I GSK 284/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1451/16 odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 724/11 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Gdańsku postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1451/16, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę R. B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 724/11 oddalającym skargę R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Gdyni z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym pływ na wynik postępowania przez naruszenie art. 272 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r. (Dz. Urz. EU. C. Nr 326, str. 47, dalej: TFUE) polegające na błędnym przyjęciu, że rodzajem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) po wydaniu którego nie przysługuje skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest orzeczenie wydane w trybie pytania prejudycjalnego, z którego wynika podstawa do wznowienia postępowania, co doprowadziło Sąd do błędnego wniosku o braku przepisu, w świetle którego można byłoby wznowić postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem, a dalej do niezastosowania przepisu art. 272 § 3 p.p.s.a., podczas gdy każde orzeczenie TSUE, w tym orzeczenie w trybie pytania prejudycjalnego, powoduje możliwość wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a. Postanowieniem z 4 sierpnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił w sprawie postępowanie z uwagi na przedstawienie w sprawie z 10 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1541/16, zagadnienia prawnego. W dniu 16 października 2017 r., sygn. akt I FPS 1/17, Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, że podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania. Postanowieniem z 26 października 2017 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z 16 października 2017 r., sygn. akt I FPS 1/17, podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 p.p.s.a. może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania. Skład orzekający NSA, rozpoznający skargę kasacyjną skarżącego będąc związany treścią ww. uchwały stwierdza, że pogląd odmienny od przyjętego w uchwale, prezentowany przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu narusza treść art. 269 § 1 p.p.s.a. Godzi się zauważyć, że uchwała ma ogólną moc wiążącą, wynikającą z ww. przepisu, który nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Autor skargi kasacyjnej trafnie zarzuca, iż Sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, gdyż skarga ta opierała się na ustawowej podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Zdaniem Sądu I instancji z treści art. 272 § 3 p.p.s.a. wynika jednak, że uprawnienie do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania przysługuje tylko adresatowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, a skarżący nie był stroną postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej i wyrok tego Trybunału bezpośrednio jego nie dotyczył ani też nie został mu doręczony. Naczelny Sąd Administracyjny tego ostatniego poglądu Sądu I instancji nie podziela. Zauważyć, bowiem należy, iż w zd. 1 § 3 art. 273 p.p.s.a. użyto zwrotu "można żądać wznowienia postępowania", a to oznacza, iż z takim żądaniem może wystąpić każdy, jeżeli zachodzi przesłanka przedmiotowa określona w tym przepisie). W zd. 2 § 3 art. 273 p.p.s.a. w żaden zaś sposób nie ograniczono kręgu podmiotowego w zakresie żądania wznowienia postępowania, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wynika to z jednoznacznej treści tego przepisu, zgodnie z którym przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (tak też NSA w postanowieniu z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 2031/13). W § 2 art. 273 p.p.s.a. jest mowa o terminie do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i zgodnie z tym przepisem (zd. 1 § 2 art. 273 p.p.s.a.) w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującego aktu normatywnego. Z uwagi na treść tego ostatniego przepisu Konstytucji RP ustawodawca – jak się wydaje – nie zdecydował się na liczenie terminu do złożenia skargi o wznowienie od daty ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, lecz od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. W przypadku zaś orzeczeń TSUE wchodzą one w życie z chwilą publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Poza tym w zd. 2 § 2 art. 273 p.p.s.a. jest też mowa o innym sposobie liczenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, a mianowicie, jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został wstępnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Z uwagi na te odrębności w zakresie liczenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w przypadku orzeczenia TK, ustawodawca w zd. 2 § 3 art. 273 p.p.s.a. zdecydował się na stosowanie § 2 art. 273 p.p.s.a. "odpowiednio", co nie zmienia oceny, iż to "odpowiednie" stosowanie dotyczy wyłącznie liczenia terminu do wniesienia skargi, z zastrzeżeniem, że "termin do wniesienia skargi biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego". Oznacza to, że w przypadku rozstrzygnięcia organu międzynarodowego termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w przypadku stron, które nie były stronami w postępowaniu przed organem międzynarodowym wynosi trzy miesiące od daty publikacji tego rozstrzygnięcia, gdyż z tym dniem orzeczenie to wchodzi w życie, a w przypadku stron, które brały udział w postępowaniu przed tym organem termin ten biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Z regulacji ustawowych dotyczących możliwego sposobu liczenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie można więc wyciągać wniosku dotyczącego podmiotu uprawnionego do złożenia takiej skargi i to w sytuacji, gdy podmiot ten został w sposób jednoznaczny określony w art. 273 § 3 p.p.s.a. przez użycie sformułowania "można żądać wznowienia postępowania". Zauważyć przy tym należy, iż interpretacja przepisu art. 273 § 3 p.p.s.a. dokonana w dosłownym jego brzmieniu pozwala też na realizację celów przewidzianych przez przepisy unijne. Reasumując w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwe jest wniesienie skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a. przez podmiot niebędący stroną postępowania przed TSUE. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a.