II FZ 406/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Antoni Hanusz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. i M. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 396/08 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. i M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 29 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE II FZ 406/08 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie o sygnaturze akt I SA/Łd 396/08, przyznał M.N oraz H.N. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000,00 złotych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 stycznia 2008 roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na podstawie treści wniosku podatników o przyznanie prawa pomocy wskazał, że H. i M. N. wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, którego dochód miesięcznie zamyka się kwotą około 1.946,00 złotych. Skarżący nie posiadają żadnego majątku ruchomego, nieruchomości ani oszczędności. Zamieszkują na zasadzie służebności mieszkaniowej w domu będącym własnością ich syna i ponoszą z tego tytułu wydatki eksploatacyjne w kwocie około 346,00 złotych miesięcznie. Sąd wskazał także, że w 2007 roku poza ujawnionymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodami z tytułu świadczeń emerytalnych M.N. uzyskiwał także dochody z prowadzonej w formie spółki jawnej działalności gospodarczej, która odmiennie od twierdzeń zawartych w wniosku, była dochodowa i przynosiła dochody rzędu około 1.000,00 złotych miesięcznie. Sąd argumentował, że oceniając okoliczności wskazane przez skarżących w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należało uznać, iż nie przemawiają one za pełnym zwolnieniem skarżących do ponoszenia wydatków w toku postępowania. Uwzględniając wysokość miesięcznego dochodu skarżących Sąd doszedł natomiast do przekonania, że są oni w stanie ponieść częściowe koszty wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Jednakże w ocenie Sądu, wniosek skarżących zasługiwał na uwzględnienie w części. W tej sytuacji Sąd zastosował art. 246 § 1 i § 3, art. 246 § 1 punkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), oraz zwolnił skarżących z obowiązku ponoszenia kosztów wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 1.000,00 złotych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący domagali się jego uchylenia oraz całkowitego zwolnienia ich z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Skarżący nie zgodzili się z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji zwalniającym ich z obowiązku ponoszenia wpisu od skargi ponad 1.000,00 złotych. W ich ocenie nie uwzględnia ono w sposób realny ich sytuacji materialnej. Skarżący ponownie powołali się na okoliczności wskazane w wniosku o przyznanie pomocy, które w ich ocenie uzasadniają całościowe zwolnienie od kosztów postępowania sądowego. Podatnicy jednocześnie wskazali, że wnieśli do sądu administracyjnego trzy skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w L. a łączna kwota należnych opłat sądowych z tego tytułu wynosi 2.770,00 złotych. Argumentowali także, że spółka M. w której skarżący jest wspólnikiem, nie przynosi wbrew twierdzeniom Sądu, dochodów do podziału. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał wniosek podatników w prawidłowy sposób, gdyż wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżący są w stanie, bez uszczerbku ich koniecznego utrzymania, uiścić wpis od skargi w kwocie do 1.000,00 złotych. Sąd na podstawie oświadczenia skarżących zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy ocenił tym samym, w sposób prawidłowy, że nadmiernym ciężarem, z punktu widzenia ich możliwości finansowych, byłoby uiszczenie całej kwoty wpisu, jaka w rozpoznawanej sprawie wynosi 4.654,00 złotych. Na uwzględnienie nie zasługują zatem zarzuty podatników podniesione w zażaleniu stosownie do których nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego na zasadach określonych w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Za niezasadne należy uznać również argumenty skarżących przedstawione w zażaleniu stosownie do których, przyznanie im całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uzasadnione jest tym, że są oni obowiązani ponieść koszty pozostałych toczących się postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi wywołanych ich skargami. Analiza akt rozpoznawanej sprawy prowadzi bowiem do przekonania, że poniesienie przez podatników kosztów wszystkich wszczętych przez nich postępowań, będzie przez skarżących możliwe, co z punktu widzenia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o której mowa w art. 246 § 1 punkt 1 u.p.p.s.a., uniemożliwia uwzględnienie żądań skarżących zawartych w zażaleniu dotyczących uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienia ich z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.