V U 890/24

<p>Sygn. akt V U 890/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 16 maja 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w następującym składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący: Sędzia Beata Łapińska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">M. J.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek odwołania <span class="anon-block">M. J.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. sygn.: <span class="anon-block">(...)</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> 1. zmienia zaskarżoną decyzję i zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> do wszczęcia postępowania w sprawie wniosku <span class="anon-block">M. J.</span> <br/>z dnia <span class="anon-block">(...)</span> w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> <br/>na rzecz <span class="anon-block">M. J.</span> kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.</strong> </p> <p>Sygn. akt V U 890/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> Zaskarżoną decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> odmówił wnioskodawczyni <span class="anon-block">M. J.</span> wszczęcia postępowania o ponowne rozpoznanie prawa do emerytury wcześniejszej i tym samym unieważnienie prawomocnej decyzji odmownej z <span class="anon-block">(...)</span> r. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, iż decyzja z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. nie była poddana kontroli sądowej. W dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. <span class="anon-block">M. J.</span> wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa do rekompensaty , a decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. ZUS wydał w tym zakresie decyzję odmowną. Ta decyzja poddana była kontroli sądowej . Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. w sprawie VU 90/22 oddalił jej odwołanie, a Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 31 października 2023 r. oddalił apelacje wnioskodawczyni.</p> <p>Kolejny wniosek o prawo do rekompensaty został również załatwiony przez organ rentowy odmownie, a odwołanie wnioskodawczyni zostało odrzucone w sprawi VU 602/24, a Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie wnioskodawczyni. Jednocześnie Sąd Okręgowy w sprawie VU 602/24 zawarty w aktach wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia postanowieniem z dnia 1 października 2024 r. przekazał ZUS-owi do merytorycznego rozpoznania, czego owocem jest zaskarżona decyzja.</p> <p>Od powyższej decyzji wnioskodawca wniosła odwołanie , podnosząc , iż w sprawie VU 602/24 w piśmie z dnia 23 września 2023 r. wskazywałam na nowe fakty i dowody ,świadczące o rażącym naruszeniu prawa przez ZUS przy wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do emerytury. Podniosła, iż jedną z przyczyn była jej choroba , która nie pozwalała jej na prawidłowe podejmowanie decyzji oraz fakt, iż pracownice ZUS-u przy składaniu wniosku o emeryturę wprowadziły ją w błąd, zapewniając ją, że emerytura wcześniejsza będzie dla niej korzystniejsza od emerytury powszechnej z rekompensatą. Podniosła, iż gdyby wiedziała, że emerytura ta nie będzie dla niej korzystna , nie składałaby takiego wniosku. W konsekwencji wniosła o unieważnienie decyzji i przyznanie jej emerytury z powszechnego wieku emerytalnego z rekompensatą. ZUS wniósł o oddalenie odwołania.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">M. J.</span> <span class="anon-block">urodzona w dniu (...)</span>, złożyła wniosek o emeryturę dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku.</p> <p>Decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku, organ rentowy przyznał wnioskodawczyni emeryturę od dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku tj. od następnego dnia po rozwiązaniu stosunku pracy. Odwołanie od tej decyzji złożyła <span class="anon-block">M. J.</span> wnosząc o zastosowanie przy wyliczaniu przyznanego świadczenia kwoty bazowej z 2018 roku <em> <!-- --> (dowód: decyzja z dnia <span class="anon-block">(...)</span>. k. 23, odwołanie z <span class="anon-block">(...)</span>. k. 25 – w aktach ZUS.)</em> </p> <p> Po ponownej analizie sprawy w wyniku złożonego odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z dnia <span class="anon-block">(...)</span> o ponownym ustaleniu wysokości emerytury, w której ustali jej wysokość od <span class="anon-block">(...)</span> roku tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury <em> <!-- --> (dowód: decyzja z dnia <span class="anon-block">(...)</span>. k. 36 – w aktach ZUS).</em> </p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku <span class="anon-block">M. J.</span> złożyła wniosek o emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego. Decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku organ rentowy przyznał jej prawo do tego świadczenia od <span class="anon-block">(...)</span> roku, tj. od miesiąca w którym zgłoszono wniosek <em> <!-- --> (dowód: wniosek z <span class="anon-block">(...)</span> k. 57 akt VU 90 /22 , decyzja z dnia <span class="anon-block">(...)</span>k. 61 – w aktach ZUS.)</em> </p> <p> W dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku <span class="anon-block">M. J.</span> złożyła wniosek o powtórne obliczenie wysokości emerytury z uwzględnieniem rekompensaty jako dodatku do kapitału początkowego.</p> <p> Dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku ZUS wydał decyzję wskazując, że odmawia prawa do przeliczenia emerytury z uwzględnieniem rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach, z uwagi na przyznane wnioskodawczyni prawo do emerytury na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 88;art. 88 ust. 1)">art. 88 ust 1 ustawy Karta Nauczyciela</a> <em> <!-- -->(dowód: pismo z dnia 8.12.2021r. k. 68, decyzja z dnia <span class="anon-block">(...)</span> k. 71 – w aktach ZUS).</em> </p> <p>Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. w sprawie VU 90/22 oddalił jej odwołanie, a Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 31 października 2023 r. oddalił apelacje wnioskodawczyni.