II FZ 841/13

SENTENCJA II FZ 841/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2013 r., I SA/Po 44/13 w zakresie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. W dniu 23 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, I SA/Po 44/13, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. R. (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że w dniu 14 grudnia 2012 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. Wniósł m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając to żądanie wskazał przede wszystkim na swoją trudną sytuację materialną, w szczególności fakt pozostawania bez pracy i zakończenia przedsięwzięć gospodarczych, z których uzyskiwał dochody. Ponadto skarżący podniósł, że wraz z żoną i dwumiesięczną córką utrzymują się jedynie z dochodów żony. Zaznaczył także, że z żoną pozostaje w ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Powyższe okoliczności, jego zdaniem, w sposób niewątpliwy wskazywały na wypełnienie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że skarżący nie wykazał należytej inicjatywy w zakresie uprawdopodobnienia zajścia przesłanek wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Nie przedłożył również dokumentów źródłowych, ograniczając się do lakonicznego wywodu. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, korzystając z pomocy pełnomocnika, przytoczył treść art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazał orzecznictwo NSA, które precyzuje pojęcie "trudnych do odwrócenia skutków", a następnie podniósł, że z okoliczności sprawy wynika wprost, że "wraz z likwidacją prowadzonej działalności gospodarczej utracił swe źródło dochodu, w związku z czym nie posiada dokumentów wykazujących jego sytuację finansową, zwłaszcza, że pozostaje bezrobotny". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 5. Trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał inicjatywy w uprawdopodobnieniu zdarzeń, na które się powoływał. Twierdził, że nie mógł przedstawić dokumentacji bo ta została zalana. Faktu zalania w żaden sposób nie uprawdopodobnił, a przecież nie jest to okoliczność, która mogła umknąć powszechnej uwadze. Skarżący nie postarał się o kopie dokumentacji z urzędu skarbowego. Nie wskazał dlaczego tego nie zrobił- czy dlatego, że urząd był za daleko, czy uniemożliwiły to koszty, bądź choroba lub brak czasu. Jeżeli była to choroba- skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, jeśli zaś był to brak czasu- skarżący nie wyjaśnił, czym był on spowodowany, skoro- jak twierdzi- pozostaje bezrobotny. Skarżący, mimo pozostawania bez pracy, nie przedstawił dokumentów na uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Wskazał jedynie, że zakończył działalność gospodarczą. Jednakże fakt zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej nie oznacza, że skarżący wciąż jest bez pracy- wskazuje jedynie, że zakończył on prowadzenie działalności gospodarczej. Argument skarżącego, że "na skutek kryzysu gospodarczego nie posiada dokumentów wykazujących jego sytuację finansową" nie znalazł uznania w ocenie Sądu. Kryzys gospodarczy jest zjawiskiem, które nie ma wpływu na prowadzenie dokumentacji finansowej; nie przeszkadza w gromadzeniu rachunków za czynsz i media, które- mimo kryzysu gospodarczego - napływają. 6. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, zawartym w zażaleniu, że "nieuprawnionym jest stanowisko sądu I instancji, iż w celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji koniecznym było przedłożenie dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącego". Stanowisko sądu I instancji w tym zakresie było trafne - w celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., I FSK 2109/13, w którym wyraźnie Sąd wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2013 r., II FSK 2293/13, Sąd expressis verbis zaznaczył, że: "Orzecznictwo również podkreśla konieczność przedstawienia konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie aktu lub czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2013 r., I SA/GL 7/13, wskazał, że sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony. To w jej interesie leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, LEX nr 783884; z dnia 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, LEX nr 741996; z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 502/09, LEX nr 569795; z dnia 1 października 2009 r., I FSK 1312/08, LEX nr 573178; z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 754/09, LEX nr 552410; z dnia 19 czerwca 2009 r., II GSK 466/09, LEX nr 563508; z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, LEX nr 564208; z dnia 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09, LEX nr 575347). Wobec jednoznacznego stanowiska sądów co do konieczności poparcia swoich twierdzeń stosownymi dokumentami, należy rozważyć jaki ma być to rodzaj dokumentów. Nieracjonalne byłoby oczekiwanie, że podatnik przedstawi zaświadczenie z zakładu pracy o zarobkach, jeśli ów podatnik podnosi, że jest bezrobotny. Chodzi zatem o wszelkie dokumenty, które mogą zobrazować sytuację finansową podatnika – opłaty za czynsz, media, zaświadczenia o pobieranych zasiłkach, zaświadczenia o dochodach, jakie uzyskują osoby pozostające z podatnikiem w gospodarstwie domowym (nie tylko małżonek). Istotą jest wskazanie w przybliżeniu jaki dochód uzyskuje gospodarstwo wspólnie prowadzone i jakie ponosi koszty utrzymania- zestawienie tych dwóch wartości pozwala bowiem na określenie w przybliżeniu sytuacji finansowej. Dopiero uzyskanie obrazu sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne. Piśmiennictwo (A. Wiktorowska [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod. red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2013, str. 366 i nast.) wyraźnie wskazuje, że przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji jest okoliczność zmniejszenia ilości środków finansowych pozostających w dyspozycji dłużnika w efekcie zapłaty należności podatkowych (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08), jednakże jest to sytuacja, której skarżący nie uprawdopodobnił za pomocą przedstawienia jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację finansową. 7. Skarżący w zażaleniu powołał się na postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004 r., FZ 136/04, które na zasadzie analogii – jak wnosił - powinno być zastosowane w niniejszej sytuacji. Stan faktyczny w powyższym postanowieniu nie ma związku ze sprawą skarżącego. Wnioskujący w sprawie FZ 136/04 prowadził działalność gospodarczą- skarżący w niniejszej sprawie ją zakończył. Wnioskujący w sprawie FZ 136/04 przedstawił zeznania roczne z wykazaną z nich znaczną stratą - skarżący nie przedstawił żadnym dokumentów tego typu. W sprawie FZ 136/04 wykazano dokumentami, że prowadzący działalność gospodarczą poniósł znaczną stratę, czyli nie miał dochodu, a pozbawianie go wszelkich oszczędności w drodze egzekucji – uniemożliwi mu inwestowanie i zmusi do zamknięcia działalności, która potencjalnie pozwoli mu uzyskać dochód w przyszłości. Skarżący powołując się na treść postanowienia FZ 136/04 wskazał okoliczność, której nie chciał zaakceptować- konieczność przedstawienia dokumentów, obrazujących sytuację finansową. 8. Skarżący podniósł, że ponowne rozważenie okoliczności pozwoliłoby sądowi pierwszej instancji dostrzec istnienie okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Należy mieć na uwadze, że z uzasadnienia sądu pierwszej instancji wynika wprost, iż skarżący zaniechał wyczerpującego uzasadnienia wniosku – w wyniku tego sąd pierwszej instancji nie mógł w ogóle dokonać merytorycznej oceny tego wniosku. Jeżeli na skutek braków sąd nie mógł ocenić wniosku merytorycznie– trudno oczekiwać, by przy dokonywaniu ponownej analizy pominął owe braki i dokonał jednak merytorycznej oceny. 9. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.