II SA/Po 472/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009 r. wniosków skarżących o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. I. W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]maja 2009 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. /-/W.Batorowicz UZASADNIENIE W obydwu skargach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia[...]maja 2009 r. (nr [...]nr [...]), którą utrzymało w mocy decyzję własną nr [...]z dnia [...] marca 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy W. Nr [...]z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu węgla brunatnego ze złoża "[...]" w granicach gminy W., zostały zawarte wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie skarżących wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne skutki prawne, bowiem w prawie krajowym brak jest instrumentów zapewniających restytucję stanu pierwotnego po rozpoczęciu eksploatacji złoża, a w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. Nr 175, poz. 49 ze zm.) przewidziano środki zaradcze, ale w razie wykonania zaskarżonej decyzji mogłyby to być jedynie środki naprawcze o charakterze kompensacyjnym, które nie odwracają skutków prawnych. Skarżący wskazali na zagrożenie obszarów chronionych i środowiska przyrodniczego okolic planowanej inwestycji oraz powołali stanowisko piśmiennictwa i orzecznictwa co do przesłanek wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej w razie niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody w środowisku – obszarowi Natura 2000. Skarżący podkreślili znaczenie zasady prewencji i ostrożności obowiązujących w systemie prawa ochrony środowiska, jak również wskazali na bardzo zbliżony charakter sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 1263/07 prowadzonej przez WSA w Warszawie, w której Sąd uwzględnił zarzuty skargi i wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto zwrócili uwagę na to, że poza przesłankami z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do "uzasadnionych przypadków" przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nauka prawa zalicza prawdopodobieństwo wadliwości zaskarżonej decyzji, a liczba i doniosłość prawna i oczywistość zarzutów podniesionych w skardze wskazuje, że decyzja może zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, iż chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Ponadto podkreślenia wymaga, iż przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie (tak NSA w postanowieniu z dnia 14 maja 2009 r., II OSK 715/09, dostępne w Internecie w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Do wykonania nie kwalifikują się wszelkie odmowne akty administracyjne (vide: komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. T.Wosia, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2008, str. 338). Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt lub czynność wywołuje skutki materialnoprawne. Nie można mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu (węzła praw i obowiązków), który mógłby podlegać wykonaniu. Omawiana instytucja może mieć zastosowanie nie tylko do zaskarżonego aktu, ale także do wszystkich innych, podjętych w postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Stąd też wnosząc skargę na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności można skutecznie żądać wstrzymania wykonania decyzji, której stwierdzenia nieważności odmówiono (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 168 - 169). To jednak, czy żądnie to zostanie uwzględnione zależy między innymi od tego, czy akt, którego dotyczy wniosek, nadaje się do wykonania. Wnioski obydwu skarg w literalnym brzmieniu dotyczą zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia[...] maja 2009 r., którą utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy W. Nr [...] z [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia. Zaskarżona decyzja wykonaniu w wyżej wskazanym rozumieniu nie podlega. Niezależnie od jej dalszych losów prawnych w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja organu I instancji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Nawet gdyby jednak uznać, że intencją skarżących było uzyskanie tymczasowej ochrony poprzez wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody, to ochrony takiej w niniejszym postępowaniu skarżący uzyskać nie mogli. Uzgodnienie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia nie podlega wykonaniu, a to ze względu na jego przedmiot. Decyzja w przedmiocie wyżej wskazanego uzgodnienia określa jedynie warunki i wymogi podyktowane względami ochrony środowiska, jakie powinny zostać zachowane przy realizacji inwestycji. Aktualnie wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania następuje przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, a także przed wydaniem pozwolenia na budowę i decyzji określającej szczegółowe warunki wydobywania kopaliny. To, że powyższe postępowania - między innymi w sprawie pozwolenia na budowę czy wydobywania kopaliny - poprzedzone jest warunkiem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, nie oznacza jednak wcale, że decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania zgody prowadzi samoczynnie do wydania decyzji udzielającej pozwolenia na budowę czy określającej szczegółowe warunki eksploatowania złóż surowca. Należy przy tym podkreślić, iż wspomniane decyzje wydawane w odrębnych postępowaniach administracyjnych, w ramach których przysługują stronie stosowne środki zaskarżenia. Wobec tego sama odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie spowoduje ujemnych skutków w postaci wydania decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji określającej szczegółowe warunki wydobywania kopaliny. Stąd też nie doprowadzi do sytuacji, w której mogłoby dojść na podstawie takiej decyzji do ingerencji w środowisko (por. stanowisko NSA jak wyżej). W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/W. Batorowicz