I OZ 1186/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1285/13 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 2 października 2014 r., III SA/Kr 1285/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił K. G. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] sierpnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 1 kwietnia 2014 r. został odrzucony wniosek K. G. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Przesyłka zawierająca to postanowienie wróciła do Sądu z adnotacją o nieodebraniu jej przez skarżącą i podwójnym awizowaniu w dniach 20 maja i 28 maja 2014 r. W dniu 22 września 2014 r. ustanowiony w drodze prawa pomocy pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazał, że skarżąca nie odebrała osobiście postanowienia z 1 kwietnia 2014 r., gdyż przebywała za granicą, o czym poinformowała Sąd w piśmie z 26 marca 2013 r. Ponadto wpływ na uchybienie terminu do wniesienia zażalenia miała jej sytuacja życiowa i materialna, która szczegółowo została przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy (z 20 lutego 2014 r.), przyjęta następnie za podstawę uwzględnienia jej wniosku przez referendarza sądowego. Pełnomocnik skarżącej wskazał ponadto, że 15 września 2014 r. doręczono mu zawiadomienie dziekana Rady OIRP w Krakowie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji oceniając wniosek o przywrócenie terminu stwierdził, że nie zawiera on żadnych okoliczności, które w sposób przekonujący uprawdopodobniłyby brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Argumentacja wniosku jest zbyt ogólna i w zasadzie odnosi się do okoliczności, które mogą i były rozpatrywane w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o prawo pomocy (sytuacja życiowa i materialna). Do wniosku o przywrócenie terminu nie załączone zostały żadne dokumenty potwierdzające szczególne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącej złożenie zażalenia w terminie przy uwzględnieniu największego wysiłku i staranności. Na ocenę wniosku nie może mieć wpływu pismo skarżącej z 26 marca 2014 r., w którym poinformowała Sąd, że jej adres przy ul. [...] w Krakowie przestaje być aktualny, skoro po dziś dzień nie zgłosiła Sądowi nowego adresu. Obowiązki związane z zawiadomieniem Sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania reguluje przepis art. 70 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), który skutkami zaniedbania tego obowiązku obciąża strony postępowania. W zażaleniu na opisane wyżej postanowienie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu zarzucono, że Sąd I instancji nie odniósł się do powodów wyjazdu za granicę, opisanych w piśmie z 26 marca 2014 r. Skarżąca była zmuszona do wyjazdu w celu poszukiwania pracy z uwagi na swoją trudną sytuację życiową i materialną. Nie było możliwe podanie Sądowi adresu stałego zamieszkania za granicą, ponieważ skarżąca go nie posiadała. Ponadto wskazano, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi został złożony razem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przed rozpoznaniem wniosku w zakresie prawa pomocy – postanowieniem z 1 kwietnia 2014 r. odrzucono wniosek o przywrócenie terminu z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany dopiero 27 czerwca 2014 r. Wnosząc o przyznanie jej prawa pomocy już 20 lutego 2014 r. skarżąca mogła oczekiwać, że Sąd najpierw rozpozna ten wiosek a następnie wyda postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, które zostanie już doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu. Taką też kolejność Sąd powinien był przyjąć posiadając w aktach informację, że od 31 marca 2014 r. dotychczasowy adres skarżącej jest nieaktualny w związku z jej wyjazdem za granicę. Brak było podstaw, żeby najpierw wydać rozstrzygnięcie merytoryczne o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu. W tej sytuacji, nawet gdyby skarżąca odebrała przedmiotowe postanowienie z 1 kwietnia 2014 r., to i tak jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zostałby rozpoznany już po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Ponadto, skoro Sąd wysłał skarżącej postanowienie z 1 kwietnia 2014 r. dopiero w dniu 15 maja 2014 r., to z całą pewnością przed tą datą powinien był rozpoznać wniosek z 20 lutego 2014 r. o przyznanie prawa pomocy. W przypadku jego uwzględnienia – postanowienie z 1 kwietnia 2014 r. powinno zostać doręczone już ustanowionemu pełnomocnikowi. Skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji tak późnego (ponad 4 miesiące od złożenia wniosku) przyznania jej prawa pomocy, które w tej sytuacji jawi się jako iluzoryczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw Kluczowe znaczenie w sprawie ma art. 70 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawowym obowiązkiem stron i ich przedstawicieli jest zawiadamianie sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. O tym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. W niniejszej sprawie pouczenie skierowano do skarżącej w piśmie z 25 października 2013 r. (k. 18 akt sądowych). Skarżąca przed wyjazdem za granicę poinformowała sąd (k. 48 akt sądowych), że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania i wyjazdem za granicę – jej adres zamieszkania przestał być aktualny. Zobowiązała się jednocześnie, że w ciągu trzech tygodni, to jest do dnia 21 kwietnia 2014 r. poinformuje Sąd listownie o aktualnym adresie, pod który będzie można kierować korespondencję. Jak wynika z akt sprawy – skarżąca nie podała nowego adresu do korespondencji. Ta okoliczność została pominięta przez pełnomocnika w uzasadnieniu zażalenia. Postanowienie z 1 kwietnia 2014 r. wysłano skarżącej 14 maja 2014 r., a więc z uwzględnieniem terminu, do którego zobowiązała się podać adres pod który będzie można kierować korespondencję. Ponadto, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej, Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wyraźnie zaznaczył, że powody wyjazdu za granicę, to znaczy sytuacja życiowa i materialna, były rozpatrywane w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o prawo pomocy. To wszystko pozwala uznać, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., a więc wniosek ten należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.