II GZ 705/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. J. i H. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 532/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. i H. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 532/13, odmówił M. J. i H. J. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. J. i H. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej, z następującym uzasadnieniem. Skarżący w skardze na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] maja 2013 r. skarżący zostali wezwani do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Odpis powyższego zarządzenia został przesłany na adres podany w skardze i doręczony w dniu 4 czerwca 2013 r. w trybie awizo. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2013 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpatrzenia wnioski skarżących z uwagi na nieuzupełnienie w zakreślonym terminie braków formalnych, tj. niezłożenie wniosków na urzędowym formularzu PPF. W dniu 8 lipca 2013 r. skarżący złożyli sprzeciw od powyższego zarządzenia, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz dokonując spóźnionej czynności. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż skarżącym nie zostało doręczone żadne wezwanie. Skrzynki pocztowe przyporządkowane lokalowi, na którego adres przesłane zostały wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosków, są w fatalnym stanie, gdyż nie były wymieniane od kilkudziesięciu lat. Na dowód tego skarżący załączyli do akt sprawy fotografię skrzynek pocztowych. Oświadczyli, że do ich skrzynki nie zostało doręczone powtórne awizo, nie ma więc pewności, czy pracownik poczty faktycznie próbował dwukrotnie doręczyć kierowaną do skarżących przesyłkę. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd przypomniał przesłanki określone w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), umożliwiające uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu. Zły stan techniczny skrzynek pocztowych nie stanowi bowiem okoliczności faktycznej uprawdopodobniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Skoro mieli świadomość konieczności wymiany skrzynki pocztowej przypisanej do zajmowanego przez nich lokalu, to powinni dochować należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Wnosząc skargę do sądu, powinni liczyć się z tym, że spowoduje to podjęcie określonych czynności przez Sąd, który zawiadamiać będzie o nich przez doręczanie stosownej korespondencji. Przewidywanie takich zdarzeń nie wymaga szczególnej znajomości prawa, gdyż wynika z charakteryzującego przeciętnego obywatela doświadczenia życiowego, nie odbiega też co do zasady od trybu procesowania innych organów. Wobec tego skarżący powinni zadbać o to, aby przesyłki do nich kierowane mogły być odbierane i aby mogli zapoznać się z treścią korespondencji. W ocenie WSA zaniechanie staranności w tej kwestii uznać należy za niewykazanie należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Sąd I instancji wskazał ponadto, że przedmiotowe wezwania zostały skarżącym prawidłowo doręczone. Zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w terminie w sposób przewidziany w art. 65-72 tej ustawy pisma składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź urzędzie gminy. W aktach sprawy znajdują się dwie przesyłki pocztowe zawierające odpisy zarządzenia z dnia [...] maja 2013 r. wraz z urzędowymi drukami PPF, na których znajdują się adnotacje pracownika Urzędu Pocztowego Ł. [...]. Wynika z nich, że z uwagi na nieobecność adresata przesyłki zostały po raz pierwszy awizowane w dniu 21 maja 2013 r., a powtórnie w dniu 29 maja 2013 r. po bezskutecznym upływie 14-dniowego terminu przesyłki w dniu 6 czerwca 2013 r. zostały zwrócone do sądu z adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie." W związku z tym należało przyjąć, że doręczenie odpisów ww. zarządzeń nastąpiło w dniu 4 czerwca 2013 r., zatem zakreślony 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych wniosków upłynął bezskutecznie w dniu 11 czerwca 2013 r. M. J. i H. J. złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i uznanie, że nie zachodziły okoliczności do przywrócenia terminu. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że fakt nieodebrania przedmiotowej korespondencji nie był spowodowany wyłącznie złym stanem technicznym skrzynek pocztowych, ale także tym, że awiza nie zostały pozostawione w skrzynkach skarżących, tylko przekazane ich sąsiadowi. Zdaniem skarżących, zachowują oni należytą staranność, aby przesyłki do nich adresowane mogły być skutecznie awizowane. Ponadto, sam fakt adnotacji pracownika poczty na spornych przesyłkach, z których wynika data pierwszego i powtórnego awizowania, nie przesądza o pozostawieniu przesyłek w skrzynkach należących do skarżących. Zatem należało uznać, że w sprawie niniejszej uprawdopodobniono, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżących, a w konsekwencji Sąd powinien był przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jednakże przy zachowaniu określonych przepisami warunków, tj. wynikających z art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a. Jednym z nich, przewidzianym w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Na wstępie należy zauważyć, że stan faktyczny sprawy wskazany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest bezsporny i należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawca nie wykazał braku zawinienia po swojej stronie. Również w zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi nie podał okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu. Za taką okoliczność nie można uznać złego stanu skrzynek pocztowych. Odnosząc się natomiast do argumentu, że awiza nie zostały pozostawione w skrzynkach skarżących tylko przekazane ich sąsiadowi, należy stwierdzić, że okoliczność ta nie została w żaden sposób uprawdopodobniona, zatem nie może być tratowana jako świadcząca o braku winy w uchybieniu terminu. Z adnotacji na przesyłkach zawierających odpisy zarządzenia z dnia [...] maja 2013 r. wynika, że z uwagi na nieobecność adresata przesyłki zostały po raz pierwszy awizowane w dniu 21 maja 2013 r., a powtórnie w dniu 29 maja 2013 r. Po bezskutecznym upływie 14-dniowego terminu przesyłki w dniu 6 czerwca 2013 r. zostały zwrócone do sądu z adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie." Zatem Sąd I instancji zasadnie uznał, że doręczenie odpisów ww. zarządzeń nastąpiło w dniu 4 czerwca 2013 r., a więc 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych wniosków upłynął bezskutecznie w dniu 11 czerwca 2013 r. Na marginesie wypada zauważyć, że w dniu 8 lipca 2013 r. wraz ze sprzeciwem skarżący złożyli ponowne wnioski o przyznanie prawa pomocy, które zostały rozpatrzone Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. Postanowieniem z dnia 9 października 2013 r. przyznano skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.