III SA/Wr 728/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Maciej Guziński, , Protokolant sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. C i C+E oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Zaskarżona decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie Starosty B. z [...] czerwca 2017 r. nr [...]. Organ odwoławczy wskazał, że ww. decyzją odmówiono wydania M. S. prawa jazdy kat. C i C+E. Uzasadniając decyzję Starosta przypomniał, że strona posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, B+E i C+E, natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...], zmienionym następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z [...] stycznia 2017 r., sygn. [...], orzeczono wobec M. S. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznymi, co do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. B, na okres 3 lat. SKO przywołało, że odrębnymi decyzjami z [...] marca 2017 r. strona została skierowana na kurs reedukacyjny, na badania psychologiczne oraz na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Ponadto decyzją z [...] marca 2017 r. orzeczono o cofnięciu uprawnień strony do kierowania pojazdami kat. B od dnia [...] sierpnia 2015 r., która to decyzja została uchylona w zakresie wskazania daty cofnięcia uprawnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o cofnięciu uprawnienia na okres od dnia [...] sierpnia 2015 r. do [...] sierpnia 2018 r. włącznie. Organ odwoławczy przypomniał, że [...] czerwca 2017 r. M. S. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E oraz [...] czerwca 2017 r. złożył wniosek o wydanie mu prawa jazdy kat. C, C+E, natomiast w dniu [...] czerwca 2017 r. wycofał wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoje rozstrzygniecie wskazało, że zasady i tryb orzekania o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami oraz wydawaniu praw jazdy regulują przepisy ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) i przywołało treść art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 3 ww. ustawy. Organ odwoławczy wywiódł, że wobec jednoznacznego brzmienia powołanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami przyjąć należy, że w wymienionych w tych przepisach przypadkach, w tym wystąpienia o wydanie prawa jazdy przez osobę w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy, zasadną i znajdującą oparcie w przepisach jest odmowa wydania prawa jazdy kat. C i C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmujących kat. B. i wyraźnie przypomniało, że zakaz taki został orzeczony wobec strony prawomocnym wyrokiem karnym Sądu Okręgowego w S. z [...] stycznia 2017 r. SKO podkreśliło, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym panuje ugruntowany już pogląd w zakresie odmowy wydawania prawa jazdy w sytuacji cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami innych kategorii, niż wnioskowane, zgodnie z którym przepis art. 12 ust. 2 ustawy nie narusza zasady państwa prawnego. Organ działający na podstawie tego przepisu nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego orzekający zakaz prowadzenia pojazdów leży u podstaw możliwości zastosowania art. 12 ust. 2 ww. ustawy. Adresatem tego przepisu jest organ administracji publicznej, a sfera jego stosowania nie dotyczy sprawy sankcji karnej, o której rozstrzygał sąd karny, lecz odrębnej, choć powiązanej funkcjonalnie, sprawy rozstrzygnięcia w sferze prawa administracyjnego o uprawnieniach do prowadzenia pojazdów. Sposób orzekania sądu karnego w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów jest determinowany specyfiką sankcji karnej, która musi być bardzo ściśle powiązana z zachowaniem sprawczym. Stosowanie art. 12 ust. 2 powołanej ustawy przez organy administracji publicznej opiera się na zupełnie innych przesłankach - chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. M. S. nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze tej zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. naruszenie: 1) art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie przez organ II instancji wadliwej decyzji organu I Instancji, 2) art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I oraz II Instancji wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i uniemożliwienie stronie korzystania z przysługującego jej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, C+E, pomimo, iż uprawnienie to nie zostało jej cofnięte przez orzekający sąd w sprawie karnej, 3) art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez ukształtowanie postępowania w I i II Instancji w sposób sprzeczny z zasadą legalizmu, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażające się w wydaniu rozstrzygnięcia sprzecznego z wyrokiem karnym. 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 12 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego zastosowanie w stosunku do osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C i C+E nie uwzględniając faktu, że faktyczne cofnięcie przez organ uprawnień do prowadzenia pojazdami w szerszym zakresie niż uczynił to sąd karny w prawomocnym wyroku, ma charakter samowolnej kary administracyjnej, wykracza poza zakres środka karnego orzeczonego w prawomocnym wyroku karnym. Mając na uwadze wskazane zarzuty wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. w całości. Skarżący uzasadnił swoje zarzuty. Organ odwoławczy po zaznajomieniu się z treścią skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem prawnym i faktycznym sprawy przyjął, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.) umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W rozpoznawanej sprawie bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] stycznia 2017 r. (sygn. akt [...]), wobec skarżącego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii B w ruchu lądowym na okres 3 lat, to jest od [...] sierpnia 2015 r. do [...] sierpnia 2018 r. Strony niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego są także zgodne, że strona zwróciła się do Starosty B. o wydanie prawa jazdy uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii C, C+E. