IV SA/Po 407/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Józef Maleszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp.j. w [...] na postanowienie Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej "[...].j. w [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Wojewoda (dalej: Wojewoda, organ II instancji) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia [...] Spółka Jawna, dalej: skarżąca, na postanowienie Starosty [...] (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], odmawiające wznowienia postępowania na wniosek z dnia [...] stycznia 2019 r. złożony przez skarżącą w sprawie zakończonej decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...], umarzającą w całości postępowanie administracyjne wznowione postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na budowę [...] obejmującego: halę magazynową z zapleczem socjalno-biurowym, place manewrowe, parkingi, sieci wewnętrzne oraz wartownie i zbiornik odparowujący, zlokalizowanych w m. [...], gm. [...], na działkach nr ewid.[...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że dnia [...] stycznia 2019 r. skarżąca wniosła do Starosty wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...], umarzającą w całości postępowanie administracyjne wznowione postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na budowę [...] obejmującego: halę magazynową z zapleczem socjalno-biurowym, place manewrowe, parkingi, sieci wewnętrzne oraz wartownie i zbiornik odparowujący, zlokalizowanych w m. [...], gm. [...], na działkach nr ewid.[...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i uchylenie wskazanej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania. Zażalenie na ww. rozstrzygnięcie wniosła skarżąca. Wojewoda podkreślił, że wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, a więc takiej decyzji, która mocą art. 16 § 1 k.p.a. objęta jest zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu procedura ta obwarowana jest szczególnymi wymogami formalnymi. Z treści art. 145 § 1 wprost wynika, iż możliwe jest wznowienie postępowania jedynie od decyzji ostatecznej ("W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: [...]"). W analizowanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskodawcy w stosunku do decyzji nieostatecznej, nie spełniono zatem podstawowego warunku formalnego umożliwiającego wszczęcie postępowania wznowieniowego. Nie jest bowiem możliwe wszczęcie przez organ postępowania w razie niespełnienia wymogów formalnych. W takim przypadku odmowa wznowienia postępowania jest w pełni uzasadniona. Odnosząc się do poruszonej w zażaleniu kwestii konieczności zawieszenia postępowania przez Starostę Wojewoda wskazał, że zawieszenie postępowania jest możliwe w przypadku jego wszczęcia. Samo wniesienie przez stronę podania o wznowienie postępowania nie wszczyna postępowania wznowieniowego, o którego podjęciu bądź odmowie rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 k.p.a., właściwy organ. Podanie uruchamia natomiast postępowanie wstępne, którego celem jest ustalenie przez organ czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. W przedmiotowej sprawie nie spełniono formalnego warunku wszczęcia postępowania wznowieniowego więc argument nie zastosowania przez organ I instancji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest bezzasadny. Na postanowienie Wojewody skargę do Wojewódzkiego sadu administracyjnego w Poznaniu złożyła skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy oraz o przyznanie skarżącemu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji (winno być: postanowieniu – uw. Sądu) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji (winno być: postanowienia – uw. Sądu) odmawiającej wznowienia postępowania, podczas gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji o wznowieniu postępowania zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. rozpoznania odwołania z dnia [...] grudnia 2018 roku w sprawie o sygn. akt [...] i ustalenia czy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty [...] numer [...] z dnia [...] czerwca 2007 roku doszło wskutek złożenia podania o wznowienie skierowanego przez spółkę "[...] spółka jawna, a w konsekwencji czy ww. spółka brała udział w postępowaniu o sygn. akt [...], co spowodowało przedwczesne wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, z błędnym uzasadnieniem, że skarżący może dopiero skorzystać z instytucji wznowienia postępowania po rozpoznaniu odwołania z dnia [...] grudnia 2018 roku, kiedy to decyzja stanie się ostateczna, podczas gdy postępowanie administracyjne powinno zostać wszczęte i zawieszone przez organ z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że utrzymanie przez Wojewodę w mocy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na brak uzyskania przez decyzje z dnia [...] grudnia 2018 roku przymiotu "ostateczności", należy uznać za błędne. Po pierwsze w obowiązujących przepisach prawa brak jest normy zakazującej złożenia podania o wznowienie postępowania, przed uzyskaniem przez zaskarżoną decyzję przymiotu "ostatecznej". Po drugie, organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności, że w przypadku wstrzymania się przez skarżącą do momentu uzyskania przez decyzję z dnia [...] grudnia 2018 roku przymiotu "ostateczności", skarżąca nie spełniłaby wymogu złożenia podania o wznowienie postępowania w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym dowiedziała się, że w ramach postępowania wznowionego postanowieniem z dnia [...] października 2018 roku - nie była traktowana przez organ I instancji jako strona. Po trzecie, zawieszenie postępowania administracyjnego znajduje - w ocenie skarżącej - wyraźną podstawę prawną w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ rozpatrzenie sprawy i wydanie postanowienia w postępowaniu zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, polega na ustaleniu czy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty [...] numer [...] z dnia [...] czerwca 2007 roku doszło wskutek złożenia podania o wznowienie skierowanego przez spółkę [...] spółka jawna, a w konsekwencji czy ww. spółka brała udział w postępowaniu o sygn. akt [...] W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym, w przypadku skarg na postanowienie, skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że nie może się ono ostać w obrocie prawnym. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Art. 149 k.p.a. stanowi natomiast: § 1. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. § 2. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. § 3. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. § 4. Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie. Jedyną przesłanką, jaka przez organy obu instancji została powołana jako podstawa ich rozstrzygnięć był brak przymiotu ostateczności decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r. Wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2019 r. Wojewoda nie zwrócił jednak uwagi na okoliczność, że tego samego dnia tj. [...] marca 2019 r. decyzja Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r. przymiot taki uzyskała na skutek decyzji Wojewody nr [...] umarzającej postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r. Ponieważ w prawie polskim – w świetle ogólnej reguły wysłowionej w art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny ( t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1145), a znajdującej odpowiednie zastosowanie także na gruncie procedury sądowoadministracyjnej (art. 83 § 1 p.p.s.a.) – najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest "dzień", rozumiany jako doba liczona od północy do północy (tzw. computatio civilis), to czynności wykonane w tym samym dniu przychodzi uznawać za dokonane jednocześnie. Wobec powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że w tym samym dniu, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie doszło także do ustatecznienia się decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r. Na skutek tej okoliczności powołanie się przez Wojewodę na brak przymiotu ostateczności decyzji kończącej postępowanie, którego dotyczył wniosek o wznowienie uznać należy za błędne. Postępowanie zakończone decyzją nieostateczną nie może zostać wznowione dopóty, dopóki decyzja ta nie stanie się ostateczna (por. Piotr Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019). Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez adwokata obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia: 1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4. 2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. 3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to: 1) niezbędny nakład pracy adwokata, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartość przedmiotu sprawy; 3) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanego rozporządzenia ([...] zł), uiszczona opłata od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł. Oraz równowartość wpisu ([...] zł), łącznie – [...] zł. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi. Organ wszechstronnie i wnikliwie rozważy oraz oceni cały zebrany w sprawie materiał dowodowy w aspekcie wykazania przez skarżącego podstaw do wznowienia postępowania oraz istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W zależności od wyniku poczynionych ustaleń i rozważań podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien mieć na uwadze, że przewidziana dla odmowy wznowienia postępowania forma postanowienia podkreśla formalny charakter tego rozstrzygnięcia, które z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć jedynie do przypadków, gdy podmiot żądający wznowienia postępowania nie powołuje się na interes prawny (por. wyrok NSA z 7 maja 2013 r., I OSK 2185/11, LEX nr 1343871).