II GSK 1579/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. NSA Stanisław Śliwa (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A] Spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 1017/16 w sprawie ze skargi [A] Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Gliwicach, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 1017/16, oddalił skargę [A] Sp. z o.o. (dalej także: "Spółka") w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (DIC) w Katowicach z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. W dniu 16 lutego 2011 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Bielsku - Białej przeprowadzili w lokalu [...] w J. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. W jej wyniku stwierdzono włączone i gotowe do gry urządzenie MULTI GAMINATOR 42 nr seryjny [...], nie posiadające poświadczenia rejestracji. Grający na nim nie miał wpływu na wynik gry (nie decydował o momencie zatrzymania obracających się bębnów, jak też nie miał wpływu na pojawiający się na nich symbol decydujący o wysokości wygranej). Kontrolowany podmiot nie posiadał koncesji na urządzanie gier na automatach. Naczelnik Urzędu Celnego (NUC) w Bielsku-Białej powołał się także na opinię biegłego sądowego powołanego w postępowaniu karnoskarbowym, która potwierdziła, że badane urządzenie to automat do gier w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej: "u.g.h."). Gra na przedmiotowym urządzeniu ma bowiem charakter losowy, a w jej trakcie uzyskano wygraną w postaci dodatkowych punktów kredytowych, które pozwoliły na kontynuowanie gry bez dodatkowych opłat. Jako właściciela automatu ustalono Spółkę, którą uznano za urządzającego gry na automacie poza kasynem gry na podstawie umowy z dnia 13 sierpnia 2010 r. zawartej z właścicielem lokalu [...], bowiem ten ostatni nie posiadał wydanej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych koncesji na prowadzenie kasyna gry w wymienionym lokalu. Mając to na uwadze NUC w Bielsku-Białej, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wymierzył Spółkę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. DIC w Katowicach, decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazał, że przebieg poszczególnych gier wykazał, że gry na urządzeniu MULTI GAMINATOR 42 mają charakter losowy, bowiem prowadzący eksperyment nie miał wpływu na wynik przeprowadzonej pojedynczej gry, a wprowadzenie możliwości zdobywania punktów poprzez grę zręcznościową nie ma wpływu na losowy charakter gry. Przeprowadzony zatem przez funkcjonariuszy celnych eksperyment oraz opinia biegłego sądowego dały podstawę do stwierdzenia, że gry na przedmiotowym urządzeniu są grami na automatach w rozumieniu u.g.h. Jako urządzającego takie gry DIC uznał Spółkę jako właściciela przedmiotowego automatu i podmiot, który dokonał czynności związanych z zorganizowaniem i urządzaniem gier na automacie w przedmiotowym lokalu. Odnosząc się do zarzutów Spółki DIC powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 16 maja 2016 r. (III GPS 1/16) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 marca 2015 r. (P 4/14). Wskazał następnie, że u.g.h. to akt obowiązujący, a organy są zobowiązane do jego stosowania. Organ podkreślił też, że to do organu prowadzącego postępowanie należy ustalenie, czy skontrolowane urządzenie jest automatem w rozumieniu przepisów u.g.h. DIC nie znalazł też powodów do powołania w sprawie nowego biegłego uznając, że nie ma podstaw do kwestionowania wiadomości specjalnych biegłego, z którego opinii w sprawie korzystano. WSA w Gliwicach, powołanym wyżej wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r., oddalił skargę Spółki na decyzję DIC w Katowicach z 25 maja 2016 r. Sąd powołał się na uchwałę NSA z 16 maja 2016r. o sygn. akt II GPS 1/16, w której jednoznacznie rozstrzygnięte zostały wątpliwości dotyczące stosowania ustawy o grach hazardowych i nakładania kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem. Uchwalono bowiem, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. W uchwale tej przesądzono także, iż urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Mając to na uwadze Sąd podniósł, że organy rozpoznające niniejszą sprawę wykazały, że w lokalu [...] w J. zlokalizowany był automat do gier o charakterze komercyjnym i losowym, co potwierdził przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych eksperyment oraz opinia biegłego. Skoro zaś urządzającym gry na automatach poza kasynem w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest osoba, stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry, tym samym zasadnie organy stwierdziły, że w niniejszej sprawie za takiego urządzającego należy uznać Spółkę. Sąd podkreślił, że DIC w sposób wyczerpujący i przekonujący odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, a Sąd zaprezentowane stanowisko i jego argumentację w całości podzielił. W ocenie Sądu, organy podatkowe nie naruszyły w rozpatrywanej sprawie przepisów prawa materialnego, a ponadto działały z poszanowaniem reguł postępowania. Natomiast powołana uchwała z 16 maja 2016r. jest tzw. uchwałą abstrakcyjną, która na mocy