II SA/Po 724/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant: st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 roku, poz. 570), art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy dnia 14.06.1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257, ze zmianami, dalej k.p.a.) art. 39 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 roku o pomocy społecznej (tj. z 2017 roku Dz. U. poz. 1769, ze zmianami, dalej u.p.s.) po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej jako strona lub skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (dalej Prezydent) nr [...] z dnia [...].2017 roku, w przedmiocie: umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie wniosku z dnia 24.11.2017 roku w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 24 listopada 2017 r. (k. 2), skarżący wniósł o przyznanie pomocy pieniężnej m.in. na opłatę rachunku za energię elektryczną. We wniosku wskazał, że (pisownia zachowana) "uprzejmie proszę o pomoc na wykupienie leków w listopadzie 2017 r. oraz opłacenie prądu i gazu. [...] SA monitorowała 16-11-2017 kwota [...]saldo [...] [...] monitorowała 14-11-2017 kwota [...]zł (...)" Do wywiadu środowiskowego przeprowadzonego na w/w okoliczność w dniu 01.12.2017 r. dołączył fakturę za energię elektryczną z dnia 26.10.2017 r. w łącznej wys. [...] zł. Należność ta składa się z zadłużenia w wys. [...] zł., oraz rozliczenia bieżącego w wys. [...] zł (k. 5 i 6). Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia 23.08.2017r. nr [...] odmówiono udzielenia pomocy na opłatę energii elektrycznej w wys. [...] zł. W dniu 15.09.2017 r. r. Pan K. złożył odwołanie od w/w decyzji i aktualnie sprawa zawisła przed organem odwoławczym . Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] (k. 15) Prezydent Miasta P. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia 24.11.2017 r. w części dot. przyznania pomocy pieniężnej na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że wniosek z dnia 24.11.2017r. jest tożsamy z wcześniej rozpoznanym, ponieważ dotyczy tego samego przedmiotu - tj. przyznania zasiłku celowego na opłatę prądu w wys. [...] zł. Prezydent wskazał, że według art. 110 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest zatem uzasadnione ponieważ zachodzi tożsamość sprawy (występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny) w zakresie przyznania zasiłku na opłatę prądu w wys. [...] zł. A. K. odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej uchylenie (k. 3 akt organu II instancji). Opisanym we wstępie rozstrzygnięciem SKO w P. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu SKO w pierwszej kolejności podało, że Pan A. K. jest osobą samotnie gospodarującą, która nie uzyskuje żadnego dochodu poza przyznawanymi przez pomoc społeczną: zasiłkiem stałym oraz zasiłkami okresowymi i celowymi. Strona nie uiszcza żadnych opłat za mieszkanie, z którego ma orzeczoną eksmisję ze wskazaniem lokalu socjalnego. Właściciel zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego uzyskuje od ZKZL odszkodowanie z tytułu niedostarczenia lokalu socjalnego. Skarżący jest osobą przewlekle chorą, która nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Organ ustalił, że na dochód skarżącego składa się: zasiłek stały w kwocie [...]zł przyznany decyzją z dnia 26.08.2016 roku nr [...] oraz zasiłek okresowy w kwocie [...]zł przyznany decyzją nr [...] z dnia 7.09.2017 roku. Ponadto skarżący miał przyznane zasiłki celowe na żywność w wysokości [...] zł miesięcznie na miesiące listopad i grudzień 2017 rok. Pan A. K. utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej i nie deklaruje żadnych innych dochodów. Kolegium wskazało, że rozpatrując wniosek z dnia 24 listopada 2017 r. organ I instancji przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy na leki w wysokości [...] zł w miesiącu grudniu 2017 r. na podstawie decyzji z dnia 8.12.2017 roku nr [...] oraz odmówił przyznania zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej w wysokości [...] zł oraz gazu w wysokości [...] zł. Wystąpienie ponownie z wnioskiem o tą samą formę pomocy na ten sam okres z przeznaczeniem na te same cele uzasadnia umorzenie postępowania, a nie wydanie decyzji odmownej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji orzekł już o odmowie przyznania zasiłku na wnioskowany cel, co powoduje bezprzedmiotowość kolejnego postępowania prowadzonego w tym samym przedmiocie. SKO nie znalazło więc podstaw do uwzględnienia odwołania strony. Następnie pismem z dnia 26 lipca 2018 r. A. K. wniósł skargę na decyzję SKO w P. zarzucając jej, że jest niezgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r. Starszy Referendarz Sądowy tut. Sądu postanowił umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla A. K. adwokata. Pełnomocnik z urzędu skarżącego w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2019 r. (k. 62 i n.), podtrzymując stanowisko skarżącego, wniosła o: a. uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) z dnia [...] 2018 roku o nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. nr MC )PR [...] z dnia [...] grudnia 2017 roku o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie z wniosku A. K. z dnia 24 listopada 2017 roku w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł, b. uchylenie w całości decyzji poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji SKO, tj. decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 roku o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie z wniosku A. K. z dnia 24 listopada 2017 roku w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł. Pełnomocnik skarżącego podniosła, że w aktach przedmiotowego postępowania nie znajduje się potwierdzenie, jakiego rachunku z jakiego okresu rozliczeniowego energii elektrycznej dotyczył wniosek A. K. złożony w lipcu 2017 roku, na skutek którego wydano decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 roku. Do akt nie został załączony bowiem wniosek