II OZ 792/22

SENTENCJA Dnia 18 stycznia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 262/22 o odrzuceniu skargi K.M. i K. B. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 25 stycznia 2022 r. znak: IF-O.7840.676.2021.RCH2 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 262/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu odrzucił skargę K. M. i K. B. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z 25 stycznia 2022 r., znak: IF-O.7840.676.2021.RCH2, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu z 5 kwietnia 2022 r. K. M. została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie 4 odpisów skargi i podanie numeru PESEL skarżącej. Dodatkowo zarządzeniem z 5 kwietnia 2022 r. wezwano K. M. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, również w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Analogiczne wezwanie i zarządzenie zostało skierowane do K. B. Przesyłka zawierająca zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz wezwanie do usunięcia braków formalnych została doręczona dorosłemu domownikowi K. B. w dniu 17 sierpnia 2022 r. Z kolei przesyłka zawierająca analogiczne wezwania kierowana do K. M. została jej doręczona również w dniu 17 sierpnia 2022 r. Termin na dokonanie wskazanych w powyższych pismach czynności upływał więc w obu przypadkach w dniu 24 sierpnia 2022 r. (poniedziałek). W dniu 23 sierpnia 2022 r. nadana została w placówce pocztowej przesyłka kierowana do sądu wojewódzkiego przez K. M. K. M. uiściła wpis sądowy i podała numer PESEL w zakreślonym terminie, jednak nie nadesłała 4 odpisów skargi, pomimo stosownego wezwania i pouczenia. Przesłane do sądu wojewódzkiego egzemplarze skargi nie zawierały podpisu, co – zdaniem tegoż sądu – wykluczało możliwość uznania ich za odpis skargi. W odniesieniu do K. B. sąd wojewódzki uznał, że nie wykonała czynności wskazanych w wezwaniu do usunięcia braków formalnych oraz zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Pomimo ich doręczenia w dniu 17 sierpnia 2022 r. dorosłemu domownikowi na adres wskazany w skardze, strona nie uiściła wpisu i zaniechała usunięcia braków formalnych. Tym samym, w dniu 24 sierpnia 2022 r. upłynął termin zakreślony na wskazane powyżej czynności. Sąd pierwszej instancji uznając, że w zakreślonym terminie nie usunięto wszystkich ww. braków formalnych skargi, do których skarżące były wzywane, co uniemożliwiło nadanie jej dalszego biegu, skargę odrzucił postanowieniem z 14 września 2022 r., o czym orzekł w punkcie I. sentencji postanowienia. WSA we Wrocławiu orzekł też o zwrocie K. M. całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego. Zażalenie na ww. postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi złożyła K. M., wnosząc o uznanie uzupełnienia braków formalnych i nadanie skardze dalszego biegu. Jednocześnie dołączono do zażalenia 4 podpisane przez nią i K. B. odpisy skargi oraz dowód wpłaty na poczet wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniesionego środku zaskarżenia skarżąca podnosi, że brak podpisu na skargach jest wynikiem jej niewiedzy, zaś pouczenie zawarte w wezwaniu z 10 sierpnia 2022 r. przesłane przez sekretariat WSA we Wrocławiu nie wyjaśniło kwestii formy odpisu w sposób jasny i zrozumiały dla niej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm., Ppsa). Dodatkowo zgodnie z art. 47 § 1 Ppsa, do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Z kolei z treści art. 49 § 1 Ppsa wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, to przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 Ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, nie zawierała numeru PESEL skarżących, 4 odpisów skargi dla pozostałych stron oraz nie została opłacona. Zatem zasadnie wezwano skarżące do usunięcia wskazanych braków – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W aktach sprawy znajdują się adresowane do skarżących ZPO przesyłki wzywającej do uzupełnienia dostrzeżonych braków skargi, a ponadto zawierającej odpis odpowiedzi na skargę oraz stosowne pouczenia (k. 20 i 21 akt sądowych). W wezwaniach tych prawidłowo został wskazany termin do usunięcia braków (7 dni), jak i prawidłowo pouczono o skutkach nieusunięcia tych braków (odrzucenie skargi). Wskutek wezwania, K. M. podała swój numer PESEL oraz uiściła wpis od skargi, jednakże nie nadesłała wymaganych odpisów skargi, gdyż przesłane egzemplarze skargi nie zostały podpisane. K. B. w ogóle zaś nie wykonała czynności wskazanych w wezwaniu do usunięcia braków formalnych oraz zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Postępowanie sądowe jest postępowaniem sformalizowanym. Czynności podejmowane przez jego uczestników muszą być dokonywane w określonych w ustawie terminach, w stosownej formie i o odpowiedniej treści. Elementy składowe wszelkich pism, w tym również skarg składanych do sądu zostały określone przez ustawodawcę, a niestosowanie się do tych wymogów naraża uczestników postępowania na konsekwencje procesowe. Obowiązkiem strony jest stosowanie się do wezwań sądu. Należy w tym zakresie wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13 (ONSAiwsa 2014, nr 3, poz. 39), w której stwierdzono, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 Ppsa, jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 Ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Zarzuty zażalenia opierają się na tym, że zdaniem skarżącej owy brak formalny wynika z nieporadności i niewiedzy skarżącej. Tego rodzaju argumentacja nie może jednak służyć próbie wykazania braku zaistnienia przesłanki uniemożliwiającej merytoryczne rozpoznanie sprawy. Taka argumentacja ewentualnie może stanowić próbę uzasadnienia z jakich względów nastąpiło niewykonanie wezwania sądu wojewódzkiego i w zasadzie potwierdza, że skarżąca rzeczywiście nie wykonała wezwania sądu w zakreślonym terminie. Oznacza to, że skoro skarżąca nie wywiązała się z wezwania do uzupełnienia braków (gdyż aby nadać dalszy bieg skardze należało uzupełnić wszystkie wskazane braki), to sąd pierwszej instancji zobowiązany był do odrzucenia skargi w tym przypadku. Wprawdzie w podobnym stanie faktycznym wydano np. postanowienie NSA z 12 maja 2016 r., II OZ 455/16, w którym Sąd Naczelny uznał, że "odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w zw. z art. 49 Ppsa, ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg". Jak jednak wynika z przedstawionego w nim stanu faktycznego, strona – będąc zobowiązaną przez sąd do nadesłania 5 egzemplarzy odpisów skargi - przesłała "jeden egzemplarz podpisany własnoręcznie i 4 jego kopie", co oznacza, że na kopiach pismach znajdował się podpis odwzorowany mechanicznie. W rozpoznawanej natomiast sprawie przesłano wydruk komputerowy zażalenia, ale bez podpisu w jakiejkolwiek formie (nawet bez wskazania, że na oryginale taki podpis się znajduje). Podsumowując, załączenie wymaganej liczby odpisów skargi stanowi jeden z warunków skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia, a nieuzupełnienie tego braku w wyznaczonym terminie powoduje jego odrzucenie stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Odpisem (pisma procesowego) jest zaś taka kopia dokumentu, która wskazuje wszystkie elementy oryginału (zob. postanowienia NSA z 31 października 2017 r. II FZ 389/17 i II FZ 390/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze podane okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2, postanowił jak w sentencji.