art. 264 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.") ma moc wiążącą we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis, a pogląd w niej wyrażony może zostać zmieniony tylko stosowną uchwałą takiego samego składu NSA. Sąd orzekający w pełni podzielił pogląd zaprezentowany w powołanej uchwale. Podkreślił, że w realiach rozpoznawanej sprawy nałożenie na stronę kary nie było uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia Ministra Finansów, a ustalenia poczynione w oparciu o przeprowadzone dowody, w tym eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych dały podstawy do przyjęcia, że strona urządzała gry hazardowe w rozumieniu u.g.h. na automacie poza kasynem gry i podlegała z tego tytułu sankcji określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Wyrok powyższy Spółka zakwestionowała w całości w drodze skargi kasacyjnej zarzucając - na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 14 ust. 1 u.g.h. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że można go zastosować w sprawie w sytuacji, gdy przepis ten w dacie czynu nie był poddany obowiązkowej notyfikacji, a jest "przepisem technicznym" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i jako taki nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych - zarówno fizycznych, jak i prawnych; a przepis ten stanowi normę dopełniającą podstawę wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2. Na wypadek nieuwzględnienia tego zarzutu skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie jako podstawy prawnej wymierzenia kary normy zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., która jest skierowana do podmiotów mających koncesję na prowadzenie kasyna, w sytuacji gdy sprawa powinna być rozstrzygana w świetle dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h. (dot. urządzania gier hazardowych bez koncesji). W oparciu o powyższe Spółka wniosła o uchylenie wyroku wraz z poprzedzającymi go decyzjami organów administracji I i II instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Odpowiadając na skargę kasacyjną DIC wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 P.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach nie narusza prawa w sposób opisany w zarzutach naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty postawione w petitum skargi kasacyjnej są chybione, gdyż zostały sformułowane z pominięciem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16, nie tylko prawidłowo cytowanej przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, ale także przez Sąd prawidłowo interpretowanej - tak co do treści uchwały i płynących z niej konsekwencji prawnych, jak też co do jej mocy wiążącej na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a. W powołanej uchwale przyjęto, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.) i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry. Stanowisko wyrażone w uchwale w pełni podziela Sąd w obecnym składzie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, funkcja realizowana przez art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nadaje temu przepisowi samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 tej ustawy, co uzasadnia pogląd o braku podstaw do odmowy jego stosowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Nie jest bowiem tak, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych pozostaje w tak ścisłym funkcjonalnym związku z technicznym przepisem art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który zawsze i bezwarunkowo - a więc, bez względu na elementy i okoliczności konkretnych stanów faktycznych - uzasadnia odmowę jego zastosowania, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry na automatach czyni to poza kasynem gry. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ma wszelkie cechy przepisu nakładającego sankcję administracyjną, za zachowania niezgodne z prawem, których nie można zamknąć jedynie w zakazie urządzania gier poza kasynem gry. Nie jest tym samym prawidłowe wnioskowanie - bez dostrzegania ogółu uwag TSUE zawartych w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 i wyłącznie ze sformułowania o technicznym charakterze art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych - o zwolnieniu z jakichkolwiek obowiązków i ograniczeń w ramach prowadzenia działalności w dziedzinie hazardu. Przypomnieć również trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale II GPS 1/16, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. "Urządzający" gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy urządza je bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie zatem karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, nie zaś karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. W konsekwencji przyjęcia zasadności zastosowania w sprawie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych stwierdzić należy, że wobec ustalenia, że skarżąca urządzała gry na automacie poza kasynem gry, uzasadnione było wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o powołane przepisy prawa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.