I OW 94/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku stałego postanawia wskazać Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Burmistrz Miasta i Gminy S. we wniosku z [...] kwietnia 2019 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem [...] przez wskazanie Prezydenta [...] jako organu właściwego do rozpoznania wniosku H. R. o przyznanie zasiłku stałego i opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...]kwietnia 2019 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek H. R. o przyznanie zasiłku stałego i opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne przekazany przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] w W. na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", oraz art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s." Burmistrz Miasta i Gminy S. ustalił, że H. R. przebywa w [...], ul. [...] w W. Wnioskujący o pomoc wskazał, że jest osobą bezdomną, a ostatnie miejsce zamieszkania na pobyt stały posiadał w S. przy ul. [...]. Organ ustalił, że pod tym adresem wnioskodawca był zameldowany w okresie [...] października 1988 r. – [...] listopada 2018 r., jednakże od wielu lat tam nie mieszka, a swoje sprawy życiowe koncentruje w W. i jej okolicach. W sprawie udzielenia pomocy zainteresowanemu dwukrotnie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach o sygn. akt I OW 99/18 i I OW 202/18, w których wskazał jako organ właściwy do załatwienia sprawy o przyznanie zasiłku stałego i opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne odpowiednio Burmistrza B. i Prezydenta [...]. Burmistrz Miasta i Gminy S. podkreślił, że nie są mu znane przesłanki wskazujące, że wnioskodawca wymeldowany z pobytu stałego w S., chce powrócić do tego miasta. Miasto W. jest więc głównym ośrodkiem działalności wnioskodawcy, w którym przebywa z zamiarem pobytu stałego. W odpowiedzi na wniosek Prezydent [...] wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku H. R. Uzasadniając swoje stanowisko organ podkreślił, że w jego ocenie w niniejszej sprawie kwestię sporną stanowi poprawność ustalenia, czy H. R. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Konsekwencją powyższego ustalenia będzie określenie, czy organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku będzie organ właściwy ze względu na jego miejsce zamieszkania (art. 101 ust. 1), czy też organ właściwy ze względu na jego ostatnie miejsce zameldowania (art. 101 ust. 2) w przypadku potwierdzenia, że jest on osobą bezdomną. Prezydent Miasta [...] wskazał też, że stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy S. oparte jest wyłącznie o wcześniejsze rozstrzygnięcia w sprawach sporów o właściwość miejscową do rozpatrzenia wniosków H. R. Aktualny stan faktyczny i prawny nie pozwala jednak traktować w sposób precedensowy wcześniejszych rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego. H. R. od dnia [...] czerwca 2019 r. nie przebywa już w schronisku dla osób bezdomnych, nie kontynuuje terapii w [...] i wedle własnego oświadczenia jest osobą bezdomną. Nie może powrócić też do miejsca zameldowania ze względu na odmowę przyjęcia go ze strony matki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór zaistniały na gruncie rozpoznawanej sprawy ma charakter negatywny, gdyż zarówno Burmistrz Miasta i Gminy S., jak też Prezydent [...] uznają się za organy niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku H. R. o przyznanie zasiłku stałego i opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wobec powyższego przypomnieć należy, że na mocy art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek wobec osób bezdomnych, określony w art. 101 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z przedstawionych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że rozstrzygnięcie sporu o właściwość w pierwszej kolejności wymaga ustalenia, czy H. R. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Sytuacja życiowa H. R. wynikająca z akt sprawy wskazuje, że aktualnie jest on osobą bezdomną w świetle przesłanek zawartych w pierwszej części cytowanego przepisu. Jak wynika bowiem z niespornych okoliczności przedstawionych przez organy administracyjne wnioskodawca od [...] listopada 2018 r. nie jest zameldowany na pobyt stały w domu rodzinnym w S. przy ul. [...]. Jak podał Burmistrz Miasta i Gminy S. matka wnioskodawcy zamieszkująca w tym lokalu nie wyraziła zgody na powrót syna do domu. Nie można też przyjąć, że interesy życiowe wnioskodawcy koncentrują się w W., gdyż od [...] czerwca 2019 r. nie przebywa w [...] w W., nie kontynuuje terapii w [...] w W. Wedle własnego oświadczenia z [...] marca 2019 r. H. R. jest osobą bezdomną. Z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawca zamieszkiwał w jakimkolwiek lokalu mieszkalnym na terenie W. Tym samym wyłączona jest konieczność ustalenia właściwości miejscowej organu pomocy społecznej w oparciu o kryterium miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s., wskazane okoliczności sprawy stwarzają zaś podstawy do stosowania kryterium miejsca ostatniego zameldowania osoby na pobyt stały, stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s. Nie ulega wątpliwości zaś, że ostatnim miejscem zameldowania H. R. jest miejscowość S. Wskazane przez organy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2018 r. o sygn. akt I OW 99/18 i 20 grudnia 2018 r. o sygn. akt I OW 202/18 zostały wydane na gruncie odmiennych stanów faktycznych i nie dotyczą sprawy tożsamej z obecnie rozpatrywaną. Odnośnie do sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Burmistrzem B. w pierwszej z wymienionych spraw oraz Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem [...] w drugiej - w zakresie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. R. o przyznanie zasiłku stałego i opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, wyrażone zostało stanowisko co do braku możliwości uznania H. R. za osobę bezdomną z racji jego zameldowania w domu rodzinnym w S. Przyjęto tam także, że zainteresowany nie został definitywnie pozbawiony możliwości powrotu do domu. Te okoliczności uległy jednak zmianie. Wobec powyższego zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpoznania wniosku H. R. o przyznanie zasiłku stałego i opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne jest Burmistrz Miasta i Gminy S. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.