II FZ 702/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1739/18 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1739/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") odmówił A. M. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia postanowienia WSA wynika, że Skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2018 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. W piśmie z dnia 29 czerwca 2018 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nadmieniła, że natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby wyrządzeniem znacznej szkody Skarżącej i jej rodzinie, a następstwem wykonania decyzji będą trudne do odwrócenia skutki dla Skarżącej i jej rodziny. Skarżąca jest matką samotnie wychowującą dziecko. Jej sytuacja materialna jest zła, utrzymuje się wyłącznie z własnych dochodów i nie uzyskuje alimentów od ojca dziecka. Skarżąca spłaca samodzielnie kredyt bankowy oraz podlega egzekucji należności publicznoprawnych na łączną kwotę 52 tysięcy złotych. Takie obciążenie finansowe, przekracza zdaniem Skarżącej jej możliwości. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wyjaśnił, że choć Skarżąca uzasadniła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji szeregiem informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej (brak alimentów od ojca dziecka, kredyt, egzekucja należności publicznoprawnych), to nie zdecydowała się na poparcie tych twierdzeń stosownymi dokumentami. Mając na uwadze ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji WSA nie może wydać postanowienia o ochronie tymczasowej nie mając żadnej konkretnej bazy informacji. Analiza takiego materiału przedstawionego w sprawie nie może dać pełnego obrazu sytuacji Skarżącej w kontekście przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, dzięki którym WSA mógłby porównać jej możliwości zarobkowe oraz majątek, którym dysponuje wobec obciążeń kredytowych oraz publicznoprawnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez WSA argumentów Skarżącej odnoszących się do jej złej sytuacji materialnej, a tym samym nieuwzględnienie okoliczności niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które powstaną wskutek nieuwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W świetle powyższych uwag za prawidłową należy uznać, dokonaną przez WSA ocenę wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji. Jak prawidłowo podał WSA Skarżąca nie przedstawiła odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez nią skutków wykonania decyzji. Stan ten w połączeniu z brakiem takich dokumentów w aktach sprawy, spowodował brak po stronie WSA możliwości zweryfikowania, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać bowiem mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. W konsekwencji nieprzedstawienie przez stronę swojej sytuacji majątkowej uniemożliwia w ogóle, tak jak w niniejszej sprawie, ocenę wpływu wykonania decyzji na sytuację majątkową strony. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.