II GSK 2284/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V. I. C.-T. n. L.-T. G. m.b.H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 4 września 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 342/13 w sprawie ze skargi V. I. C.-T. n. L.-T. G. m.b.H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 342/13, odrzucił skargę V. I. C.-T. a. L.-T. G. m.b.H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, z następującym uzasadnieniem. W dniu [...] maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. wpłynęła skarga Spółki V. na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Pismem z dnia [...] mają 2013 r. pełnomocnik Spółki ustosunkował się do powyższego zarzutu organu, wskazując na nieprawidłowe doręczenie przedmiotowej decyzji. Odrzucając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] marca 2013 r. została doręczona w dniu 12 marca 2013 r. Termin do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu 11 kwietnia 2013 r. Tymczasem pełnomocnik strony skarżącej złożył skargę dopiero w dniu 12 kwietnia 2013 r. W związku z tym Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji nie podzielił argumentów strony dotyczących nieprawidłowości doręczenia przedmiotowej decyzji. W piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. radca prawny M. C., zgłaszając swój udział jako pełnomocnik skarżącej, wskazał adres: J.Sp.k., ul. B. [...], [...] W. W toku postępowania pełnomocnik nie kwestionował prawidłowości ani terminowości doręczania pism na jego nazwisko i na adres kancelarii. Zaskarżona decyzja nadana została przez organ odwoławczy na adres pełnomocnika. W dniu 12 marca 2013 r. przesyłka zawierająca tę decyzję została odebrana w Urzędzie Pocztowym W. [...] przez G. G.-T., która – jak wynika z akt sprawy – jest pracownikiem kancelarii J. Sp.k. W zakresie jej obowiązków jest m.in. wykonywanie tłumaczeń dokumentów, techniczne przygotowywanie pism, prowadzenie akt i obsługa recepcji. Sąd I instancji, przytoczywszy treść przepisu art. 42 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), wskazał, że jeśli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism, przy czym upoważnienie takie jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można domniemywać na podstawie innych czynności i zachowań. Zdaniem Sądu skoro przesyłkę odebrał w Urzędzie Pocztowym pracownik kancelarii J. Sp.k. i jednocześnie osoba odbierająca nie kwestionowała swojego uprawnienia, należy przyjąć, że była to osoba upoważniona do odbioru przesyłek kierowanych na adres miejsca pracy pełnomocnika. Potwierdzenie odbioru zawierało adnotację wskazującą na rodzaj pisma, a zatem osoba odbierająca miała świadomość, czego dotyczy korespondencja. V. I. C.-T. a. L.-T. G. m.b.H. złożyła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. skutkujących zamknięciem drogi sądowej, a mianowicie: 1. art. 53 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 40 § 2, art. 42 § 1, art. 43 i art. 44 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe oraz art. 21 ust. 1 i art. 35(1) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, poprzez ich błędne zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi ze względu na jej wniesienie po upływie terminu do jej wniesienia, podczas gdy zaskarżona odrzuconą skargą decyzja nie została skarżącej doręczona zgodnie z właściwymi przepisami k.p.a. oraz ustawy Prawo pocztowe regulującymi zasady doręczenia, a także nie została doręczona do rąk osoby, która może zastępować radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem skarżącej, a zatem nie rozpoczął biegu termin na wniesienie skargi i nie mógł on być naruszony przez skarżącą, co wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego; 2. art. 53 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi ze względu na jej wniesienie po upływie terminu do jej wniesienia, podczas gdy pełnomocnik skarżącej zaskarżoną decyzję otrzymał 13 marca 2013 r. od osoby nieuprawnionej do doręczania i odbioru decyzji administracyjnych, z naruszeniem obowiązujących przepisów o doręczaniu decyzji w postępowaniu administracyjnym, jednakże w terminie 30 dni od otrzymania decyzji wniósł skargę do właściwego sądu za pośrednictwem właściwego organu; 3. art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie postanowienia z częściowym pominięciem akt sprawy, w szczególności z pominięciem oświadczenia Urzędu Pocztowego z [...] czerwca 2013 r., z którego wynika, że osoba, która odebrała z Urzędu pocztowego decyzję nie posiadała stosownego upoważnienia, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie, bowiem w przypadku uwzględnienia tego dowodu Sąd winien dość do wniosku, że zaskarżona decyzja nie została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącej, a zatem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi od tej decyzji, ponadto Sąd przyjął, że osobie, która odebrała przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję udzielone zostało pełnomocnictwo do odbioru przesyłek w sposób domniemany, co nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy; 4. