II SA/Sz 841/14

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata D. S. kwotę [...] ([...]) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta w oparciu o przepis art. 54 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku J.W. z dnia 19 grudnia 2013 r. odmówił skierowania go do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący jest osobą bezdomną, utrzymującą się ze świadczenia otrzymywanego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł miesięcznie. Z załączonych do akt zaświadczeń lekarza medycyny pracy z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z [...] r. wynika, że skarżący choruje na nadciśnienie tętnicze, utrwalone migotanie przedsionków, miażdżycę tętnic szyjnych oraz, że jest uzależniony od leków. Nadto, okresowo wymaga opieki osób drugich oraz wskazana byłaby konsultacja psychiatryczna. Dodatkowo skarżący poinformował pracownika socjalnego, że ma problemy z krążeniem, jest po udarze prawostronnym i cierpi na bóle nóg. W opinii pracownika socjalnego J.W. nie wymaga całodobowej opieki, ponieważ samodzielnie zaspokaja wszystkie potrzeby wynikające z egzystencji, tj. porusza się, spożywa przygotowane przez siebie posiłki, bez pomocy osób drugich załatwia sprawy urzędowe oraz chodzi do lekarza. W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego skarżący poinformował pracownika socjalnego, że większość dnia spędza w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] u swojej znajomej pomagając jej w różnych sprawach, natomiast za opłatą nocuje u kolegów, a gdy jest ciepło przebywa na działkach. Zamieszkanie w domu pomocy społecznej będzie stanowiło dla niego możliwość poprawy warunków socjalno-bytowych. Z powodu bezdomności skarżący został poinformowany o możliwości ubiegania się o miejsce w schronisku dla bezdomnych oraz o możliwości wsparcia w postaci usług opiekuńczych, z czego nie skorzystał. Organ wskazał, że z dyspozycji art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie w środowisku pomimo wykorzystania innych możliwości pomocy. W związku z powyższym brak jest podstaw do skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Natomiast w sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia skarżący może zwrócić się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych. W odwołaniu od wydanej decyzji J.W. wskazał, że jego sytuacja zdrowotna została zweryfikowana nieprawidłowo, bez uwzględnienia orzeczenia z dnia [...] r., które dołączył do odwołania. W postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją wydaną w dniu [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 54 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn.zm.), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium w pełni podzieliło argumentację organu I instancji podając, że organ ten prawidłowo i wnikliwie wyjaśnił wszelkie okoliczności sprawy stwierdzając, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, nie posiadającą jednak orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, mogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której można zapewnić niezbędną pomoc w formie usług opiekuńczych i schronienia. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z poszanowaniem reguł wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Organ I instancji wykazał w jakim stopniu wiek i choroba J.W. oraz warunki w jakich żyje wpływają na jego zdolność samodzielnego funkcjonowania, umiejętność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, fizjologicznych, itp. Kolegium odwołało się do poglądu prezentowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wedle którego, umieszczenie w domu pomocy społecznej jest rozwiązaniem ostatecznym, wobec czego wymaga dokładnego zbadania okoliczności faktycznych sprawy celem dokonania oceny, czy osobie tej w pierwszej kolejności nie można udzielić pomocy opiekuńczej w miejscu jej zamieszkania, bez konieczności opuszczania przez nią tego miejsca. Kwestiami wymagającymi wyjaśnienia w takiej sytuacji są: stan zdrowia osoby, której sprawa dotyczy, warunki środowiskowe, w jakich osoba ta się znajduje oraz możliwości skorzystania z pomocy innych osób (ewentualnie bliskich), a zwłaszcza z usług opiekuńczych oferowanych przez organy pomocowe w miejscu zamieszkania. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie, wobec brzmienia przepisu art. 54 ust. 1 powołanej ustawy, brak było możliwości rozstrzygnięcia sprawy zgodnego z wnioskiem strony. Na powyższą decyzję J.