VIII SA/Wa 649/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]lipca 2019 r. r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie z [...] maja 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r Prezes ZUS, na podstawie art. 83 ustęp 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił B. K. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a następnie decyzją z [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia jedną z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego, tj. nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności na skutek których wnioskodawczyni nie nabyła uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. B. K. (dalej: skarżąca) wystąpiła o przyznanie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. We wniosku powołała się na okoliczności, które zostały już wyjaśnione i wzięte były pod uwagę przy wydaniu decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Z tego względu, postanowieniem z [...] maja 2019 r. Prezes ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu stwierdził, iż zainteresowana nie wskazała żadnych nowych, istotnych okoliczności sprawy, wymagających wyjaśnienia, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ZUS postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie. W uzasadnieniu podniósł m.in., iż zgodnie z art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako kpa) przesłanką do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie oraz inne uzasadnione przyczyny. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w tym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. W związku z powyższym stwierdził, iż wniosek skarżącej o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku dotyczy kwestii, która stanowiła już przedmiot postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wskazał, że skoro poprzedni wniosek został merytorycznie rozpatrzony, a zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcie jest ostateczne oraz od poprzedniego rozstrzygnięcia stan faktyczny w sprawie co do istoty nie uległ zmianie to nie ma podstaw do ponownego rozpoznania tej samej sprawy. Podniósł, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne. Kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej stanowi uzasadnioną przyczynę, o której mowa w art. 61a kpa, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zakwestionowała w/w postanowienie Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, iż w sprawie nie istnieje tożsamość spraw w znaczeniu przedmiotowym, bowiem składając wniosek w dniu [...] marca 2019 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych miała na uwadze dokumenty i fakty przedłożone w toku tegoż postępowania, a nie przedłożone w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] marca 2019 r. Wskazała, że wydane postanowienie ma charakter procesowy, organ wydając zaskarżone postanowienie oparł się na przesłankach formalnych pomijając fakt, że wnioskowana renta może stanowić dla skarżącej jako osoby schorowanej jedyne źródło dochodu. Zarzuciła, że wydane postanowienie jako podstawę prawną wskazuje jedynie przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa, co pozostaje w sprzeczności z art. 126 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia był art. 61a § 1 kpa stanowiący, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W myśl § 2 na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Jak wynika z powyższego przepisu, przesłanką odmowy wszczęcia postępowania może być wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub istnienie innej uzasadnionej przyczyny, dla której postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził więc dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Przyczyn, o których mowa w powyższym przepisie, ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy żądanie wniesiono w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1948/18, dostępny w Centralnej Bazie orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z przepisu art. 61a § 1 kpa nie wynika w żadnym razie, jak wskazano wyżej, że przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie. Już spełnienie jednej z nich oznacza konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie, bez wątpienia, zaistniała przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, którą jest wniesienie żądania w sprawie, w której uprzednio wydane zostało ostateczne rozstrzygnięcie; wystąpiła w sprawie tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a nadto sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach skarżącej. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2019 r. II SA/Ol 109/19, warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 kpa jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występujące pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. B. K. wystąpiła o przyznanie przez Prezesa ZUS świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. We wniosku powołała się na okoliczności, które zostały już wyjaśnione i wzięte były pod uwagę przy wydaniu decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Z tego względu, postanowieniem Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2019 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Wniosek w sprawie niniejszej jest drugim wnioskiem skarżącej w przedmiocie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania w/w świadczenia organ stwierdził, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia jedną z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego, tj. iż zaistniały szczególne okoliczności wykluczające aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym taką okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym, niezależnym od woli danej osoby. Tożsamość sprawy, uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, zachodzi jedynie wówczas, gdy w sprawach tych występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie, która jest tożsama ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją Prezesa ZUS z [...] marca 2019 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją i w sprawie niniejszej występuje tożsamość podmiotowa (ten sam podmiot skarżący i organ) oraz tożsamość przedmiotu sprawy (świadczenie specjalne przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.). Zmianie nie uległ również stan prawny, czyli art. 83 ust. 1 ww. ustawy, który nie podlegał nowelizacji od momentu wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Niezmieniony pozostał również stan faktyczny sprawy w jego kluczowych elementach, mających istotne znaczenie dla sprawy. Przechodząc do przesłanek wydania wyroku w sprawie niniejszej podkreślenia wymaga, że prawidłowe jest stanowisko organu, że zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku, przewidzianego w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zarzuty skargi, przytoczone wyżej, nie mogą wpłynąć na ocenę, że zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2019 roku jest zgodne z prawem. Odnosząc się do zarzutu jedynie formalnego rozpoznania wniosku wskazać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Skoro skarżąca wystąpiła po raz drugi z wnioskiem w sprawie, która uprzednio została już ostatecznie rozpoznana przez organ administracji Prezes ZUS nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia niż zaskarżone z przyczyn wskazanych wyżej. Jednocześnie zła sytuacja zdrowotna, życiowa strony nie może być brana pod uwagę przez organ przy tego typu rozstrzygnięciu, które nie jest rozstrzygnięciem merytorycznym. Z tej przyczyny Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.