Skarżącego, ani też rachunek za energię elektryczną jaki winien zostać przy tym wniosku załączony (ewentualnie przedstawiony w terminie późniejszym, przy wywiadzie środowiskowym). Tym samym, trudno powiedzieć, że obie sprawy dotyczą tożsamego przedmiotu. Fakt, że sprawy dotyczą podobnej kwoty nie przesądza jeszcze o bezprzedmiotowości postępowania. Ponadto, na dzień wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania, a także następczej decyzji utrzymującej w mocy ww. decyzję sprawa odmowy udzielenia A. K. prawa pomocy pieniężnej na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł nie była sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną. A. K. zaskarżył bowiem decyzję odmowną. Tym samym, sprawa nie uzyskała charakteru sprawy bezprzedmiotowej i nie mogła zostać umorzona jako taka. Na rozprawach przed tut. Sądem w dniach 3 lipca 2019 r. i 16 października 2019 r. pełnomocnik podtrzymała stanowisko zawarte w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2019 r. Ponadto pełnomocnik na rozprawie 16 października 2019 r. przedłożyła oryginał faktury VAT nr [...] na kwotę [...]zł oraz wezwanie do zapłaty tej kwoty (k. 93 i 94) i podała że to jedyny dokument jakim dysponuje skarżący. Skarżący nie ma faktury odsetkowej, która jest wskazana w dokumencie dołączonym do akt organu. Jej zdaniem nie zostało wykazane, że wniosek w niniejszej sprawie dotyczył tej samej kwoty co wniosek z 3 lipca 2017 r. Skarżący podał zaś, ze ma tak dużo dokumentów, a jest osobą chorą, że nie jest w stanie wykazać że były dwa rachunki na identyczną kwotę. Podał że ma problem z czytaniem i emocjami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości decyzji, którą umorzono postępowanie z wniosku A. K. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego opłacenie faktury za prąd. Materialnoprawną podstawą domagania się udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na wskazany cel stanowiły przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej – dalej u.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 1 cyt. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). W niniejszej sprawie organy administracyjne nie dokonały merytorycznej oceny wniosku o zasiłek, a więc nie dokonały oceny, czy skarżący spełnia wymagane przesłanki, ponieważ z urzędu ustaliły, iż sprawa z wniosku skarżącego dotycząca pomocy w zapłacie rachunku na energię została już rozpoznana. Z ustaleń organów wynika, że A. K. złożył dwa razy wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie tej samej opłaty za prąd w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. ([...]) odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie rachunku za energię elektryczną w wysokości [...] zł. W niniejszym postępowaniu organy uznały, że skarżący składając wniosek 24 listopada 2017 r. ubiega się o otrzymanie ponownie takiej samej pomocy w związku z czym nie mogły zostać merytorycznie załatwione, ponieważ naruszałoby to zasadę trwałości ostatecznych decyzji. Niewątpliwie zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla jej skutków prawnych. Celem zasady trwałości decyzji ostatecznych jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Warunkiem nie pozwalającym na rozstrzygnięcie tej samej sprawy już raz rozstrzygniętej decyzją administracyjną, przy czym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie warunek powyższy nie został spełniony. Zdaniem Sądu organy nie wykazały aby rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek dotyczył tego samego przedmiotu (udzielenie pomocy na opłacenie rachunku za energię w kwocie [...]zł), co sprawa zakończona decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Z akt sprawy nie wynika w jaki sposób doszło do modyfikacji wniosku skarżącego, który pierwotnie, w pisemnym wniosku z 24 listopada 2017 r. wnosił o pomoc w spłacie rachunku w wysokości [...] zł. (k. 2 akt organu I instancji) W protokole z wywiadu środowiskowego pojawia się już bowiem inna kwota [...]zł z adnotacją pracownika o konieczności umorzenia wobec faktu, że w sprawie została już wydana decyzja. Nie wyjaśniono, czy podczas wywiadu skarżący zmienił żądanie zawarte we wniosku pisemnym, czy też doszło do pomyłki żądanej kwoty we wniosku pisemnym bądź w trakcie wywiadu. Przy tym nie ustalono konkretnie za jaki miesiąc skarżący ubiegał się o spłatę. Kwoty na rachunku za energię niekoniecznie w każdym miesiącu muszą być różne. Z decyzji nie wynika zaś jakiej konkretnie faktury dotyczyło niniejsze postępowanie a jakiej postępowanie zakończone decyzją z [...] sierpnia 2017r. nr [...] Uznać więc należało umorzenie postępowania za co najmniej przedwczesne. W ocenie Sądu nie jest wystarczająca konstatacja organu, że wniosek z 24 listopada 2017 r. jest tożsamy z wcześniej rozpoznanym (dotyczy tego samego przedmiotu- tj. przyznania zasiłku celowego na opłatę prądu w wysokości [...] zł (cyt. z decyzji organu I instancji str. 15 akt) bez wskazania i odniesienia się do konkretnej faktury za prąd. Również w decyzji SKO brak jest odniesienia się do konkretnego rachunku za prąd i weryfikacji kwoty zgłaszanej we wniosku skarżącego. Powyższe uchybienia polegające na niedokładnym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego powodowało konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę rolą organów będzie dokładne zebranie materiału dowodowego (dokumentacji, faktur za prąd) i sprawdzenie czy faktycznie wniosek skarżącego z 24.11.2017r. obejmował kwotę [...]zł i czy dotyczył tej samej faktury za prąd co do której organ wydał decyzję z [...] sierpnia 2017 r. Na obecnym etapie w ocenie Sądu nie było podstaw do umorzenia postępowania. Tożsamość spraw istnieje wtedy, gdy występują w niej te same podmioty, taki sam jest przedmiot sprawy, identyczny stan prawny i taki sam stan faktyczny. Założenie z góry, że wniosek skarżącego dotyczył tej samej faktury uznać należało za co najmniej przedwczesne. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.