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z powyższym wnioskiem organy obu instancji odmówiły wydania zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i C+E. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść trzeba, że w myśl art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2017 r., poz. 978, dalej też: u.k.p), prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 u.k.p. w brzmieniu jak podano powyżej. Tym samym więc, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii (B), został rozciągnięty na inne kategorie prawa jazdy - uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy i domagających się ich zwrotu. Regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. nie prowadzi do podważenia prawomocnego wyroku sądowego i nie stanowi podwójnego ukaranie. Samo zdarzenie prawne - fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, co do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B - może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem w literaturze prawa, każde zdarzenie prawne podlega niezależnej ocenie z punktu widzenia norma praw karnego, cywilnego i administracyjnego. Art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Organy obu instancji nie miały wiec podstaw, by odstąpić od zastosowania w niniejszej sprawie wskazanych wyżej przepisów, nawet jeżeli oznacza to de facto dodatkową sankcję dla skarżącego. Przepisy omówione wyżej mają bowiem służyć zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje żadnych okoliczności łagodzących zakaz zwrotu dokumentu prawa jazdy. Wręcz przeciwnie, art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust 2 u.k.p. mają charakter silnie zobiektywizowany, co oznacza, że wszelkie okoliczności występujące po stronie skarżącego związane z jego sytuacją osobistą, majątkową, pozostają bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii AM, A1, A2, A, C, C1, D, D1, C+E, C1+E, D+E, D1+E, B+E, wskazanych w art., 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. W tym zakresie mieści się także żądane zawarte we wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. o wydania prawa jazdy kategorii C, C+E. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii o których wydanie wystąpił skarżący. Tym samym dokument prawa jazdy dla tych kategorii nie może być wydany skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym również inne kategorie prawa jazdy, zaś Sąd Okręgowy w prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Celem bowiem unormowań art. 12 ust. 2 u.k.p. jest wykluczenie z ruchu drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości, a cel ten realizuje przyjęte w tym przepisie rozwiązanie o rozszerzeniu skutków orzeczonego wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na kategorie prawa jazdy nieobjęte zakazem, w okresie obowiązywania zakazu. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie jest objęta uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Wobec powyższego, niezasadny jest zarzut skarżącego, że pomimo orzeczonego wyrokiem Sądu Okręgowego w S. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B, nie wydano mu prawo jazdy pozostałych posiadanych przez niego kategorii. Ponownie podkreślenia wymaga, że organy orzekające w sprawie nie tylko nie naruszyły art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, ale także zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, nie uchybiając przy tym elementarnym zasadom procedury administracyjnej. Nie zachodzą zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zarówno zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Zarzut dokonania błędnej wykładni przepisów prawa materialnego nie był więc zasadny. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C,C+E. Tym samym dokument prawa jazdy dla kategorii C,C+E nie może być wydany skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14 wyraził pogląd, który Sąd w pełni aprobuje, że: "Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie z 2011 r. o kierujących pojazdami. Za taką interpretacją tego przepisu przemawia wykładnia nie tylko językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E)" (LEX nr 1985918). Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z 11 k.p.a. polegający zdaniem skarżącego na ukształtowaniu postępowania w tej sprawie w sposób sprzeczny z zasadą legalizmu pogłębiania zaufania do organów Państwa, wyrażający się wydaniem decyzji sprzecznej z wyrokiem karnym. Jak wskazano powyżej, ustawodawca uwzględniając konieczność skutecznego zapewnienia prewencji ogólnej ma prawo przyjmować regulacje prawne dające organom administracji publicznej możliwość stosowania środków o charakterze administracyjnym niezależnych od sankcji karnych wynikających z wyroku sądu karnego. Ustawodawca ma zatem prawo wiązać z prawomocnym skazaniem określone skutki. W związku z tym przepisy określające te skutki mają zastosowanie nawet jeśli nie orzeczono w wyroku sądowym określonego zakazu. Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 3 sierpnia 2016r. (sygn. akt II SA/Gl 491/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) w takim wypadku określony przez ustawodawcę skutek nie wynika bezpośrednio z orzeczenia sądowego, ale z ustawy, jako konsekwencja prawomocnego skazania. Za nietrafne należy w związku z tym uznać zarzuty naruszenia przez organy przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz art. 7, 77, 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.