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 133 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie pierwszego z tych przepisów, pomimo braku przesłanek w tym przepisie wskazanych, wskutek błędnych ustaleń faktycznych i wadliwej oceny materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, że z akt sprawy wynika, iż doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło do rąk osoby upoważnionej, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dokumenty, w tym oświadczenie Urzędu pocztowego z [...] czerwca 2013 r., z których wynika, że osoba, która odebrała zaskarżoną decyzję, nie była do tego uprawniona. 5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, na jakiej podstawie Sąd ustalił, wbrew oświadczeniu Urzędu pocztowego z [...] czerwca 2013 r., że osoba, która odebrała zaskarżoną decyzję z Urzędu pocztowego, była do tego upoważniona oraz na jakiej podstawie ustalił, że osoba odbierająca w Urzędzie pocztowym przesyłkę bez pełnomocnictwa pisemnego, posiadała pełnomocnictwo dorozumiane, a także na jakiej podstawie prawnej pełnomocnictwo dorozumiane uprawniałoby do odbioru przesyłek pocztowych zawierających decyzje administracyjne, które to naruszenia nie pozwalają na odtworzenie toku myślowego Sądu I instancji, a tym samym uniemożliwiają instancyjną kontrolę zaskarżonego postanowienia; 6. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez istotne naruszenie zasad postępowania, w tym w szczególności zasady dwuinstancyjności, kontradyktoryjności oraz w konsekwencji prawa do sądu poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości związanych z prawidłowością doręczenia zaskarżonej decyzji na korzyść organu z pominięciem konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu; 7. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. W związku z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia przez Sąd I instancji kontroli legalności działania organu administracji w wyniku odrzucenia skargi bez podstawy faktycznej i prawnej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej każde z powyższych naruszeń miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego uznania, że decyzja została doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami prawa, a skarga na tę decyzję wniesiona została przez skarżącą z naruszeniem terminu, na skutek czego wydane zostało postanowienie o jej odrzuceniu, a skarżąca pozbawiona została drogi sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka działała przez pełnomocnika – radcę prawnego, który pismem z dnia [...] lipca 2012 r. wskazał adres do doręczeń: J. Sp.k., ul. B. [...], [...] W. Zatem stosownie do art. 40 § 2 k.p.a. wszelką korespondencję w sprawie należało kierować do rąk pełnomocnika. Podany przez pełnomocnika adres do doręczeń jest dla organu wiążący. Kwestię doręczenia pism osobom fizycznym regulują przepisy art. 42 i 43 k.p.a. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w ww. przepisach, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie pocztowym W. [...] w dniu 11 marca 2013 r. wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dniu od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono na drzwiach biura radcy prawnego M. C., pod adresem zgodnym z treścią pisma z dnia [...] lipca 2012 r. Przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. została odebrana w dniu 12 marca 2013 r. przez G. G.-T. – pracownika kancelarii pełnomocnika Spółki. Jak wynika z pisma Urzędu Pocztowego nr [...] w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. osoba ta w dacie odebrania spornej przesyłki nie miała pełnomocnictwa pocztowego wystawionego przez J. Sp.k., ul. B. [...], [...] W. W tym miejscu przywołać należy art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy Prawo pocztowe, zgodnie z którym przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego w placówce pocztowej. Wobec treści tego przepisu istotne jest więc ustalenie, czy osoba, która odebrała przesyłkę w placówce pocztowej, miała pełnomocnictwo udzielone na zasadach ogólnych lub pełnomocnictwo pocztowe, co jednak Sąd I instancji pominął w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie rozważył całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności nie odniósł się do treści pisma Urzędu pocztowego z [...] czerwca 2013 r., z którego wynika, iż G. G.-T., która odebrała zaskarżoną decyzję, nie posiadała w dniu 12 marca 2013 r. pełnomocnictwa pocztowego. Na marginesie zauważyć wypada, że z treści skargi do WSA wynika, że zaskarżona decyzja została faktycznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej – jak sam przyznał – w dniu 12 marca 2013 r. Dopiero w późniejszych pismach twierdzi, iż doręczenie nastąpiło w dniu 13 marca 2013 r. Niemniej jednak, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych sprawy, niezbędne jest ustalenie, czy przedmiotowa decyzja została doręczona w sposób prawidłowy. Bowiem tylko prawidłowe doręczenie decyzji wywołuje skutki prawne w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. Rozpoznając ponownie sprawię, Sąd I instancji zbada prawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji G. G.-T. jako pracownikowi kancelarii pełnomocnika skarżącej w świetle przepisów Prawa pocztowego, jak również oceni fakt przyznania w skardze przez pełnomocnika skarżącej o doręczeniu decyzji w dniu 12 marca 2013 r., a następnie ustali, kiedy i czy w ogóle rozpoczął bieg terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi, dlatego nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego. ----------------------- 7