I FZ 361/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 352/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 7 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec i sierpień 2008 r. postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 352/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że podatnik nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na fakt, że oświadczenie o stanie rodzinnym skarżącego, majątku i dochodach nie przedstawiało jego pełnej sytuacji finansowej, podatnik został wezwany do nadesłania dokumentów umożliwiających zapoznanie się z jego faktycznymi możliwościami finansowymi. Sąd zauważył liczne rozbieżności dotyczące m.in. wynagrodzenia za pracę czy też wysokości opłat za media wynikające ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów źródłowych, według których podatnik otrzymuje jedynie wynagrodzenie w kwocie 1.237,20 zł i zadeklarował zarówno brak oszczędności jak i wartościowych składników majątkowych, które mógłby spieniężyć. Sąd podkreślił, że podatnik wskazał, iż jego koszty utrzymania wynoszą prawie 1600 zł miesięcznie. Sąd zauważył, że w złożonym formularzu PPF podatnik wyjaśnił, że zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Odmienne oświadczenie złożył przy piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r. przedkładając dokumenty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z których wynika, że w 2013 r. przychody z tej działalności wyniosły 870.935,56 zł (miesięcznie 72.577,96 zł), a w okresie od stycznia do kwietnia br. wyniosły 15.377,66 (miesięcznie 5.125,88 zł). Natomiast za okres od stycznia do kwietnia 2014 r. skarżący poniósł stratę w wysokości 6.122,81 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że podatnik świadczył w tym okresie usługi o łącznej wartości 28.609 zł netto (7.152,25 zł miesięcznie). Zestawiając przychody skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej z wysokością powstałych już kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tj. wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, nie można uznać, zdaniem Sądu, aby podatnik nie był w stanie ich ponieść. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 245 w zw. z 246 i 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż oświadczenia wnioskodawcy są niewiarygodne, a sytuacja finansowa niedostatecznie udokumentowana i niejasna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 P.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 P.p.s.a.). Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że dane co do sytuacji majątkowej podatnika są niepełne bądź wzajemnie ze sobą sprzeczne, co wynika z obszernego uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji. W takiej sytuacji ocena oświadczeń skarżącego i złożonych przez niego dokumentów nie mogła być miarodajna, a w konsekwencji rzeczywisty stan możliwości płatniczych podatnika w dalszym ciągu budzi wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że samo oświadczenie podatnika, oparte na jego subiektywnych przekonaniach o zaistnieniu przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a nie poparte stosownymi dokumentami źródłowymi nie mogą stanowić wyłącznej podstawy przyznania wnioskowanego uprawnienia procesowego. Skoro podatnik nie przedstawił w sposób rzetelny i pełny całokształtu swojej sytuacji majątkowej, to prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że podatnik nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.