</p> <p>Kolejny wniosek o prawo do rekompensaty został również załatwiony przez organ rentowy odmownie, a odwołanie wnioskodawczyni zostało odrzucone w sprawi VU 602/24, a Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie wnioskodawczyni. Jednocześnie Sąd Okręgowy w sprawie VU 602/24 zawarty w aktach wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia postanowieniem z dnia 1 października 2024 r. przekazał ZUS-owi do merytorycznego rozpoznania, czego owocem jest zaskarżona decyzja.</p> <p>Od powyższej decyzji wnioskodawca wniosła odwołanie , podnosząc , iż w sprawie VU 602/24 w piśmie z dnia 23 września 2023 r. wskazywała na nowe fakty i dowody ,świadczące o rażącym naruszeniu prawa przez ZUS przy wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do emerytury. Podniosła, iż jedną z przyczyn była jej choroba , która nie pozwalała jej na prawidłowe podejmowanie decyzji oraz fakt, iż pracownice ZUS-u przy składaniu wniosku o emeryturę wprowadziły ją w błąd, zapewniając ją, że emerytura wcześniejsza będzie dla niej korzystniejsza od emerytury powszechnej z rekompensatą. Podniosła, iż gdyby wiedziała, że emerytura ta nie będzie dla niej korzystna , nie składałaby takiego wniosku. W konsekwencji wniosła o unieważnienie decyzji i przyznanie jej emerytury z powszechnego wieku emerytalnego z rekompensatą.</p> <p>Nowe dokumenty dotyczące stanu zdrowia wnioskodawczyni znajdują się zostały załączone do odwołania w sprawie VU 602 /24 na k. 24-26</p> <p> wniosku .</p> <p> ( bezsporne)</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Odwołanie zasługuje na uwzględnienie lecz z zupełnie odmiennych powodów niż zawartych w odwołaniu .</strong> </p> <p> W przedmiotowej sprawie ubezpieczona złożyła w ramach postępowania sądowego w sprawie VU 602/24 wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu jej prawa do emerytury wcześniejszej na podstawie art. 88 KN. DO wniosku załączyła zaświadczenia lekarskie podnosząc, iż nie była świadoma podjętej decyzji i została wprowadzona w błąd przez pracownice ZUS-u, które zapewniały ją , że emerytura wcześniejsza będzie dla niej korzystna . Sąd wniosek ten przekazał ZUS do merytorycznego rozpoznania , czego wynikiem jest zaskarżona decyzja o odmowie wszczęcia postępowania.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego ZUS na podstawie art. 83 a ustawy o ubezpieczeniach społecznych był zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie i w przypadku uznania , iż dowody te nie mają waloru nowości winien był wydać decyzję merytoryczną. ZUS w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił w ogóle powodów takiego rozstrzygnięcia, a w szczególności nie odniósł się do dokumentów załączonych do wniosku w postaci zaświadczeń lekarskich, które wnioskodawczyni traktowała, jako nowe dowody.</p> <p>Odmowa wszczęcia postępowania jest możliwa jedynie w przypadku nie dołączenia przez ubezpieczonego dokumentów, które są niezbędne do rozpatrzenia wniosku. W przedmiotowej sprawie organ rentowy winien dokonać oceny złożonej przez ubezpieczoną dokumentacji w merytorycznej decyzji wydanej w rozpoznaniu wniosku o unieważnienie decyzji .</p> <p>W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS powołał się na przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 61 a;art. 61 a § 1)">art. 61 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego</a> , który pozwala na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania tylko wówczas, gdy żądanie, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 61)">art. 61 k.p.a.</a>, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną <span class="underline"> <!-- -->lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. </span> </p> <p>W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych może nastąpić tylko wówczas, gdy oczywistym jest, że osoba która występuje z żądaniem wszczęcia postępowania nie może być uznana za stronę tego postępowania. Z kolei użycie przez ustawodawcę w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 61 a;art. 61 a § 1)">art. 61a § 1 k.p.a.</a> zwrotu „nie może być wszczęte” akcentującego na termin "wszczęcie" wskazuje, że przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też jest znana organowi z urzędu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że czym innym jest jednakże brak przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji, a czym innym jest zaistnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa materialnego, która uniemożliwia uwzględnienie żądania. Z przepisu tego wynika zatem, że odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli natomiast konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które w efekcie może doprowadzić do wniosku, że zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, to powinna być wydana decyzja o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.</p> <p>Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy to bezspornym jest, że ZUS uznał wnioskodawczynię za stronę postępowania.</p> <p>Organ rentowy w zaskarżonej decyzji odmówił zatem wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji nie wskazując jakie to „inne uzasadnione przyczyny” miał na myśli. Samo przyjęcie, iż decyzja jest prawomocna , a złożone dokumenty nie mają na nią wpływu jest w tym wypadku niewystarczające.</p> <p>Jeśli bowiem ZUS uzna, iż brak jest podstaw do unieważnienia decyzji, gdyż nowe fakty i dowody nie mają na wpływu na treść decyzji z 2018 r. winien w tym zakresie wydać decyzję merytoryczną.</p> <p>W sprawie nie występują więc też inne przyczyny, z powodu których postępowanie nie mogłoby zostać wszczęte.</p> <p> Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477/14;art. 477/14 § 2)">art. 477.14§ 2 k.p.c.</a> orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.</p> <p> O kosztach orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a> obciążając nimi organ rentowy ( punkt 2 sentencji).</p> </div>