesieniu do osoby chorej psychicznie ze względu na niemożność przypisania jej zamiaru stałego pobytu. Sytuację takich osób, w stosunku do których ponadto nastąpiło całkowite ich ubezwłasnowolnienie reguluje przepis art. 27 K.c., ustanawiając pochodne miejsce zamieszkania. W myśl tego przepisu miejscem zamieszkania takiej osoby jest miejsce zamieszkania opiekuna. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt III [...] wynika, iż opiekunem ubezwłasnowolnionego K. K. jest B. L. zamieszkująca w Strzelcach Opolskich ul. [...], która wystąpiła o przyjęcie brata do domu pomocy społecznej. Wniosek B. L. jest w istocie wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej. W opisanej sytuacji ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna, właściwym na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 27 K.c. do rozpoznania wniosku o umieszczenie K. K. w domu pomocy społecznej jest Burmistrz Strzelec Opolskich. Reguła z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i pochodnego miejsca zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej wyłącza zastosowanie przepisu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Okoliczność, iż K. K. jest osobą bezdomną nie ma więc wpływu na kwestię właściwości organu w sprawie umieszczenia go w domu pomocy społecznej. Dodać należy, iż powyższe reguły korelują z przepisem art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy, ustalającym właściwość organu do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, który to przepis wskazuje jako właściwy organ gminy, właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z powyższych względów na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.