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, że odmówiono mu przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej na ul. [...] jednak aktualnie nie chce on już tam zamieszkać, ponieważ nie ma tam prawidłowej opieki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie, wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając im naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieustalenie rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego i nie odniesienie się do treści przedłożonego przezeń zaświadczenia lekarskiego z dnia 10 kwietnia 2014 r., oraz naruszenie art. 54 ustawy o pomocy społecznej, poprzez brak rozważenia, czy realne było zaoferowanie skarżącemu innego rodzaju usług opiekuńczych w sytuacji, gdy jest on osobą bezdomną. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca skierowania J.W. do domu pomocy społecznej. Przesłanki i zasady umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w art. 54 ust. 1 stanowi, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Taka regulacja oznacza, że obowiązek organów do skierowania danej osoby do domu opieki społecznej określonego typu powstaje dopiero wówczas, gdy po stronie osoby zainteresowanej zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do tego rodzaju świadczenia pomocy społecznej. W świetle tego przepisu powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej uzależnione zostało od ustalenia, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Warunkiem skierowania do domu pomocy społecznej jest zatem ustalenie, że osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. W kontrolowanym postępowaniu okoliczność ta nie została wyjaśniona w sposób należyty. Organy obu instancji oceniając, że skarżący nie wymaga całodobowej opieki, powołały się na treść zaświadczeń lekarskich z dnia 27 i 28 stycznia 2014 r., z których wynika, że skarżący choruje na nadciśnienie tętnicze, ma utrwalone migotanie przedsionków, miażdżycę tętnic szyjnych, niewydolność serca – jest po udarze prawostronnym, ma problemy z krążeniem i jest uzależniony od leków. Organy, co prawda zaznaczyły, że w zaświadczeniu z dnia [...] r. podano, że skarżący okresowo wymaga opieki osób drugich, jednakże do stwierdzenie tego nie odniosły się jednoznacznie, uznając, że skarżący jest osobą samodzielnie funkcjonującą w środowisku i nie jest mu potrzebna pomoc w czynnościach życiowych. Formułując takie stanowisko organ odwoławczy nie odniósł się jednak do przedłożonego przez skarżącego wraz z odwołaniem zaświadczenia lekarskiego wystawionego dnia [...] r., a więc już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. W zaświadczeniu tym lekarz medycyny pracy wskazał, że J.W. ze względu na stan zdrowia wymaga opieki osób drugich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaświadczenia tego jakby nie dostrzegło, o czym świadczyć może pomięcie go w ramach poczynionych ustaleń faktycznych, których wynik znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wątpliwości budzić może to, czy zaświadczenie to zostało w ogóle przedstawione organowi odwoławczemu wraz z odwołaniem, bowiem znajduje się ono w części akt administracyjnych zgromadzonych przez organ I instancji (karta 37), nie zaś przy oryginale odwołania dołączonego do akt Kolegium. Pominięcie ww. zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. przy rozpoznawaniu sprawy przez organ odwoławczy, uzasadnionym czyniło postawienie zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo należy wskazać, że dyspozycja art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uzależnia skierowanie osoby do domu pomocy społecznej m.in. od tego, że nie można jej takiej opieki zapewnić w formie usług opiekuńczych. Oceniając, czy w konkretnym stanie faktycznym zaistniała ta przesłanka organ nie może wskazać, że teoretycznie istnieje możliwość zapewnienia stronie opieki w formie usług opiekuńczych, gdy z rozważań organu nie wynika w jakim sposób taka forma pomocy mogłoby stronie być zapewniona, mając na względzie fakt, że skarżący jest osobą bezdomną, bez stałego adresu zamieszkania. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie odnieść się do treści zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] a w przypadku ewentualnych wątpliwości co do aktualnego na dzień orzekania stanu zdrowia skarżącego, przeprowadzić dodatkowe czynności procesowe mające na celu wyjaśnienie tej okoliczności w sposób pozwalający na sformułowanie przekonującego rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyższych względów, nie przesądzając wyniku ostatecznego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). O wynagrodzeniu pełnomocnika Sąd orzekł na mocy art. 250 ww. ustawy.